II OSK 3241/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 688/19 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. W. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 688/19 oddalił skargę J. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Od powyższego wyroku J. W. wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił: a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), dalej: "ppsa", które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że organ nie naruszył przepisów art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, które to naruszenie polegało na niezastosowaniu przez organ zasady prawdy obiektywnej, obligującej organ do podjęcia niezbędnych kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego w sytuacji wydania w stosunku do J. W. przez lekarzy oraz psychologów orzeczeń stwierdzających brak przeciwskazań do dysponowania przez wnioskodawcę bronią palną (orzeczenia lek. med. D. O., psych. A. G.; dr n. med. K. Z., mgr R. A.) i tym samym niezastosowanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak również nierozpatrzenie i brak wyczerpującego zebrania w sprawie materiału dowodowego; b) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 15h ust. 7 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2019 r. poz. 284), dalej: "uba" i wykładnię słowa "ostateczny", jako niepodlegającego ocenie i tym samym bezwzględnie wiążącego dla organu, podczas gdy orzeczenie lekarskie wydane w trybie przepisu art. 15h ust. 7 uba, jak każdy dowód w sprawie powinien podlegać swobodnej ocenie organu administracji. Mając powyższe na uwadze, J. W. wniósł o: 1) uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2019 r. oraz w oparciu o art. 188 ppsa uchylenie decyzji z [...] lutego 2019 r. Komendanta Głównego Policji w całości, a także na zasadzie przepisu art. 135 ppsa, również poprzedzającej jej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku z [...] grudnia 2018 r.; 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, tym samym zrzekając się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie. W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną, Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć trzeba, że prawo do posiadania broni nie należy w polskim systemie prawa do kategorii praw i wolności osobistych obywatela, gdyż jest to uprawnienie ściśle reglamentowane. Udzielenie osobie fizycznej prawa do dysponowania bronią palną stanowi zatem odstępstwo od generalnej reguły, że broń znajdować się powinna wyłącznie w rękach uprawnionych służb (wyroki NSA z 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 307/16; z 21 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1292/11; z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2310/17 – publ. w CBOSA). Z tych względów dostęp do broni podlega istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (wyroki NSA z 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05; z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1825/11; z 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1991/10 – publ. w CBOSA). Na wymienionych wyżej zasadach oparta została regulacja dostępu do broni palnej zawarta w ustawie z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. W rozpoznawanej sprawie podstawą dla orzekających w niej organów Policji do podjęcia decyzji o cofnięciu J. W. zezwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej stał się art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem: właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. W niniejszej sprawie upoważniony psycholog B. K., po ponownym zbadaniu skarżącego, tj. w trybie odwoławczym, stwierdziła bowiem w ostatecznym orzeczeniu psychologicznym nr [...] z [...] grudnia 2017 r., że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 uba i nie może dysponować bronią. Stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 3 uba pozwolenia na broń nie wydaje się osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Z przyjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, że przyczyną zobowiązania skarżącego, na podstawie art. 15 ust. 5 uba, do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym była informacja o objęciu jego rodziny procedurą "Niebieskiej Karty", którą wszczęto z powodu podejrzenia stosowania przez niego przemocy w rodzinie. Należy podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że jedynym prawnie dopuszczalnym dowodem, który może stanowić podstawę oceny stanu zdrowia osoby posiadającej pozwolenie na broń, jest orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane w trybie określonym w ustawie z 1999 r. o broni i amunicji (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1606/18, CBOSA). Przewidziana w tej ustawie możliwość wniesienia odwołania od takiego orzeczenia w ramach odrębnej procedury (art. 15h uba), specjalny tryb wyłaniania osób uprawnionych do wykonywania badań lekarskich i psychologicznych (art. 15b i art. 15c uba) oraz system kontroli sprawowany przez wojewodę nad wydawaniem tych orzeczeń (art. 15i i art. 15j uba) stanowi bowiem dostateczną gwarancję ich rzetelności. W konsekwencji przyjąć trzeba, że wydawane w wyniku rozpatrzenia wspomnianego wyżej odwołania orzeczenia lekarskie i psychologiczne, które ustawodawca w art. 15h ust. 7 uba określa wyraźnie i nie bez przyczyny jako "ostateczne", są wiążące dla organów Policji prowadzących postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Tym samym nie jest możliwe podważanie tych ostatecznych i wiążących orzeczeń lekarskich i psychologicznych przez przeprowadzenie innego dowodu na okoliczność stanu zdrowia osoby dysponującej pozwoleniem na broń (por. wyroki NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11; z 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04; z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1943/13 – publ. w CBOSA). W szczególności dotyczy to powoływania się przez taką osobę na opinie innych lekarzy czy psychologów, które w postępowaniu prowadzonym w trybie ww. ustawy, mogą być potraktowane tylko jako dokumenty prywatne. Jedyną drogą kwestionowania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego w trybie ustawy o broni i amunicji jest bowiem specjalnie w tym celu przewidziane w niej odwołanie, które przysługuje komendantowi wojewódzkiemu Policji oraz stronie postępowania (art. 15h ust. 2 uba). W judykaturze trafnie więc zwrócono uwagę, że przedstawione przez stronę inne opinie psychologów lub pozytywne opinie kół łowieckich nie mogą przesądzić o rozstrzygnięciu organu w przedmiocie prawa do posiadania broni palnej (wyrok NSA z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1615/07, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania od pierwszego orzeczenia psychologicznego z 31 października 2017 r., po ponownym zbadaniu skarżącego, psycholog B. K. stwierdziła w ostatecznym orzeczeniu psychologicznym z [...] grudnia 2017 r., że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 uba i nie może dysponować bronią, to Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku był zobowiązany do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń (art. 18 ust. 1 pkt 2 uba). Wbrew argumentom podniesionym w skardze kasacyjnej, wydane w trybie odwoławczym przez upoważnionego psychologa ostateczne orzeczenie psychologiczne było wiążące dla organu Policji i nie podlegało jego swobodnej ocenie, jak inne dowody w sprawie. Z tego powodu organ ten nie mógł wziąć pod uwagę przedstawionych przez skarżącego i sporządzonych poza trybem przewidzianym w uba pozytywnych dla niego opinii lekarskich i psychologicznych. Nie można też zasadnie twierdzić o sprzeczności różnych opinii lekarskich i psychologicznych, skoro opinie powołane przez skarżącego nie zostały wydane w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, a tym samym mogą być uznane jedynie za dokumenty prywatne. Nieskuteczne jest zwłaszcza powoływanie się skarżącego na pozytywne dla niego wcześniejsze orzeczenie psychologiczne z [...] października 2017 r., wydane w trybie uba przez psycholog A. G., ponieważ zostało ono następnie negatywnie zweryfikowane w drodze odwołania. Przy czym należy uściślić, że jeżeli przyczyną cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną było negatywne orzeczenie psychologiczne, to dla takiego rozstrzygnięcia sprawy nie miało już znaczenia pozytywne orzeczenie lekarskie jako obejmujące inny zakres badania. Zaznaczyć poza tym trzeba, że unormowanie dotyczące wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych przyjęte w ustawie z 1999 r. o broni i amunicji wykazuje daleko posuniętą odrębność od przewidzianej w art. 84 kpa regulacji ogólnej instytucji opinii biegłego, co przejawia się m.in. w braku możliwości ich swobodnej oceny przez organ administracji (Policji). Ponadto nie mogły także odnieść zamierzonego skutku zarzut skarżącego dotyczący dostępu do dokumentacji medycznej. Kwestia ta nie mogła bowiem mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, w sytuacji gdy - jak wyżej wskazano - wydane przez psycholog B. K. ostateczne orzeczenie psychologiczne było wiążące dla organów Policji, a jednocześnie przeprowadzona przez Wojewodę, w trybie art. 15i uba, kontrola prawidłowości wydania tego orzeczenia oraz wykonania i udokumentowania badania psychologicznego skarżącego nie wykazała nieprawidłowości. Należy również zauważyć, że stosownie do § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 14 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentacji badań i orzeczeń psychologicznych, sposobu jej prowadzenia, przechowywania i udostępniania oraz wzorów stosowanych dokumentów (Dz.U. Nr 131, poz. 888), do którego pośrednio odsyła art. 15k uba, dokumentacją tą dysponują podmioty zobowiązane do jej prowadzenia (tu: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy), natomiast w myśl art. 15g ust. 2 i art. 15 ust. 4 uba organowi Policji przekazywana jest kopia wydanego orzeczenia psychologicznego. Podsumowując należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy organ Policji był zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 uba, natomiast organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W szczególności nie można dopatrzyć się w postępowaniu orzekających w sprawie organów Policji naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) czy zasady zaufania (art. 8 § 1 kpa). Wobec powyższego, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.