III SA/Wa 3069/18
WyrokWSA w Warszawie2019-06-06
Skład orzekający: Aneta Trochim-Tuchorska, Radosław Teresiak, Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawca może uwzględnić pracownika jako osobę niepełnosprawną w celu obniżenia wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jeśli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane po okresie rozliczeniowym, ale potwierdza niepełnosprawność istniejącą od wcześniejszych lat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracodawca miał prawo uwzględnić pracownika jako osobę niepełnosprawną w spornym okresie rozliczeniowym, nawet jeśli orzeczenie potwierdzające ten status zostało wydane po tym okresie, pod warunkiem, że orzeczenie to potwierdzało niepełnosprawność istniejącą od lat wcześniejszych i pracodawca nabył prawo do obniżenia wpłat na PFRON na warunkach dotychczasowych. Sąd wskazał również na naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ odwoławczy, który nie rozpatrzył wszystkich zarzutów odwołania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania Starostwa Powiatowego w K. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2012 r. do września 2013 r. Organy administracji uznały, że Starostwo błędnie uwzględniło pracownika I.P. do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ponieważ orzeczenie potwierdzające jej niepełnosprawność zostało wydane dopiero we wrześniu 2013 r., a więc po zakończeniu spornego okresu rozliczeniowego. Starostwo podnosiło, że niepełnosprawność pracownicy istniała od lat wcześniejszych, co potwierdzały wcześniejsze orzeczenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądził od Ministra na rzecz Starostwa zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Starostwa Powiatowego w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2012 r. do września 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Starostwa Powiatowego w K. kwotę 515 zł (słownie: pięćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS") utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie określenia Starostwu Powiatowemu w K. (dalej: "Starostwo", "Skarżący") wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") za okresy rozliczeniowe od grudnia 2012 r. do września 2013 r.
1.2. Z akt sprawy wynika, że decyzją z[...] sierpnia 2018 r. Prezes Zarządu PFRON określił Starostwu wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres grudzień 2012 r. – wrzesień 2013 r. w łącznej kwocie 153.957 zł.
Prezes Zarządu PFRON uznał, że Starostwo jako pracodawca błędnie uwzględniło pracownika – I.P. do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w całym spornym okresie. W ocenie organu, I.P. nie jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji").
Ponadto organ stanął na stanowisku, że Starostwo w niewłaściwych okresach uwzględniało jako osoby niepełnosprawne trzech kolejnych pracowników. Zdaniem Prezesa Zarządu PFRON, pracodawca dokonał tego zaliczenia z pominięciem art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
1.3. Od powyższej decyzji Starostwo złożyło odwołanie zarzucając naruszenie:
- art. 121 § 1, art. 122, art. 124 i art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."), w szczególności, poprzez nierozpatrzenie sprawy w sposób wyczerpujący, cytowanie orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] września 2013 r. niezgodnie z jego treścią, brak odniesienia się do argumentów podnoszonych przez Starostwo w trakcie postępowania, a także naruszenie zasady zaufania do organów;
- art. 21 ust. 1 i ust 2a w zw. z art. 1, art. 2 pkt 10 i art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez zakwestionowanie zaliczenia I.P. do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w całym spornym okresie oraz przyjęcie, że Starostwo w niewłaściwym okresie uwzględniło do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych pracownika – J.K..
1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji MRPiPS wskazał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji przekazanej przez Starostwo przy pismach z 11 maja 2018 r., 5 czerwca 2018 r., 20 czerwca 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wyliczył wysokość zobowiązania za przedmiotowy okres, uwzględniając przesłane orzeczenia o niepełnosprawności, z wyjątkiem orzeczenia I.P.. Organ pierwszej instancji odmówił uznania ww. osoby za osobę niepełnosprawną, ponieważ w jego ocenie, nie legitymowała się ona ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności w okresie, którego dotyczy decyzja. Prezes Zarządu PFRON zauważył, że I.P. od maja 1991 r. otrzymywała czasowe orzeczenia wydawane przez komisje lekarskie podległe [...]. Natomiast [...] lipca 2002 r. Wojewódzka Komisja Lekarska [...]zakwalifikowała I.P. do [...] grupy inwalidów na stałe, stwierdzając jednocześnie, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w P..
Po przeanalizowaniu akt sprawy MRPiPS uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową wskazując, że zgodnie z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji osoby, które przed 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów przez komisje lekarskie podległe MON lub [...]na podstawie odrębnych przepisów dotyczących niezdolności do służby, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy.
MRPiPS podał, że orzeczenie ustalające inwalidztwo [...] grupy wyłącznie z tytułu niezdolności do służby oznacza zdolność do pracy poza służbą, a zatem posiadających takie orzeczenia nie zalicza się do osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji.
Odnosząc się do twierdzenia Starostwa, że pracownik I.P. posiada status osoby niepełnosprawnej, w tym od 1992 r. w stopniu lekkim, a od 2013 r. w stopniu [...] oraz, że z orzeczeń wydanych przed 1998 r. wynika, że inwalidztwo [...] grupy z ogólnego stanu zdrowia trwało cały czas, MRPiPS zauważył, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]w K. z [...] lipca 1996 r. nr [...] było orzeczeniem czasowym i obowiązywało do czasu wygaśnięcia, tj. do [..] lipca 1999 r., kiedy I.P. otrzymała kolejne orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]w K.. Zaliczenie I.P. do grona osób niepełnosprawnych za okres wskazany w decyzji byłoby więc możliwe, gdyby przed 1 stycznia 1998 r. I.P. otrzymała orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]na stałe. W każdej innej sytuacji, zaliczenie po [..] lipca 1999 r. do grona osób niepełnosprawnych I.P. na podstawie orzeczenia wydanego przed 1 stycznia 1998 r. na czas określony lub na podstawie kolejnych orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...](w tym orzeczenia z [...] lipca 2002 r.) byłoby niezgodne z art. 62 ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
MRPiPS zauważył, że po wygaśnięciu orzeczenia wydanego przed 1 stycznia 1998 r. I.P. chcąc być zaliczana do grona osób niepełnosprawnych, mogła wystąpić z wnioskiem o orzeczenie niezdolności do pracy lub stopnia niepełnosprawności do właściwego organu orzeczniczego, którym był lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Uprawienia takiego od 1 stycznia 1998 r. nie posiadały już komisje lekarskie podległe [...], dlatego też orzeczenie z [...] lipca 2002 r. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]nie jest podstawą do uznania I.P. za osobę niepełnosprawną.
Jak wynika z dokumentacji, z wnioskiem o orzeczenie niepełnosprawności I.P. wystąpiła dopiero w 2013 r. W wyniku jego rozpatrzenia, Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu [...] września 2013 r. uznał ją za osobę niepełnosprawną w stopniu [...]. Orzeczenie powyższe zostało dostarczone do pracodawcy 30 września 2013 r. i od tego dnia, zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, osobę tę wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Zdaniem MRPiPS, orzeczenie to nie może być podstawą do wliczania pracownika do stanu zatrudnienia za wcześniejsze okresy. Powoływanie się przez Starostwo na fakt, że w orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność I.P. istnieje od 1992 r. nie może zostać uwzględnione. Organ odwoławczy wskazał, że niepełnosprawność w rozumieniu ustawy o rehabilitacji jest niepełnosprawnością o charakterze prawnym – status osoby niepełnosprawnej należy liczyć dopiero od daty wydania orzeczenia jako decyzji administracyjnej potwierdzającej jeden z trzech stopni niepełnosprawności, co wynika z art. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji.
W konsekwencji powyższego MRPiPS uznał, że od grudnia 2012 r. do września 2013 r. I.P. nie dysponowała orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, jak również orzeczeniem wydanym przez organy rentowe, równoważnym na mocy przepisów szczególnych.
Zdaniem organu, do orzeczeń przedstawionych pracodawcy po dniu 31 grudnia 2010 r. zastosowanie ma zasada wynikająca z art. 2a ustawy o rehabilitacji, w myśl której, niezależnie od określonej w orzeczeniu daty powstania niepełnosprawności lub jej stopnia, osobę legitymująca się takim orzeczeniem wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia ważnego orzeczenia potwierdzającego tę niepełnosprawność.
2. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 1, art. 2 pkt 10 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że organy pominęły okoliczność, że od 1991 r. pracownik I.P. legitymowała się orzeczeniem o [...] grupie inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia – na stałe, wyrazem czego było zawarte w orzeczeniach inwalidztwa stwierdzenie, że inwalidztwo trwa nadal, a ostatecznie zostało potwierdzone orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] września 2013 r.
Skarżący argumentował, że w świetle przedstawionych dokumentów i orzeczeń pracownik I.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...]od 1992 r., a w stopniu [...] od września 2013 r.
Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, w tym dwa orzeczenia tutejszego Sądu wydane w stosunku do Skarżącego i dotyczące pracownika I.P..
Skarżący podniósł również, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa także z tego powodu, że MRPiPS nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu, co do daty zaliczenia do grona osób niepełnosprawnych pracownika J.K..
3. W odpowiedzi na skargę MRPiPS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
4.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
4.2. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 127 O.p.), bowiem MRPiPS nie dokonał ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a poprzestał jedynie na odniesieniu się zagadnień związanych z zakwestionowaniem prawa Skarżącego do zaliczenia do grona osób niepełnosprawnych pracownika I.P.. W tym zakresie szczególnie istotne jest całkowite pominięcie przez MRPiPS, spornej i podnoszonej w odwołaniu, kwestii dotyczącej daty zaliczenia do grona osób niepełnosprawnych pracownika J. K..
Sąd zauważa, że art. 127 O.p. statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia odwołania sprawa będzie w jej całokształcie ponownie przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu.
W realiach niniejszej sprawy MRPiPS dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności, wynikającej z art. 127 O.p., nie zajmując bezpośrednio stanowiska co do daty zaliczenia do grona osób niepełnosprawnych pracownika J.K..
W kontekście powyższego zauważenia wymaga, że prawo do rozpoznania sprawy przed organami podatkowymi w dwóch instancjach oznacza, że także organ odwoławczy, który zgodnie z art. 233 § 1 pkt 1 O.p. ma możliwość utrzymania w mocy decyzji skarżonej w drodze odwołania, musi w sposób kompleksowy przeanalizować sprawę i dać wyraz tej analizie w swojej decyzji, czego w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do ww. zagadnienia zabrakło.
Ocena powyższej kwestii pozostała w ogóle poza rozważaniami organu odwoławczego.
Powyższe stanowi zatem nie tylko o naruszeniu art. 127 O.p., ale także przepisów statuujących zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 121 § 1 i art. 122 O.p.).
4.3. Niezależnie od powyższego Sąd nie podziela stanowiska MRPiPS co do niezasadnego zaliczenia przez Skarżącego – pracownika I.P. do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. W ocenie Sądu, w spornym okresie I.P. była osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji.
Organy administracji powołując się na art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji uznały, że Starostwo w okresie od grudnia 2012 r. do września 2013 r. ustalając wysokość wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ust. 1 tej ustawy, nie mogło uwzględniać jako osoby niepełnosprawnej I.P., gdyż orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] września 2013 r. uznające ją za osobę niepełnosprawną w stopniu [...] zostało dostarczone do pracodawcy dopiero 30 września 2013 r.
Zdaniem natomiast Starostwa było ono uprawnione do uwzględniania w tym okresie I.P. jako osoby niepełnosprawnej, gdyż jej niepełnosprawność w stopniu [...]w tym okresie potwierdzają posiadane przez Starostwo dokumenty. Potwierdza to zarówno orzeczenie z [...] września 2013 r., jak i wcześniejsze orzeczenia, z których wynika, że była ona w tym czasie osobą niepełnosprawną.
4.4. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Z kolei przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji (obowiązujący od 1 stycznia 2011 r.) stanowi, że osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność.
Wprowadzając powyższą regulację ustawodawca w przepisie przejściowym – art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2010 r. (Dz.U z 2010 r. Nr 226, poz. 1475), – postanowił, że pracodawca, który przed dniem wejścia w życie ustawy nabył prawo do obniżenia wpłat może je wykorzystać na warunkach dotychczasowych.
Podkreślenia wymaga, że art. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:
1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub
2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia. Niepełnosprawność - oznacza zaś trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy (art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji).
Zgodnie z art. 3 ustawy o rehabilitacji, ustala się trzy stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), a orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.
Zatem za osoby niepełnosprawne, zgodnie z art. 1 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, uważa się osoby trwale lub okresowo niezdolne do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy, jeżeli uzyskają orzeczenie o zakwalifikowaniu do jednej z trzech grup niepełnosprawności.
Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oznacza natomiast przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogółem, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy (art. 2 pkt 6 ustawy o rehabilitacji).
Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników (w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy), określając swoje zobowiązanie wobec PFRON, ma więc obowiązek: ustalenia w danym miesiącu rzeczywistego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w swoim zakładzie, obliczenia ile osób, przy jego stanie zatrudnienia stanowi 6% wskaźnika zatrudnienia, obliczenia 40,65% przeciętnego wynagrodzenia.
Jak już wskazano, wykładnia gramatyczna art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji prowadzi do wniosku, że rzeczywisty stan zatrudnienia oznacza stan obiektywnie istniejący, stan zgodny z prawdą, z faktami.
Zauważenia też wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, ustawa ta dotyczy osób, których niepełnosprawność została "potwierdzona" (nie zaś "stwierdzona") stosownym orzeczeniem, co również wskazuje na deklaratoryjny charakter orzeczenia o niepełnosprawności. Dodać trzeba, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o niepełnosprawności powinno (jeżeli tylko jest to możliwe) zawierać również datę powstania niepełnosprawności ustaloną w trybie § 14 ust. 3 rozporządzenia.
4.5. Jak wynika z akt sprawy, I.P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] września 2013 r. stwierdzającym jej niepełnosprawność w stopniu [...] od [...] sierpnia 2013 r. oraz wskazującym, że jej niepełnosprawność istnieje od 1992 r. Skoro niepełnosprawność istnieje od 1992 r., a dopiero od [...] sierpnia 2013 r. jest to niepełnosprawność o stopniu [...], to niewątpliwie orzeczenie to potwierdza, że I.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...]od 1992 r. Ustaleń tych dokonano w szczególności na podstawie zaświadczenia wydanego dla potrzeb orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz zgromadzonej dokumentacji.
Przed uzyskaniem powyższego orzeczenia I.P. legitymowała się orzeczeniami wydanymi przez Wojewódzką Komisję Lekarską [...]w K. (orzeczenia: z [...] maja 1991r., z [...]października 1992 r., z [...] lutego 1994 r., z [...] lipca 1996 r., z [...] lipca 2002 r.).
I tak w orzeczeniu z [...] lipca 1996 r. w części A "Orzeczenia o zdolności do służby" wskazano schorzenia i choroby, na jakie cierpi I.P., a w części B "Orzeczenia o inwalidztwie" uznano ją za inwalidkę i zaliczono do [...] grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w P.. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 1999 r. Kolejnym orzeczeniem z [...] lipca 1999 r. I.P. uznano za inwalidkę i zaliczono do [...] grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w P.. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 2002 r. Natomiast orzeczeniem nr z [...] lipca 2002 r. I.P. uznano za inwalidkę i zaliczono do [...] grupy inwalidów. Ponadto uznano, że inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w P.. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest trwałe. W uzasadnieniu wskazano, że I.P. zakwalifikowano do [...] grupy inwalidów na stałe ze względu na wiek i charakter schorzeń. Dodać należy, że z orzeczeń tych wynika, że zaliczenie do [...] grupy inwalidzkiej nastąpiło z ogólnego stanu zdrowia (biorąc pod uwagę schorzenia i choroby jakie stwierdzono). Nie uznano bowiem, aby inwalidztwo pozostawało w związku z wypadkiem bądź chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby. Z orzeczeń tych wynika, że I.P. nie może być zatrudniona w resorcie [...]. Dodać należy, że wskazane orzeczenia I.P. przedłożyła Starostwu jeszcze przed 2010 r.
Zauważenia wymaga, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2003 r.) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu:
1) niezdolną do podjęcia zatrudnienia,
2) zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej,
- wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Natomiast do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 2).
Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia, nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych.
W myśl zaś art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2003 r.) do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.
Wskazać też należy, że zgodnie z art. 62 ust. 1 w zw. z art. 70 ustawy o rehabilitacji osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy.
W myśl art. 62 ust. 2 ustawy o rehabilitacji orzeczenie o zaliczeniu do:
1) I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;
3) III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.
Wskazane przepisy art. 62 ustawy o rehabilitacji odnoszą się ogólnie do orzeczeń o inwalidztwie. W związku z tym nie ma podstaw do traktowania w odmienny sposób orzeczeń o zaliczeniu do [...] grupy inwalidztwa wydanych przez komisje resortowe, w tym przypadku Wojewódzką Komisję Lekarską [...].
Jak już wskazano, I.P. orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]w K. z [...] lipca 1996 r. uznano za inwalidkę i zaliczono do [...] grupy inwalidów. Uznano, że inwalidztwo to już istniało wcześniej. Stwierdzono, że inwalidztwo to jest czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego na lipiec 1999r. Nie ulega więc wątpliwości, że w dniu 1 stycznia 1998 r. I.P. posiadała ważne orzeczenie o uznaniu jej za osobę niepełnosprawną. Orzeczenie to nie wygasło przed dniem 1 stycznia 1998 r. Zatem w świetle art. 62 ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, w dniu wejścia w życie tej ustawy, I.P. była osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Kolejnymi orzeczeniami z 1999 r. oraz z 2002 r. stan ten został potwierdzony. Potwierdza to również orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] września 2013 r. Bez znaczenia zaś jest, że w orzeczeniach Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...]w K. wskazano, że stwierdzone inwalidztwo ma związek ze służbą w P., skoro wynikało ono z ogólnego stanu zdrowia, a nie w związku z wypadkiem bądź chorobą powstałą wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby.
W związku z argumentacją organu odwoławczego wskazać trzeba, że z uwagi na posiadanie przez I.P. orzeczeń wydanych przez Wojewódzką Komisję Lekarską [...]w K., nie można uznać, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] września 2013 r. w części w jakiej wskazuje, że niepełnosprawność istnieje od 1992 r., odnosi się wyłącznie do niepełnosprawności w sensie medycznym. Niepełnosprawność I.P. od 1992 r. udokumentowana jest nie tylko dokumentacją medyczną, ale także stosownymi orzeczeniami organów uprawnionych do orzekania o stopniu inwalidztwa.
W ocenie Sądu, w świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że stosownie do art. 1 ustawy o rehabilitacji, niepełnosprawność pracownika I.P. została potwierdzona orzeczeniami, najpierw Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...], a następnie, w dniu [...] września 2013 r., orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Zgodnie z tymi orzeczeniami I.P. jest osobą rzeczywiście niepełnosprawną: w stopniu [...]od 1992 r., a w stopniu [...] od [...] sierpnia 2013 r.
4.6. Zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji, nie można kwestionować prawa pracodawcy do zaliczania pracownika do osób niepełnosprawnych, jeżeli jego niepełnosprawność istnieje obiektywnie. W realiach niniejszej sprawy do okresu objętego niniejszym postępowaniem (grudzień 2012 r. – wrzesień 2013 r.) nie mógł mieć zastosowania przepis określający datę rozpoczęcia wliczania osoby niepełnosprawnej do stanu zatrudnienia niepełnosprawnych w zakładzie w celu ustalenia powstania obowiązku i wysokości wpłat na Fundusz, tj. wprowadzony do ustawy o rehabilitacji od 1 stycznia 2011 r. przepis art. 2a ust. 1.
Wprowadzając powyższą regulację ustawodawca w przepisie przejściowym – art. 8 ust. 1 ustawy nowelizującej z 2010 r. – postanowił, że pracodawca, który przed dniem wejścia w życie ustawy nabył prawo do obniżenia wpłat może je wykorzystać na warunkach dotychczasowych. Zatem w sprawie nie można było podzielić stanowiska organu, że I.P. została nieprawidłowo uwzględniona jako osoba niepełnosprawna. Podstawą do uznania posiadania przez pracownicę statusu osoby niepełnosprawnej był art. 1 ustawy o rehabilitacji z tym, że dokument, o którym mowa w tym przepisie złożony np. w okresie późniejszym, nie pozbawiał pracodawcy prawa do ulgi. Z okoliczności sprawy wynika, że niepełnosprawność została potwierdzona stosownym orzeczeniem wprawdzie po zawarciu umowy, ale z orzeczenia wynika, że na dzień podpisania umowy pracownica była osobą niepełnosprawną. Tym samym, choć w dniu zawarcia umowy I.P. nie przedłożyła wymaganego orzeczenia, to brak ten został usunięty i uznać należy, że była ona osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji.
4.7. Podsumowując, uznać należy, że I.P. była osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji, a pracodawca nabył prawo do obniżenia wpłat i mógł je, stosownie do przepisów przejściowych, wykorzystać na warunkach dotychczasowych. Stąd też nie można podzielić poglądu organów, że na dzień podpisania umowy była ona niepełnosprawna jedynie w sensie medycznym, a nie w sensie prawnym. Okoliczność zaś, że pracownica tej niepełnosprawności na dzień podpisania umowy nie udokumentowała, nie może obecnie mieć decydującego znaczenia w sprawie, gdyż te nieprawidłowości w dniu wydania decyzji już nie istniały.
4.8. Sąd zauważa również, że w sprawach ze skarg Skarżącego dotyczących wcześniejszych okresów rozliczeniowych WSA w Warszawie wydał orzeczenia uchylające decyzje MRPiPS (zob. wyroki WSA w Warszawie z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3829/16 oraz z 15 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 413/16). W orzeczeniach tych Sąd stanął na stanowisku, że w spornych okresach I.P. była osobą niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji. Prawidłowość tego stanowiska potwierdził NSA oddalając skargi kasacyjne wniesione od tych wyroków przez MRPiPS (zob. wyroki NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt II FSK 2396/18 i II FSK 1304/17).
4.9. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku.
4.10. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 209 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło