IV SA/Po 335/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-09-18
Skład orzekający: Donata Starosta, Izabela Bąk-Marciniak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku inwentarskiego, uznając, że budowa ta była legalna ze względu na wydane pozwolenie na budowę, mimo braku samego dokumentu decyzji?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumentacja bankowa i inne decyzje powołujące się na numer pozwolenia, wystarczająco uprawdopodobnił wydanie pozwolenia na budowę w latach 80. XX wieku. Brak samego dokumentu decyzji, spowodowany zniszczeniem lub upływem okresu przechowywania, nie stanowi podstawy do uznania budowy za samowolną, jeśli istnienie pozwolenia jest wykazane innymi środkami dowodowymi, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję organu I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie samowolnej budowy budynku inwentarskiego. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania i brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Budynek inwentarski został wybudowany w latach 80. XX wieku, a jego legalność była kwestionowana ze względu na brak odnalezienia pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz częściowe posadowienie na działce należącej do skarżących.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi B. P., J. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę w całości.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na skutek zgłoszenia o samowolnym wybudowaniu obiektów zlokalizowanych w miejscowości [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...], [...], których inwestorem jest Pan W. Ł. i Pani S. Ł. wszczął [...] lutego 2018r. z urzędu postępowanie w sprawie budowy budynku inwentarskiego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Burmistrz [...] ustalił na rzecz Państwa S. i W. Ł. warunki zabudowy dla działek nr ew. [...] położonych w miejscowości [...] dla inwestycji obejmującej zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię oraz dobudowę zaplecza socjalnego. Starosta [...] decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. udzielił pozwolenia na budowę - zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię oraz na dobudowę części socjalnej w [...] na wskazanych działkach. Na wniosek Pani B. P. Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Starosty [...], które zakończono decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. ([...]), na mocy której Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. ([...]), na którą Pani B. P. oraz Pani J. M. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 18 grudnia 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 938/18) prawomocnie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018 r.
Na skutek wniosku Pani B. P. i Pani J. M., postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię wraz z dobudową części socjalnej w miejscowości [...] na rzecz Państwa S. i W. Ł., zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Ww. postanowienie zostało uchylone przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r[...]). Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Starosta [...] ponownie orzekł o odmowie wznowienia wskazanego postępowania ([...]), a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. ([...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. ([...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 sierpnia 2019r. (sygn. akt IV SA/Po 147/19) oddalił skargę B. P., R. P. i J. M. na postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2018 r.
PINB zwrócił się do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Nieruchomości w [...] o udostępnienie informacji dotyczących podziału działki nr ewidencyjny [...] w miejscowości [...] oraz map, szkiców i informacji umożliwiających odtworzenie kolejności zabudowy przedmiotowych działek budynkami mieszkalnymi, gospodarczymi i inwentarskimi w latach 1970-2017 r.
Urząd Miejski Gminy [...] udzielił informacji, że dokumenty dotyczące budynku na działce nr [...] uległy zniszczeniu podczas zalania piwnic.
Organ I instancji ustalił, że Pani S. Ł. i Pan W. Ł. pod koniec lat 70-tych. ubiegłego wieku budowali budynki gospodarcze, a w momencie objęcia gospodarstwa przez Pan W. Ł. po swoich rodzicach zaczął w nie inwestować i wziął kredyt dla młodych rolników. Podczas rozprawy Pan W. Ł. przedłożył do akt sprawy m.in. pismo z dnia [...] sierpnia 1979 r. adresowane do Pana W. Ł. dotyczące kredytu inwestycyjnego na budowę chlewni specjalistycznej, w którym wskazano, iż Pan W. Ł. zaciągnął kredyt inwestycyjny na budowę nowej chlewni wg projektu indywidualnego w dniu [...] sierpnia 1979 r. zgodnie z pozwoleniem wydanym przez Urząd Miasta i Gminy [...] nr [...]/79. Budowa przedmiotowego obiektu budowlanego została zakończona w 1981 r. lub 1982 r.
Przed Sądem Rejonowym w [...]. toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości z wniosku Pani S. Ł. i Pana W. Ł. (sygn. akt I NB [...]).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]. decyzją z [...] listopada 2018 r. na podstawie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 40 ustawy z 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) wydał decyzję, którą udzielił Pani S. Ł. i Panu W. Ł. pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego-chlewni, wykorzystywanej obecnie jako pieczarkarni wybudowanej na działkach o nr ew. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Pani B. P., Pani J. M. i Pan R. P. zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 7 – 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 105 par. 1 k.p.a., art. 107 k.p.a. i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji zgodnie z prawem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący podnosili, że inwestorzy S. Ł. i W. Ł. dopuścili się samowoli budowlanej, czyli wybudowali obiekt niezgodnie z przepisami prawa budowlanego, nadto część budynku została wybudowana bezprawnie na działce [...] należącej do skarżących.
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] marca 2019r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył w całości postępowanie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że prowadził postępowanie w sprawie budowy budynku inwentarskiego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zlokalizowanego w miejscowości [...] na działkach nr ew. [...] (przed unieważnieniem decyzji podziałowej - na działce nr ew. [...]), który zgodnie z twierdzeniem Inwestora został wybudowany w latach 1981 r. - 1982 r.
Z uwagi na to, iż obiekt powstał w latach 80-tych. ubiegłego wieku PINB zastosował przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r. nr 38, poz. 229, ze zm., dalej: Prawo budowlane z 1974 r.).
Organ uznał, że należy dokonać analizy w celu ustalenia, czy przedmiotowy obiekt może zostać zalegalizowany, a w przypadku pozytywnej weryfikacji, stosownie do art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, co stanowi ostatni etap kończący postępowanie.
Organ ustalił, że wydane zostało przez Urząd Miasta i Gminy [...] nr [...] pozwolenie na budowę budynku inwentarskiego chlewni. Wobec tego nie ma możliwości zalegalizowania przedmiotowego obiektu budowlanego, który został wybudowany legalnie.
Organ wskazał przy tym, że przedmiotowy budynek został wzniesiony na działce nr ewidencyjny [...] należącej do Pani S. Ł. i Pana W. Ł., a także częściowo na działce nr ewidencyjny [...]. Działka nr [...] została podzielona na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z [...] lutego 1981 r., nr [...], gdyż podczas wznoszenia budynku przekroczono granicę pomiędzy działkami o numerach [...], w skutek czego postanowiono wydzielić działkę nr ew. [...] z działki nr ew. [...], aby uregulować stan prawny, jednakże decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność powyższej decyzji podziałowej z 1981r.
Organ wskazał, że nie posiada uprawnień do rozstrzygania sporów na gruncie prawa cywilnego. Kwestia dotycząca naruszenia prawa własności może być natomiast przedmiotem postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym.
Wobec tego organ odwoławczy uznał, że doszło do bezprzedmiotowości postępowania, która stanowi zasadniczą przesłankę umorzenia postępowania administracyjnego, skoro zachodzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy co do jej istoty.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego wnieśli B. P. i J. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania I instancji. Skarżące zaskarżanej decyzji zarzuciły:
1. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 107 §3 KPA polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji mocy art. 77 §1 KPA obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnego z wymogami wynikającymi z art. 107 §1 KPA oraz
2. Naruszenie art. 7 i 8 KPA poprzez niepodjęcie w sprawie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy a także art.80 KPA w zw. z art. 81 KPA poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Skarżące wskazały, że są współwłaścicielkami nieruchomości nr [...], którą nabyły w drodze dziedziczenia po matce J. B., która wcześniej w drodze dziedziczenia nabyła wskazaną nieruchomość od swojej matki J. N. (opisana jest w księdze wieczystej nr [...] [...]). Podnosiły, że obowiązkiem organu działalności publicznej jest rozpoznawanie zgłoszonej sprawy samowoli budowlanej na działce nr [...] na gruncie obowiązującego Prawa Budowlanego i Kodeksu Postępowania Administracyjnego.
W istocie przyczyną wniesionej sprawy jest nielegalne wybudowanie budynku inwentarskiego/chlewni przez Państwo Ł. na nieruchomości innej niż wskazano w dokumentacji technicznej/Projekcie budowlany; na nieruchomości do której inwestor nie posiada prawa do dysponowania oraz bez pozwolenia na wykonywanie prac budowlanych.
Skarżąca B. P. [...] września 2019r. złożyła obszerne pismo procesowe opisujące dotychczasowy stan faktyczny i prawny sprawy, w którym podtrzymała stanowisko i zarzuty skarżących zawarte w skardze, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z załączonych kserokopii dokumentów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2007), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Rozpoznając przedmiotową sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy nie naruszył prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na poprawność rozstrzygnięcia, a wyłącznie niezgodność z prawem skarżonej decyzji uzasadniałaby jej eliminację z obrotu prawnego przez sąd administracyjny.
Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych Sąd wskazuje, że na podstawie art. 106 §3 p.p.s.a. oddalono wniosek skarżących o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów dołączonych do pisma procesowego z [...] września 2019r. Zgodnie z art. 106 §3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Przepis artykułu 106 § 3 P.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r. II OSK 1592/14; wyrok NSA z dnia 25 października 2015 r. I OSK 300/14; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r. II FSK 1306/08, LEX nr 558886), a tym bardziej ustaleń faktycznych, które nie są kwestionowane, lecz odmiennie oceniane, przy tym zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r. II OSK 840/11, LEX nr 1252207; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2015 r. II OSK 2501/15). Tym bardziej, że przedłożone dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, z którymi Sąd się zapoznał.
Na wstępie rozważań Sąd podkreśla, że zgodnie z wnioskiem skarżących przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sprawie samowoli budynku inwentarskiego – chlewni, której sposób użytkowania następnie zmieniono decyzją z [...] stycznia 2009r. pozwolenie na budowę – zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię – i rozbudowę, położonego w miejscowości [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...].
Odrębnym postępowaniem objęty był wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z [...] stycznia 2009r. Ostatecznie i prawomocnie odmówiono skarżącym stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę – zmianę sposobu użytkowania (wyrok WSA z 18 grudnia 2018r., sygn. akt VII SA/Wa 938/18 oddalający skargę skarżących na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2018r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji). Podnoszone przez skarżących w tym zakresie zarzuty dotyczące decyzji z [...] stycznia 2009r. nie mogą mieć znaczenia i wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy z tego względu, że skarżące wnioskiem w niniejszej sprawie zakwestionowały legalność pierwotnego budynku inwentarskiego powstałego wcześniej, około 1980 – 1981r., co do którego wydano następnie zakwestionowaną też przez skarżące decyzję z [...] stycznia 2009r.
Przechodząc do zasadniczej kwestii będącej przedmiotem niniejszej sprawy wskazać trzeba, że istota niniejszego postępowania polegała na ustaleniu, czy zrealizowana około 1980 i 1981r. ubiegłego wieku inwestycja budowlana, określana mianem budynku inwentarskiego chlewni, którego część posadowiona jest na działce inwestorów nr [...], a część na działce skarżących o nr ewidencyjnym [...], została wykonana zgodnie z ówczesnymi przepisami, a zwłaszcza czy na podstawie wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W toku postępowania przed organem I instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Urząd Miasta i Gminy [...] o numerze [...] (k. 103 akt. adm. I inst.). Wynika to bowiem treści decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa z dnia [...] lutego 1984 r,. znak [...] w sprawie umorzenia inwestycyjnego. Wprawdzie organom I i II instancji nie udało się uzyskać dokumentu decyzji, ale z dokumentacji Banku Spółdzielczego wynika, że taka decyzja bezspornie była wydana i w oparciu o nią inwestorzy uzyskali kredyt na budowę przedmiotowego budynku (k. 161 – 165 akt adm. I inst.). Ostatecznie także i same skarżące nie kwestionowały tej okoliczności załączając powyższą dokumentację do odwołania (k. 20 akt adm. II inst).
W świetle zgromadzonych akt sprawy, organ I instancji podjął możliwe czynności dowodowe celem uzyskania dokumentu decyzji pozwolenia na budowę o numerze [...]. Zwrócił się w tym celu do Urzędu Gminy [...], jednak działania te nie przyniosły rezultatu z uwagi na zniszczenie dokumentów. Wobec powyższego pomimo, iż nie udało się odnaleźć samej decyzji o pozwoleniu na budowę, to nie można zaprzeczyć że została wydana, skoro z akt sprawy wynika, że inne decyzje powołują się na pozwolenia na budowę nr [...].
Skoro decyzja została wydana to przyjąć należy, że spełnione były przesłanki do jej wydania, w tym prawo inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z treści art. 29 ust. 5 ustawy z 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 w brzmieniu obowiązującym w okresie prawdopodobnego wybudowania budynku) wynika, że pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością, z zastrzeżeniem art. 29a. Skoro pozwolenie na budowę budynku inwentarskiego zostało wydane, o czym świadczy numer decyzji i jej przedmiot, to brak przesłanek do kwestionowania legalności wybudowania spornego budynku chlewni.
Sąd podziela zatem przekonanie orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego, że ustalenie okoliczności podejmowanych przez inwestora starań świadczą o tym, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z przepisami prawa budowlanego.
W tym miejscu wskazać należy, że wszelkie ustalenia i kwalifikacje należało dokonywać w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie prowadzenia przedmiotowej inwestycji, a zwłaszcza ustawy z 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 229), gdyż jak to wynika z przepisu przejściowego zawartego w art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2019r., poz. 1186) przepisu art. 48, dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Nadto należy podkreślić, że przepisy Prawa budowlanego z 1974r. obowiązujące w dacie rozpoczęcia i realizacji przedmiotowej inwestycji nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z realizacją obiektu, jak czyni to obecnie obowiązujący przepis art. 63 Prawa budowlanego z 1994r., oraz że organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydanych pozwoleń na budowę tylko przez okres pięciu lat. Z tego względu sam fakt, że nie odnaleziono stosownych dokumentów nie uprawnia – zdaniem Sądu – do przyjęcia, że przedmiotowy budynek zrealizowano w całości lub w części bez pozwolenia na budowę. Tym bardziej, że jak wskazano powyżej organom udało się ustalić, że decyzja pozwolenie na budowę została wydana skoro powoływano się w dokumentacji inwestycji na jej numer [...]. Jak słusznie podkreślił to WSA we Wrocławiu w uzasadnieniach wyroków z dnia 9 kwietnia 2008r., sygn. akt II SA/Wr 45/08, i z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 402/09, "taki wniosek również w obecnym stanie prawnym nie byłby uprawniony, bowiem nawet gdyby z różnych przyczyn nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego zrealizowanego pod rządami ustawy – Prawo budowlane z 1994r., dopuszczalne byłoby dowodzenie – z uwzględnieniem art. 75 kpa, że obiekt ten nie został wzniesiony samowolnie. Zarówno bowiem w świetle przepisów ustawy – Prawo budowlane z 1974r., jak i ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. zniszczenie lub zaginięcie dokumentacji związanej z konkretnym obiektem budowlanym nie spowoduje, że stanie się on z tej przyczyny samowolą budowlaną".
Z powyższego wypływa generalne stwierdzenie, że w sytuacji braku dokumentu pisemnego w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę nie tylko wskazane, ale wręcz konieczne było przeprowadzenie szczególnie wnikliwego i dokładnego postępowania dowodowego, w ramach którego dopuszczonoy zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym zwłaszcza inne dokumenty, w tym bankowe, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W tych oto ogólnych regułach postępowania dowodowego Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania.
Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że inwestor ubiegał się w 2008r. o pozwolenie na budowę – zmianę sposobu użytkowania i dobudowę części socjalnej przedmiotowej chlewni, zatem organ wydając decyzję w tym zakresie [...] stycznia 2009r., która ostatecznie ostała się w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, oceniał legalność obiektu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania. Skoro kolejna decyzja o pozwoleniu na dobudowę i zmianę sposobu użytkowania została wydana, to można przyjąć że dotyczyła budynku legalnie wzniesionego (por wyr. WSA w Białymstoku z 26 października 2010, sygn. akt II SA/Bk 520/10, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Przyjdzie wobec tego wyrazić przekonanie, że w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu administracyjnym, przy istotnym udziale skarżących, które składały liczne pisma procesowe wraz z uzyskaną dokumentacją istotną dla rozpoznania sprawy, zdołano ustalić, że dla spornej inwestycji została wydana przez Urząd Miasta [...] decyzja pozwolenie na budowę budynku inwentarskiego - chlewni o numerze [...]. Wprawdzie nie odnaleziono dokumentu tej decyzji, niemniej całokształt ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych ponad wszelka wątpliwość potwierdza, że taka decyzja została wydana. Za takim ustaleniem wskazuje także zachowana i uzyskana przez organ dokumentacja techniczna, która musiała zostać zatwierdzona poszukiwaną decyzją (k. 51 i nast. akt adm. I inst.). Również z uwagi na brak dotarcia do dokumentacji powykonawczej nie można stwierdzić, że doszło do niezgodności realizacji z zatwierdzonym projektem budowlanym.
Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż około 1980 r. ówczesna właścicielka działki nr [...] J. N. zawarła z inwestorem W. Ł. oraz jego rodzicami B. i E. Ł. porozumienie, na podstawie którego zgodziła się odsprzedać fragment działki, na której została wzniesiona chlewnia. Fragment tej działki odpowiada powierzchni wydzielonej w późniejszym czasie działki o nr ewid. [...]. W tamtym okresie dokonany został wstępny podział działki przez geodetę oraz ustalone zostały punkty graniczne (k. 24 – 30 akt adm. I inst.). Za część tej działki, na której miała być wybudowana chlewnia inwestor W. Ł. oraz jego rodzice zapłacili kwotę [...]zł., co potwierdziła następczyni prawna J. N. - J. B. i jej mąż (k. 107 akt adm. I inst. i 32 akt adm. II inst.).
Z powyższego wynika, zatem że Pani J. N. nie sprzeciwiała się budowie chlewni przez inwestorów, można zatem przyjąć, że mogła wyrazić zgodę na posadowienie spornej chlewni także na części jej działki [...], która to zgoda uznana mogła być na dysponowanie przez inwestora prawem do nieruchomości na etapie uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę z 1979r. Okoliczność ta jest jednak w sferze domniemania, gdy organ w niniejszej sprawie nie dysponował pełnymi aktami administracyjnymi w przedmiocie wydania decyzji nr [...].
Ubocznie Sąd zauważa, że także do wniosku o wydanie decyzji pozwolenie na budowę – zmianę sposobu użytkowania budynku chlewni na pieczarkarnię oraz dobudowę z [...] stycznia 2009r. dołączone jest oświadczenie skarżących B. P. i J. M. z [...] maja 2008r., z którego wynika ich zgoda na kolejną inwestycję.
Reasumując, zebrany materiał dowodowy w wysokim stopniu graniczącym z pewnością uprawdopodobnia, że inwestycja realizowana była w oparciu o wymagane prawem dokumenty. Ustalono istotne szczegóły związane z realizacją budowy. Odtworzono proces inwestycyjno-budowalny, w tym odnaleziono istotne dla sprawy dokumenty. W sytuacji zatem, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na poczynienie ustalenia, że inwestor przed rozpoczęciem inwestycji uzyskał pozwolenie na budowę dalsze prowadzenie postępowania przez organy nadzoru budowlanego stało się bezprzedmiotowe. Zasadnie w tej sytuacji organ nadzoru budowlanego II instancji na podstawie art. 105 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie prowadzone w sprawie samowolnej realizacji budowy budynku inwentarskiego - chlewni. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, prowadzenie przez te organy dalszego postępowania dowodowego było zbędne.
Również do momentu, gdy nie zostanie we właściwym trybie stwierdzona nieważność powyższego pozwolenia na budowę, nie można twierdzić, że takie pozwolenie utraciło ważność z powodu samowolnego odstąpienia od warunków na jakich zostało ono udzielone. Nie można przy tym zapominać, że przedmiotem niniejszego postępowania nie była ocena legalności udzielonego pozwolenia na budowę.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że kontrolowana decyzja wydana w tej sprawie, może być niesatysfakcjonująca dla skarżących, jednak w tym postępowaniu organy nadzoru budowlanego, nie mogły wyjaśnić wszystkich innych wątpliwości związanych z tą inwestycją, dotyczących przede wszystkim posadowienia budynku na działce skarżących nr [...], co jak Sąd podkreśla nie zamyka zainteresowanym możliwości dochodzenia swych praw na drodze postępowania cywilnego przed sądami powszechnymi, co w istocie ma miejsce skoro toczy się postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia części nieruchomości skarżących, na której posadowiony jest sporny budynek.
Nie znajdują potwierdzenia w udostępnionym Sądowi materialne dowodowym również te zarzuty, które odnoszą się do uchybień procesowych. Organy zabrały wszelki możliwy materiał dowodowy i orzekły na jego podstawie z zachowaniem dyspozycji art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji. Materiał ten pozwalał na ustalenie wystarczającego do rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego, który Sąd uwzględnił czyniąc podstawą do swoich rozważań.
Dokonana przez Sąd ocena tych zarzutów, a także ocena zaskarżonej decyzji także poza tymi zarzutami, nie pozwala na postawienie organom administracji publicznej zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A tylko tego rodzaju naruszenia obligowałyby Sąd do uwzględnienia skargi. Z naruszeniami prawa procesowego w takim stopniu mamy do czynienia wówczas gdy można przypuszczać, że gdyby nie doszło do naruszenia prawdopodobnie mogłaby zapaść decyzja innej treści niż ta, która jest przedmiotem skargi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy przeprowadziły wszechstronne i możliwie kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające na okoliczność legalności budowy budynku inwentarskiego chlewni. Organy uwzględniły przy tym wszelkie dokumenty przedłożone przez skarżące. Należy przy tym wskazać, że jakkolwiek zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu, stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu, to skuteczność prawna tego żądania strony uzależniona jest od spełnienia przesłanki, a mianowicie przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc dotycząca przedmiotu sprawy i mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Lu 507/95).
Konkludując Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem, zaś zarzuty skarżących są niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło