I SA/Wa 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. P. i S. W. na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/12. 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 7000 (siedem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz L. P. i S. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 11 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jak wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 401/12 w dniu 3 grudnia 2012 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 4 lutego 2013 r. Następnie wyrokiem z 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 659/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 100 zł, za niewykonanie wyroku z 11 października 2012 r. Kolejnym wyrokiem z 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 417/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł. Kolejnym wyrokiem z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1664/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 zł. Pismem z 27 listopada 2018 r. ponownie wezwano organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 401/12. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] grudnia 2018 r., L. P. i S. W. zarzucili Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 11 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/12 i wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ pozostaje w bezczynności, gdyż nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, trwającej od ponad 6 lat, a od początku postępowania ponad 8 lat, co uzasadnia przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienie w rozpatrywaniu wniosku za przedmiotową nieruchomość spowodowane jest bardzo dużą ilością prowadzonych postępowań oraz koniecznością rozpoznawania w pierwszej kolejności skierowanych do referentów pism organów ścigania, pism sądowych oraz spraw kierowanych z Komisji weryfikacyjnej do spraw reprywatyzacji. Ponadto akta przedmiotowej sprawy znajdowały się w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, co uniemożliwiało organowi prowadzenie powyższego postępowania. W sprawie zachodzi ponadto konieczność pozyskania dokumentacji z Archiwum Państwowego w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 11 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 3 grudnia 2012 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 4 lutego 2013 r. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 659/13, i z 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 417/14 wymierzył organowi grzywnę w wysokości odpowiednio 100 zł i 1000 zł. Organ w toku postępowania administracyjnego decyzjami z [...] lipca 2014 r., nr [...] i z [...] marca 2015 r. nr [...], ustalił na rzecz skarżących odszkodowanie za 50 % gruntu przedmiotowej nieruchomości. Na skutek kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1664/17 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5000 zł. Skarżący ponownie wezwali Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 240/14. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał w całości wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 11 października 2012 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał w całości wniosku skarżących Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 401/12, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd oceniając charakter bezczynności Prezydenta wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 5 grudnia 2017 r., wymierzającego grzywnę w kwocie 5000 zł, podjął jakiekolwiek czynności mające na celu zakończenie postępowania. Z uwagi na powyższe bezczynność organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd uznał jednocześnie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie im sumy pieniężnej. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Dokonując powyższej oceny Sąd wziął pod uwagę, że organ wydał decyzje z [...] lipca 2014 r. nr [...] i z [...] marca 2015 r., nr [...], mocą których roszczenie skarżących o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostało zaspokojone w 50 % i z tego tytułu uzyskali oni odszkodowanie w kwocie [...] zł. W związku z powyższym w ocenie Sądu okoliczności sprawy nie uzasadniają potrzeby zrekompensowania krzywdy skarżącym poprzez przyznanie im sumy pieniężnej i Sąd w tej części skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.