IV SA/Wa 1485/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant st. ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Nr [...], z [...] maja 2019 r., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu B. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia: [...] lipca 2018 r., na wniosek M. M., Prezydent [...] wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania B. L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy [...] w [...] . Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu B. L. z ww. lokalu uzasadniając, że wymieniona miejsce stałego zameldowania opuściła dobrowolnie i trwale. Nie zgadzając się z wydanym przez organ I instancji rozstrzygnięciem B. L. , wniosła do Wojewody [...] w terminie do tego przewidzianym odwołanie, wskazując że nie zaistniała przesłanka dobrowolności w opuszczeniu miejsca stałego zameldowania. Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Wojewoda [...] wydał wymienioną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na uznanie, że wypełnione zostały przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że B. L. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] w czerwcu 2018 r. Kwestią zatem zasadniczą jest ustalenie, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W ocenie organu przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że zarówno B. L. jak i Z. L. pozostają w ogromnym konflikcie, w który uwikłana jest zarówno rodzina jak i znajomi. W lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] dochodziło do wielokrotnych interwencji policji, przy czym prowadzone wobec Z. L. postępowanie karne z art. 207 § 1 k.k. zostało prawomocnie umorzone. Powyższe świadczy o tym, że nie udowodniono, aby odwołująca miejsce stałego zameldowania opuściła w wyniku bezprawnych działań męża i aby została przymuszona do wyprowadzki. Z poczynionych w tym zakresie ustaleń wynika, że była to świadoma decyzja wymienionej podyktowana dobrem małoletnich dzieci. Powyższe potwierdza zarówno pełnomocnik B. L. w piśmie z [...] kwietnia 2019 r., oświadczenie samej B. LŁ. złożone do protokołu [...] czerwca 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...] oraz zeznania M. R. . Ponadto po wyprowadzce B. L. nie podjęła skutecznych kroków prawnych, które umożliwiłyby jej powrót i ponowne zamieszkanie w miejscu stałego zameldowania. Powyższe – w ocenie organu – świadczy o trwałości opuszczenia przez nią lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] i w konsekwencji dobrowolności. Podkreślić w tym miejscu należy, że sama zainteresowana do protokołu z [...] lipca 2018 r. stwierdziła, że nie widzi możliwości ponownego zamieszkania wraz z dziećmi w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] w związku z czym nie podejmowała kroków prawnych, aby tam powrócić. Natomiast zgłoszenia na policji, o których wspomina pełnomocnik odwołującej w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. w sprawie utrudniania B. L. zamieszkiwania pod ww. adresem nie zostały potwierdzone przez policję. Nie zostały również dołączone, pomimo wezwania, żadne dokumenty potwierdzające dokonywanie tego typu zgłoszeń. Ponadto w ocenie Wojewody [...] , zabranie przez odwołującą z lokalu [...] przy ul. [...] w [...] wszystkich swoich rzeczy wraz z wyposażeniem, w tym sprzętu AGD i mebli, świadczy, że nie miała zamiaru powrotu i ponownego tam zamieszkania. Konkludując organ stwierdził, że świadoma i dobrowolna decyzja o zmianie miejsca zamieszkania B. L., w celu poprawy warunków mieszkaniowych, w sytuacji, gdy żaden organ ścigania nie stwierdził popełnienia przez Z. L. czy M. J. przestępstwa wobec odwołującej, powinna skutkować wymeldowaniem B. L. z miejsca pobytu stałego. Organ wyjaśnił, że B. L. nie podejmowała żadnych prób powrotu do omawianego lokalu. Obecnie natomiast ww. lokal jest wynajmowany osobom trzecim. Organ wyjaśnił także, że instytucja wymeldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. L., zastępowana przez pełnomocnika, zaskarżając decyzję Wojewody [...] w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego tj. art. 35 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędna jego wykładnię polegającą na pominięciu, iż opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu przedmiotowej normy prawnej, musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu; 2. przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, poprzez brak dokonania weryfikacji, czy okoliczności sprawy wskazują na istnienie zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania, podczas gdy Skarżąca a także świadkowie np. E. K. czy M. R. , jednoznacznie potwierdziły, iż nie było jakiejkolwiek dobrowolności w wyprowadzce, gdyż poprzez działanie swojego męża, a także jego rodziców została zmuszona do wyprowadzki; 3. błędne ustalenie, że B. L. opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie podczas gdy przymus psychiczny i działania fizyczne jej męża i jego rodziców a także obawa o dobro małoletnich dzieci spowodowały, że nie miała innej możliwości jak tylko opuścić lokal. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zeznania świadków dowodzą wyłącznie samego opuszczenia lokalu przez skarżącą, ale w żadnym wypadku nie dowodzą istnienia po jego stronie dobrowolności. Skarżąca była zmuszona do opuszczenia lokalu dla dobra małoletnich dzieci, z uwagi chociażby na częste interwencje policji, negatywne postępowanie jej męża oraz rodziców męża. W żadnym zakresie Nie towarzyszyła temu wola opuszczenia przedmiotowego lokalu, co jest warunkiem koniecznym do uznania, iż lokal został opuszczony dobrowolnie. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że odpowiadają one prawu. W konsekwencji Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa dotyczy zasadności decyzji o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w [...] . Materialnoprawną podstawę rozpoznania skargi stanowi ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.1382, zwana dalej "ustawą") – Zgodnie z art. 35 ww. ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Istotę rozpoznawanej sprawy stanowiło rozstrzygnięcie, czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające wymeldowanie B. L. z pobytu stałego w ww. lokalu. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest bowiem zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 ww. ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. Przy tym należy podkreślić, że w orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie musi być trwałe i dobrowolne. Mimo, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Brak tak rozumianej dobrowolności nie zawsze zatem stanowi przeszkodę do wymeldowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podziela wypracowane w orzecznictwie stanowisko, iż jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko sytuację gdy z własnej woli osoba opuszcza lokal, ale także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). Rezygnację z zastosowania tych środków uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W orzecznictwie również wskazuje się, że na równi z dobrowolnością należy traktować sytuację, gdy opuszczenie lokalu jest wynikiem działania stosownych organów, bądź właściwych sądów. Przytoczyć w tym miejscu należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17, LEX nr 2695729: "Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć (...) ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącego (...), prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej." Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca opuścił lokal w czerwcu 2008 r. wskutek złożenia przez nią przed sądem powszechnym zobowiązania do opuszczenia lokalu. Opuszczając zaś lokal zabrała swoje rzeczy a także rzeczy stanowiące majątek wspólny małżonków. Zatem, zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły, że opuszczenie przedmiotowego lokalu, nabrało trwałego charakteru. Okoliczności powyższe są bezsporne, nie zostały podważone przez skarżącą. Skarżąca – co wynika z treści skierowanej do Sądu skargi – inaczej, w sposób potoczny, interpretuje słowo "dobrowolny". Tymczasem jak wyżej wskazano, w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem miejsca zamieszkania, należy traktować sytuację, gdy lokal został opuszczony (nawet w warunkach przymuszenia), ale we właściwym czasie nie skorzystano z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżąca ani jej pełnomocnik nie wskazywał, aby skarżąca skorzystała z jakichkolwiek środków prawnych celem umożliwienia powrotu do lokalu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Tym bardziej, że istotne okoliczności, tj. opuszczenie lokalu przez skarżącego, zostało przez niego wielokrotnie potwierdzone. Kwestionowanie zaś oceny i wniosków wyciągniętych z ustalonych okoliczności nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że fakty zostały nieprawidłowo ustalone. Na marginesie podkreślić trzeba – co już było zresztą uwypuklane w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji – że zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Literalne brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Wymeldowanie w żaden sposób nie dotyczy ani nie niweczy praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Natomiast organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania ocen, czy osoba w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie jest właścicielem jeszcze innej nieruchomości, czy określony obiekt budowlany, z którego ma zostać wymeldowana nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienia od tych oceny możliwości zameldowania lub wymeldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2853/17). Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).