II SA/Wa 2277/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas, Sędziowie WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2018 r nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] ([...]), Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoje postanowienia z dnia [...] października 2018 r. nr [...] ([...]) odmawiające Z. Ś. wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia specjalnego. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] września 2004 r Prezes Rady Ministrów, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]sierpnia 2004 r., w której odmówił Z. Ś. emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia jedną z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego, tj. legitymowanie się wybitnymi zasługami w jakiejś dziedzinie lub jej obecna sytuacja spowodowana była nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie wycofała skargę, w rezultacie czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r (sygn. akt II SA/Wa 2205/04) umorzył postępowanie w sprawie. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Z. Ś. wystąpiła o przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. We wniosku powołała się na okoliczności, które zostały już wyjaśnione i wzięte były pod uwagę przy wydaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Z tego względu, postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W wyniku wniesionej skargi na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. (sygn.akt. IISA/Wa 1786/16) oddalił skargę Z. Ś., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2413/17) oddalił skargę kasacyjną. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Z. Ś. wystąpiła o przyznanie emerytury lub renty specjalnej "równej co najmniej średniej krajowej pensji, tj. co najmniej pięć tysięcy złotych miesięcznie, co roku waloryzowanej". Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, iż zainteresowana nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności sprawy, wymagających wyjaśnienia, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, iż zgodnie z art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) przesłanką do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie oraz inne uzasadnione przyczyny. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w tym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. W związku z powyższym stwierdził, iż pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania Z. Ś. świadczenia specjalnego, a niniejszą sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach wnioskodawczyni. Kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. Ś. zakwestionowała postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2018 r., nr [...] ([...]). W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności i fakty, a mianowicie od ponad 12 lat aktywnie działa i pracuje na rzecz lokalnej społeczności jednocześnie podnosząc swoje kompetencje, co niewątpliwie uznać należy za zmianę stanu faktycznego, który powinien zostać zweryfikowany przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 k.p.a. stanowiący, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W myśl § 2 na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Jak wynika z powyższego przepisu, przesłanką odmowy wszczęcia postępowania może być wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub istnienie innej uzasadnionej przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził więc dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Przyczyn, o których mowa w powyższym przepisie, ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy żądanie wniesiono w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1948/18, dostępny w Centralnej Bazie orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z przepisu art. 61a § 1 k.p.a. nie wynika w żadnym razie, jak wskazano wyżej, że przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie. Już spełnienie jednej z nich oznacza konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie, bez wątpienia, zaistniała przesłanka odmowy wszczęcia postępowania, którą jest wniesienie żądania w sprawie, w której uprzednio wydane zostało ostateczne rozstrzygnięcie; wystąpiła w sprawie tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, a nadto sprawa oparta jest na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącej. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2019 r. II SA/Ol 109/19, warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występujące pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Z. Ś. wystąpiła o przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. We wniosku powołała się na okoliczności, które zostały już wyjaśnione i wzięte były pod uwagę przy wydaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Z tego względu, postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W wyniku wniesionej skargi na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. (sygn. akt. II SA/Wa 1786/16) oddalił skargę Z. Ś., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. (sygn. akt I OSK 2413/17) oddalił skargę kasacyjną. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Z. Ś. wystąpiła o przyznanie emerytury lub renty specjalnej "równej co najmniej średniej krajowej pensji, tj. co najmniej pięć tysięcy złotych miesięcznie, co roku waloryzowanej". Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Prezes Rady Ministrów odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, iż zainteresowana nie wskazała żadnych nowych, istotnych okoliczności sprawy, wymagających wyjaśnienia, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W rzeczywistości jednak wniosek w sprawie niniejszej jest trzecim wnioskiem skarżącej, gdyż decyzją z dnia [...] września 2004 r. Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2004 r., w której odmówił Z. Ś. emerytury specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia jedną z przesłanek mogących uzasadniać przyznanie świadczenia specjalnego, tj. legitymowanie się wybitnymi zasługami w jakiejś dziedzinie lub jej obecna sytuacja spowodowana była nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Następnie wycofała skargę, w rezultacie czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r (sygn. akt II SA/Wa 2205/04) umorzył postępowanie w sprawie. W rezultacie obecnie rozpoznawana sprawa jest trzecią, skierowaną do Sądu Administracyjnego, skargą skarżącej, choć drugą- rozpoznawaną merytorycznie. Jak podkreślił Sąd, orzekający w sprawie II SA/Wa 1786/16, tożsamość sprawy, uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie, zachodzi jedynie wówczas, gdy w sprawach tych występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, która jest tożsama ze sprawą zakończoną prawomocną decyzją Prezesa Rady Ministrów z [...] września 2004 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją i w sprawie niniejszej występuje tożsamość podmiotowa (ten sam podmiot skarżący i organ) oraz tożsamość przedmiotu sprawy (świadczenie specjalne przewidziane w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2016 r. poz. 887, z późn. zm.). Zmianie nie uległ również stan prawny, czyli art. 82 ust. 1 ww. ustawy, który nie podlegał nowelizacji od momentu wejścia w życie przedmiotowej ustawy. Niezmieniony pozostał również stan faktyczny sprawy w jego kluczowych elementach, mających istotne znaczenie dla sprawy. Przechodząc do przesłanek wydania wyroku w sprawie niniejszej podkreślenia wymaga, że prawidłowe jest stanowisko organu, że zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania skarżącej świadczenia specjalnego, przewidzianego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zarzuty skargi, podkreślające aktywne działania skarżącej w zakresie głoszenia słowa bożego i działalności legislacyjnej, nie mogą wpłynąć na ocenę, że zaskarżone postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 2018 roku jest prawidłowe. Nie mogą też odnieść skutku podniesione w uzupełnieniu skargi, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, zarzuty, dotyczące wysokości emerytury, pobieranej przez skarżącą. Z tej przyczyny Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.