VIII SA/Wa 340/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-04
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Justyna Mazur, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego, spowodowane przymusowym działaniem osób trzecich (np. wymiana zamków, wyrok eksmisyjny), może być uznane za opuszczenie dobrowolne w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet jeśli pierwotnie nastąpiło wbrew woli osoby (np. z powodu działań osób trzecich lub wyroku eksmisyjnego), może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, jeśli osoba ta nie podejmuje skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia możliwości zamieszkiwania w lokalu. Instytucje zameldowania i wymeldowania mają charakter wyłącznie ewidencyjny i nie rodzą ani nie przesądzają o prawach do lokalu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego. K. K. twierdził, że został przymusowo pozbawiony dostępu do lokalu przez matkę, a także że toczy się postępowanie o przywrócenie posiadania. Organy administracji ustaliły jednak, że K. K. nie zamieszkuje w lokalu od dłuższego czasu, a jego opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, co potwierdził m.in. prawomocny wyrok eksmisyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 roku, nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, poz. 1629; z 2019 r. poz. 60) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382, poz. 1544, poz. 696, poz. 771; z 2019 r. poz. 60) po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Dnia [...] września 2018 r. Prezydent Miasta R., na wniosek A. K., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R.. W toku postępowania organ I instancji zgromadził dowody
w postaci wniosku o wymeldowanie w treści, którego A. K. wyjaśniła, że jej syn opuścił miejsce zameldowania około 2011 r. i zamieszkał wraz z ojcem pod innym adresem oraz ustaleń straży miejskiej, że K. K. od około sierpnia 2018 r. mieszka przy ul. N. [...] w R.. Wymieniony wyjaśnił przy tym, że swoje rzeczy ma zgromadzone w lokalu nr [...] przy ul. S. [...]w R., ale z powodu konfliktu rodzinnego nie może korzystać z tego mieszania.
W piśmie z dnia 24 września 2018 r. K. K. wyjaśnił dodatkowo, że nadal ma zamiar mieszkać w miejscu zameldowania. Do sierpnia 2018 r. posiadał klucz do tego lokalu, ale poprzez działania matki został pozbawiony do niego dostępu. Od tego czasu nie przebywa w lokalu. O fakcie tym zawiadomił Prokuraturę Rejonową
w R.. W dniu 8 października 2018 r. K. K. wyjaśnił, że nie dokonał wymeldowania z lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R..
Obecnie przed Sądem Rejonowym w R. trwa postępowanie karne
i cywilne o odzyskanie mienia oraz naruszonego stanu posiadania. W ww. lokalu ma zgromadzone swoje rzeczy i planuje do niego powrócić po zakończeniu spraw sądowych, obecnie bowiem nie ma do niego dostępu.
W piśmie z dnia 23 października 2018 r. pełnomocnik A. K. wskazał, że do tego dnia K. K. nie wniósł do sądu żadnej sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R.. K. K. miejsce stałego zameldowania opuścił dobrowolnie. Przesłuchana w charakterze świadka M. K. - żona K. K. oświadczyła, że nie ma żadnej wiedzy na temat K. K..
Na podstawie ww. dowodów organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego pod wskazanym adresem. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ I instancji wyjaśnił, że wobec K. K. został spełniony warunek konieczny do wymeldowania określony w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej: ustawa o ewidencji ludności), bowiem wymieniony miejsce pobytu stałego opuścił trwale i dobrowolnie.
Nie zgadzając się z wydanym przez Prezydenta Miasta R. rozstrzygnięciem, odwołanie do Wojewody [...], w terminie do tego przewidzianym, wniósł K. K..
Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Wojewoda [...] stwierdził, że zachodzi konieczność uzupełnienia dowodów w sprawie. Pismem z dnia
4 stycznia 2019 r. zlecił więc organowi I instancji przesłuchanie osób zamieszkujących w pobliżu lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R.. M. P. zamieszkująca w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. zeznała, że K. K. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] pod ww. adresem od około czerwca 2018 r. i od tego czasu go nie widuje, nie wie też czy posiada on swoje rzeczy w miejscu zameldowania. M. W. i A. W., zamieszkujący w lokalu nr [...] w omawianym budynku zeznali, że K. K. mieszkał w miejscu zameldowania do października 2018 r. Od tego czasu nie widują go i nie są w stanie powiedzieć, czy w mieszkaniu znajdują się rzeczy należące do wymienionego. A. W. zeznała dodatkowo, że w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. nikt nie mieszka, świadek nie wie też, czy K. K. zamierza powrócić do lokalu. D. P. i L. S.- [...] zamieszkujący w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. zeznali, że nie znają K. K. i nie są w stanie określić, czy w lokalu nr [...] znajdują się rzeczy należące do wymienionego. K. K. zamieszkująca w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. zeznała, że zna K. K. z widzenia, ale nie widuje go w miejscu zameldowania od wakacji 2018 r., nie wie też, czy posiada on swoje rzeczy w omawianym lokalu.
Ponadto z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika, że przed Sądem Rejonowym w R. nie toczy się, ani nie toczyło żadne postępowanie
o przywrócenie naruszonego posiadania wobec A. K. z powództwa K. K.. Również Prokuratura Rejonowa R. - [...] poinformowała, że nie wpłynęło żadne zawiadomienie z wniosku K. K. przeciwko A. K.(notatka służbowa z dnia 3 i 7 stycznia 2019 r. w aktach sprawy). Do akt została dołączona jedynie potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] września 2018 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa A. K. przeciwko K. K. o opróżnienie lokalu mieszkalnego. W pkt I sąd nakazał K. K. opróżnienie wraz z rzeczami lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku nr [...] przy ul. A. w R. i wydanie go A. K. z rygorem natychmiastowej wykonalności (pkt IV wyroku). W pkt II orzeczono, że K. K. nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony został przez ustawodawcę w art. 24 ustawy o ewidencji ludności. Jego zakres zgodnie z przepisami art. 24 ust. 2 pkt 2 oraz art. 33 ww. ustawy, obejmuje między innymi obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego przez osoby opuszczające to miejsce. Z uwagi na podstawowy cel ustawy, jakim jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca przewidział w odniesieniu do osób odstępujących od realizacji własnego obowiązku meldunkowego, możliwość ich wymeldowania. Stosownie, bowiem do treści przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujący tytułem prawnym do lokalu), decyzję
w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu
i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy czym zaznaczyć trzeba, że zgodnie
z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie
w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można więc mówić wówczas, gdy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym dotychczas miała zorganizowane centrum życiowe.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne.
O trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. W tym nowym miejscu osoba taka realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe - w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje swoje rzeczy. Opuszczenie lokalu można z kolei uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce z własnej woli, ale również z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia w sytuacji, gdy niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w nim.
Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Wojewoda [...] stwierdził, że K. K. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. co najmniej od sierpnia 2018 r. (tą datę podaje sam wymieniony wskazując, że matka uniemożliwiła mu dostęp do omawianego lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach). Fakt niezamieszkiwania wymienionego w miejscu pobytu stałego potwierdzają wyjaśnienia wnioskodawczym – A. K. (która twierdzi, że syn nie mieszka w miejscu pobytu stałego od 7 lat), samego K. K., informacje przekazane przez straż miejską oraz zeznania świadków, tj.: M. P., M. W., A.W. i K. K.. Dowody te są zbieżne, spójne i wzajemnie zgodne. W tym miejscu należy wyjaśnić, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę zeznań M. K., D. P.
i L. S. – [...], gdyż nie posiadają oni wiedzy na temat sytuacji K. K.. Należy jednak wyjaśnić, że nie zachodziła potrzeba ponownego przesłuchiwania wymienionego w charakterze świadka, bowiem stan faktyczny został wyjaśniony innymi dowodami.
Wyjaśnienia wymaga również, że na podstawie ww. dowodów organ odwoławczy uznał, że opuszczenie lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. przez K. K. ma charakter trwały i jest dobrowolne. Decydujące znaczenie mają tutaj okoliczności obiektywne, a nie własne przekonanie odwołującego. Bez znaczenia pozostaje, że zdaniem wymienionego utracił on dostęp do przedmiotowego lokalu w sierpniu 2018 r. z uwagi na wymianę zamków przez matkę i nieudostępnienie mu nowych kluczy. Zauważyć należy, że nie udowodnił on w żaden sposób, że taka sytuacja miała miejsce - nie przedstawił bowiem, żadnych dowodów potwierdzających, że toczą się jakiekolwiek postępowania, czy to cywilne, czy karne, które umożliwiłyby mu powrót do lokalu. Również z ustaleń organu II instancji wynika, że ani w sądzie, ani na prokuraturze nie są prowadzone postępowania, na które wskazywał K. K.. W sprawie należy również zauważyć, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. orzekł o opróżnieniu przez K. K. wraz z rzeczami lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. i wydania go A. K.. Brak działań ukierunkowanych na powrót do lokalu i wyrok eksmisyjny pozwalają uznać, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez K. K. miejsca pobytu stałego z zamiarem skoncentrowania swojego życia w innym miejscu.
Odnosząc się do złożonego w trakcie toczącego się przed organem I instancji postępowania wyjaśniającego wniosku K. K. o zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie jego wymeldowania
z pobytu stałego do czasu zakończenia sprawy karnej organ wyjaśniał, że Prezydent Miasta R. powinien był rozpatrzeć go w drodze postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania (art. 101 § 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 i art. 98 § 1 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: k.p.a.). Błąd ten nie zaważył jednak na prawidłowości wydanej decyzji, bowiem w sprawie nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ani w trybie art. 98 § 1 k.p.a.
Ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego (art. 28 ust. 4 ustawy
o ewidencji ludności). Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji zameldowania, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie potwierdza fakt
i rodzaj pobytu określonej osoby pod danym adresem. Poprzez zameldowanie osoba nie nabywa zatem żadnego prawa do lokalu, tak jak poprzez wymeldowanie nie traci go. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać dokonywanie pewnych czynności służących rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne - zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją,
a istniejącym stanem rzeczy. W tym miejscu zaznaczyć należy również, że wszelkie spory o charakterze cywilnoprawnym powstałe w tle rozliczeń finansowych rozstrzygane są przez sądy powszechne.
Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że skoro K. K.
w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R. nie zamieszkuje od kilku miesięcy i w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego zostało ustalone, że opuścił go trwale i dobrowolnie to należy stwierdzić, że decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] o wymeldowaniu wymienionego z miejsca pobytu stałego jest zgodna z prawem. K. K. zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności powinien zameldować się w obecnym miejscu zamieszkania.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł K. K., której zarzucał naruszenie art. 25 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382, poz., 1544, poz. 696, poz. 771; z 2019 r. poz. 60) oraz błąd w zakresie ustaleń faktycznych, że zamiarem Strony nie było zamieszkiwanie pod wskazanym adresem. Wnosił o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnosił, że decyzją z dnia [...] marca 2019 r. sygn. [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. S. [...] w R..
Błędem Organu było to, że nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Organ nie uwzględnił okoliczności sprawy związanych z przymuszeniem strony do opuszczenia lokalu i faktycznym zamknięciu lokalu na zlecenie uczestniczki. Organ pominął zamiar strony związany z brakiem chęci opuszczenia lokalu i w zakresie deklarowanego zamiaru pobytu pod wskazanym adresem. W tych okolicznościach organ sankcjonuje prawnie jednostronne, przymuszające działania uczestniczki, które stawiają stronę pod presją poddania się bezprawnej woli.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu jest obowiązana wymeldować się. Zgodnie z treścią art. 35 powołanej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, jeżeli ma ono charakter dobrowolny i trwały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz by łączył się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123, wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, LEX nr 327831).
Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Wskazać należy, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Przesłanki stanowiące przyczyny przebywania danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć
w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się
z sytuacją życiową danej osoby, np. z nauką, zdobywaniem kwalifikacji zawodowych wymagających wyjazdu za granicę, wyjazdem do pracy. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie dłuższego okresu fizycznej nieobecności
w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 33 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.
O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nie opuszczenia miejsca stałego pobytu
w sposób trwały, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 27 marca 2007 roku, sygn. akt II OSK 521/06 stwierdził, iż z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy
o ewidencji ludności mamy do czynienia wówczas, gdy w wyniku z reguły bezprawnych osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza bowiem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA
z 24.02.2006r, IIOSK 561/05, LEX nr 194344).
W toku postępowania w sprawach o wymeldowanie obowiązkiem organów administracji publicznej jest ustalenie - w oparciu o wszelki dostępny materiał dowodowy - czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazują na trwałość
i dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu.
Zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie
w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń w powyższej kwestii. Przedstawione w zaskarżonej decyzji stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym jest prawidłowe. Organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy w sprawie zlecając organowi I instancji przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, którzy potwierdzili fakt nie przebywania w tym lokalu skarżącego. Niewątpliwie od sierpnia 2018 roku przedmiotowy lokal nie jest już centrum życiowym skarżącego i braku reakcji wobec działań faktycznych
i prawnych A. K. wskazuje na akceptację zaistniałego stanu rzeczy.
Sąd zwraca uwagę, że dla oceny, czy opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie istotnym jest ,czy i jakie kroki podejmowano w celu ponownego zamieszkania w danym lokalu.
Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący podejmował jakikolwiek działania prawne, celem przywrócenia mu prawa do przebywania w przedmiotowym lokalu. To A. K. wszczęła postępowanie cywilne i wyrokiem z dnia [...] września 2018 roku Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w R., sygn. akt [...] nakazał K. K. opróżnienie przedmiotowego lokalu i wydanie go powódce. Należy zauważyć, iż dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (eksmisja z lokalu), to przy ustalaniu spełniania przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 roku, II OSK 46/10, LEX nr 953076).
Opuszczenie miejsca stałego pobytu jest okolicznością ze sfery faktów, a nie praw. Instytucje zameldowania i wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani nie przesądzają
o jego utracie.
W okolicznościach tej sprawy zarzut braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu w kontekście art. 25 ust. 1 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Wobec powyższego biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło