II SA/Op 113/19

WyrokWSA w Opolu2019-05-09

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska, Daria Sachanbińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., obligujące organ administracji do zawieszenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Rozpoznanie przez sąd administracyjny skargi na postanowienie wydane w toku postępowania administracyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., od którego zależałoby rozpatrzenie sprawy głównej. Organ administracji nie ma obowiązku zawieszania postępowania, gdy kwestia ta mieści się w jego kompetencjach lub gdy istnieje jedynie potencjalny wpływ innego postępowania na wynik sprawy, a nie bezwzględne uzależnienie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A Sp. z o.o. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie Powiatowego Inspektora o zawieszeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Powiatowy Inspektor zawiesił postępowanie, uznając, że rozpoznanie przez WSA skargi na wcześniejsze postanowienie organu stanowi zagadnienie wstępne. Wojewódzki Inspektor uchylił to postanowienie, stwierdzając brak zagadnienia wstępnego. Skarżąca kwestionowała zasadność uchylenia postanowienia o zawieszeniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 17 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (która wstąpiła w prawa B Sp. z o.o. z siedzibą w [...]), jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 17 stycznia 2019 r., nr [...], uchylające w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim z dnia 23 listopada 2018 r., nr [...], wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym: Działając na podstawie interwencji [...] Stowarzyszenia A, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, tj. po uzyskaniu dokumentów od Starosty Brzeskiego i Burmistrza [...] oraz po przeprowadzeniu kontroli w dniu 1 lutego 2018 r. i oględzin w dniu 6 marca 2018 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie dokonania przez B Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwanej inwestorem) samowolnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej w [...] na działce nr a, w zakresie montażu 3 anten sektorowych na wysokości 36 m wraz z montażem 3 modułów RRU na wysokości 36 m oraz montażem 1 anteny radiolinii o średnicy 0,6 m na wysokości 36 m. O wszczęciu postępowania organ poinformował strony zawiadomieniem z dnia 16 marca 2018 r. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim nałożył na B Sp. z o.o. z siedzibą w [...] obowiązek przedłożenia w terminie do 10 lipca 2018 r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, tj.: 1) zaświadczenia Burmistrza [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego (aktualnym na dzień opracowania projektu); 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W motywach rozstrzygnięcia wskazał organ, że wykonane przez inwestora roboty budowlane polegające na montażu 3 anten sektorowych na wysokości 36 m wraz z montażem 3 modułów RRU na wysokości 36 m oraz montażem 1 anteny radiolinii o średnicy 0,6 m na wysokości 36 m, nie stanowią robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, lecz rozbudowę wymagająca pozwolenia na budowę. Inwestor nie legitymuje się jednak stosownym pozwoleniem budowlanym, wobec czego zasadnym jest przeprowadzenie procesu legalizacji samowoli budowlanej. Na skutek rozpatrzenia zażalenia złożonego przez inwestora, postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r., nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu inwestor zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Sprawa z tej skargi wpisana została do repertorium sądowego pod sygn. akt II SA/Op 341/18. Następnie, rozpoznając wniosek inwestora o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia 6 kwietnia 2018 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim wydał postanowienie z dnia 19 lipca 2018 r., nr [...], którym odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Odrębnym postanowieniem, z dnia 19 lipca 2018 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim odmówił przedłużenia terminu wykonania postanowienia z dnia 6 kwietnia 2018 r. W dniu 28 września 2018 r. A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przedłożyła organowi szczebla powiatowego: wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, cztery egzemplarze projektu budowlanego z sierpnia 2018 r. wraz z informacją o obszarze oddziaływania obiektu, a w dniu 1 października 2018 r. także oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stwierdzając niekompletność przedłożonych dokumentów, postanowieniem z dnia 10 października 2018 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim, działając na podstawie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, nałożył na A Sp. z o.o. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji poprzez: 1) dostarczenie zaświadczenia Burmistrza [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym została zrealizowana przedmiotowa rozbudowa, gdyż inwestor dostarczył jedynie wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) złożenie czterech egzemplarzy prawidłowo sporządzonego projektu budowlanego, gdyż dostarczony projekt obejmuje stan projektowany robót budowlanych, które nastąpią w przyszłości, 3) uzupełnienie projektu w zakresie klasyfikacji inwestycji po rozbudowie stacji bazowej telefonii komórkowej w kwestii oddziaływania na środowisko, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2015 r. poz. 71), gdyż brak jest w dokumentacji odniesienia do § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 tego rozporządzenia. Obowiązki nałożone ww. postanowieniem inwestor wykonał przedkładając w dniu 6 listopada 2018 r. stosowne dokumenty. W dniu 23 listopada 2018 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim wydał postanowienie nr [...], którym zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej dotyczącej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu sprawy ze skargi inwestora na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 23 maja 2018 r., nr [...], stanowi rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, co obliguje do zawieszenia postępowania. Na postanowienie o zawieszeniu postępowania wniosło zażalenie [...] Stowarzyszenie A. Wskazując na naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., Stowarzyszenie podniosło, że nie jest prowadzone jakiekolwiek postępowanie przed innym organem mające charakter zagadnienia wstępnego dla przedmiotowej sprawy, a samo wniesienie skargi na postanowienie wydane w niniejszym postępowaniu nie wstrzymało biegu sprawy. Dodatkowo zaznaczyło, że stacja jest nielegalna i użytkowana w sytuacji, w której winna zostać wymierzona kara, co wynika z aktualnej linii orzeczniczej NSA. W sprawie nie wstrzymano też wykonania postanowienia. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2019 r., nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie w całości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. W uzasadnieniu, powołując się na poglądy orzecznictwa wyjaśnił, że z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, oraz istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zależność, o której mowa w tym przepisie wyrażać się musi w istnieniu bezpośredniego związku przyczynowego polegającego na tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego. Z uwagi na przedstawione stanowisko organ uznał, że w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zaskarżone do WSA w Opolu postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie zakończyło jeszcze prowadzonego przez organ powiatowy postępowania w sprawie samowoli budowlanej, a fakt, że Sąd nie rozpatrzył jeszcze skargi nie jest zagadnieniem wstępnym i nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania z urzędu. W sprawie nie występuje związek przyczynowo-skutkowy nakładający obowiązek zawieszenia postępowania. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Nie może nim natomiast być wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Końcowo organ wskazał również, że na podstawie art. 144 K.p.a. stosuje się odpowiednio do zażaleń przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i w przypadku ustalenia, że nie było podstaw prawnych lub faktycznych do wydania w danej kwestii orzeczenia, wystarczające jest wyłącznie uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na powyższe postanowienie A Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której sformułowała zarzuty naruszenia: - art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zakończenie prawomocnym wyrokiem postępowania w sprawie zawisłej przed sądem (sygn. akt II SA/Op 341/18), tj. przesądzenie zasadności wszczęcia postępowania, stanowi zagadnienie wstępne dla niniejszego postępowania; - art. 48 ust. 3 zdanie ostatnie Prawa budowlanego w wersji obecnie obowiązującej, poprzez jego błędną interpretację i w rezultacie uznanie, że możliwe jest dalsze prowadzenie postępowania legalizacyjnego w przypadku, w którym skarżąca zaskarżyła do sądu administracyjnego postanowienie o wszczęciu postępowania, a więc podejmowanie dalszych działań w toku tegoż postępowania winno być uzależnione od uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny zasadności wszczęcia postępowania. W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zakwestionowała zasadność samego postępowania legalizacyjnego i wywodziła, że wynik postępowania zawisłego przed tutejszym sądem w sprawie o sygn. akt II SA/Op 341/18 przesądzi o zasadności postępowania w ogóle, co przemawia za potrzebą zawieszenia postępowania, gdyż kwestia badana w tej sprawie przez Sąd stanowi zagadnienie wstępne dla dalszego toku postępowania legalizacyjnego, które to ma charakter "etapowy". Każdy z tych etapów może zakończyć się nakazaniem rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego albo jego kontynuacją, jeżeli strona wykonała nałożony na nią obowiązek. W niniejszej sprawie nie nastąpił jednak wstępny etap kontroli zasadności wszczęcia procedury legalizacyjnej, przesądzający jej zasadność w ogóle. Konieczne było więc zawieszenie postępowania. Tymczasem, skarżonym obecnie postanowieniem organ całkowicie abstrahuje od specyfiki postępowania legalizacyjnego i nietypowej roli wydawanych w jego toku kolejnych postanowień, które w praktyce rozstrzygają o zasadności i prawidłowości dalszego toku postępowania, tj. najpierw o tym, czy w ogóle mamy do czynienia z samowolą budowlaną, następnie o prawidłowości ustalenia zakresu żądanych dokumentów oraz o prawidłowości naliczenia opłaty legalizacyjnej, w końcu zaś o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie bądź nakazie rozbiórki. Na zakończenie, z najdalej idącej ostrożności procesowej, skarżąca wskazała też, że biorąc pod uwagę specyfikę postępowania legalizacyjnego, za konieczne i uzasadnione należałoby uznać co najmniej powstrzymanie się przez organ pierwszej instancji z przystępowaniem do kolejnego etapu postępowania, do czasu prawomocnego zakończenia przed sądem sprawy o sygn. akt II SA/Op 341/18. W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że kwestia zasadności prowadzenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie to, zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny Sądu było bowiem postanowienie, którym uchylono rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała natomiast, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. W szczególności, w odniesieniu do istoty sporu, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości co do ustalenia w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.). zwanej K.p.a. Uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy podkreślić trzeba, że postępowanie, w którym wydano zaskarżone postanowienie dotyczy legalizacji samowoli budowlanej i prowadzone jest w trybie art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.). Jak słusznie wskazała strona skarżąca, jest to postępowanie wieloetapowe. Dostrzec jednak należy, że wszystkie etapy związane z legalizacją realizowane są w ramach jednego postępowania, prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Kolejne etapy stanowią konsekwencję etapu wcześniejszego. Niewątpliwie zatem, cały czas mamy do czynienia z jednym postępowaniem, w zakresie którego jeden organ dokonuje oceny spełnienia warunków legalizacji samowoli budowlanej. Zgodnie natomiast z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Podzielić należy poglądy orzecznictwa (wyrażone w poniżej wskazanych orzeczeniach), że użyty w tym przepisie zwrot "zawiesza" oznacza, iż kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego nie została pozostawiona uznaniu organu prowadzącego postępowanie. Ma on obowiązek zawiesić postępowanie w każdym przypadku, gdy stwierdzi, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Co istotne, przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być okoliczność (okoliczności), którą organ prowadzący postępowanie administracyjne może ocenić we własnym zakresie, nawet wówczas, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Stąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. wymaga istnienia między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania. Jak trafnie zatem wskazano w zaskarżonym postanowieniu, z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy ziszczone są cztery elementy: po pierwsze - zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; po drugie - jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; po trzecie - wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; po czwarte - istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się tym samym sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim jego rozstrzygnięciem. Innymi słowy, zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej. Ocena tego zagadnienia, gdyby samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Uwzględniając wykładnię funkcjonalną omawianego przepisu przyjąć trzeba, że ten sam organ administracji publicznej jest "innym organem" wówczas, gdy działa w prowadzonym na innych podstawach prawnych, innym postępowaniu i orzeka w innej sprawie. Z całą pewnością natomiast zagadnienia wstępnego nie stanowi kwestia wymagająca rozstrzygnięcia w toku postępowania przez organ prowadzący to postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 803/16, wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 951/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 11/19 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 253/17 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu o braku podstaw do zawieszenia postępowania. W ocenie Sądu, prawidłowo w postanowieniu tym uznano, że rozpoznanie przez WSA w Opolu sprawy ze skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie, w trybie art. 48-49 Prawa budowlanego, sprawy w przedmiocie samowoli budowlanej. Tym samym bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 4 K.p.a. i art. 48 ust. 3 zdanie ostatnie Prawa budowlanego. Uwzględnić trzeba, że zaskarżone postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 maja 2018 r., nr [...], zostało wydane przez organ właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy, w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej i dotyczyło aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem tego postępowania. Nie było ono wydane w innej sprawie, lecz dotyczyło jednego z etapów tego samego postępowania. Pomiędzy tym postanowieniem a rozstrzygnięciem kończącym postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowlanej, nie zachodzi zatem bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy warunkujący zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zagadnienie będące przedmiotem rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego pozostaje w zakresie właściwości organu nadzoru budowlanego i podlega rozpoznaniu w sprawie samowoli budowlanej. O ile też niewątpliwie dokonywana przez Sąd ocena legalności tego rozstrzygnięcia ma wpływ na rozpoznanie przedmiotowej sprawy, to jednak dotyczy wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym, a jej brak nie uniemożliwia załatwienia sprawy co do istoty. W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., prawidłowo zaskarżonym postanowieniem organ drugiej instancji wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Odpowiednio przy tym do przedmiotu rozstrzygnięcia dokonał oceny wyłącznie co do uwzględnionej w zaskarżonym postanowieniu przesłanki zawieszenia i na podstawie art. 144 K.p.a., stosując art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości. Ponadto słusznie dostrzegł, że zgodnie z art. 144 K.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to, że przepisy art. 138 K.p.a., w tym § 1 pkt 2, do zażaleń mogą być stosowane wprost, z odpowiednimi modyfikacjami lub w ogóle. Dopuszczalne jest zatem orzeczenie przez organ drugiej instancji jedynie o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło