III SA/Kr 483/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy skargę oddala Starosta decyzją z dnia [...] 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) – dalej u.k.p., art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) – dalej k.p.a., odmówił skarżącemu M. P. zwrotu prawa jazdy kat. C, C+E. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22 grudnia 2017 r. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] z dnia 28 listopada 2017 r., którym orzeczono wobec M. P. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, do prowadzenia, których uprawnia prawo jazdy kat. B na okres czterech lat. W dniu [...] 2018 r. została wydana decyzja orzekająca o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, B+E na okres czterech lat od dnia 29 maja 2017 r. do dnia 29 maja 2021 r. W dniu 15 października 2018 r. M. P. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat. B, B+E, C, C+E. Pismem z dnia 25 października 2018 r. skarżący został wezwany o sprecyzowanie żądania. "W dniu 31.10.2018 r. Pan M. P. oświadczył, iż złożony wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy dotyczy kategorii C oraz C+E". Pismem z dnia 2 listopada 2018 r. skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. W dalszej części uzasadnienia organ powołał art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy i wskazał, że zajęte przez niego stanowisko znajduje poparcie w szeregu wyroków sądów administracyjnych. W odwołaniu M. P. nie zgodził z decyzją organu I instancji wskazując, że przepis art. 12 ust. 2 i 3 u.k.p. w sposób nieuzasadniony ingeruje w orzeczony wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów. Skarżący podniósł, że ustawa wykracza poza swoje konstytucyjne kompetencje i wkracza w zakres władzy sądowniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 lutego 2019 r. znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 i 3 u.k.p., art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r. poz. 970) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, do których kierowania uprawnia prawo jazdy kat. B na okres 4 lat został orzeczony wobec skarżącego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 6 marca 2017 r. Tak więc w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu po nowelizacji. Kolegium wskazało, że skarżący wnioskiem z dnia 15 października 2018 r. wystąpił do organu I instancji o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Zaś pismem z dnia 31 października 2018 r. wniósł on o zwrot prawa jazdy kat. C C+E. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy prawa jazdy wydanego w dniu 12 czerwca 2006 r. skarżący miał uprawnienia kat. B, C, BE, CE. W sprawie niniejszej będzie miał zatem zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 powołanej wyżej ustawy, bowiem w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B nie może nastąpić m.in. zwrot prawa jazdy kat. C i C+E. Zdaniem organu, nie może zostać zatem wydany skarżącemu dokument prawa jazdy uprawniający go do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. C i C+E. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, iż "ustawa wykracza poza swoje konstytucyjne kompetencje i wkracza w zakres władzy sądowniczej", Kolegium wskazało, iż ocena konstytucyjności ustawy wykracza poza jego kompetencje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. podkreślił, że chce odzyskać prawo jazdy w zakresie, w którym nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów. Zdaniem skarżącego art. 12 ust. 2 u.k.p. w sposób nieuzasadniony ingeruje w orzeczony wyrokiem karnym zakaz prowadzenia pojazdów. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z poglądami wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3181/15. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018 poz. 2107) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "P.p.s.a.". Orzekanie – w myśl art. 135 P.p.s.a - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnianie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa. Przede wszystkim wskazać należy, że bezspornie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, II Wydział Karny z dnia 28 listopada 2016 r., w sprawie o sygn. akt [...] został orzeczony wobec skarżącego M. P. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B, na okres 4 lat. Decyzją z dnia [...] 2018 r. zostały skarżącemu cofnięte uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, B+E na okres 4 lat, tj. od dnia 29 maja 2017 r. do dnia 29 maja 2021 r. W konsekwencji wystąpienia z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, C+E organy obu instancji odmówiły zwrotu zatrzymanego prawa jazdy powyższych kategorii. W ocenie skarżącego stanowisko organów jest nieprawidłowe, bowiem "bez decyzji sądu, bez pozbawienia skarżącego tych uprawnień w trybie administracyjnym odmawia się wydania dokumentu prawa jazdy a więc korzystania z posiadanych uprawnień". Z twierdzeniami tymi, podobnie jak z pozostałymi zarzutami skargi, nie można się zgodzić. Oceniając bowiem legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnieść trzeba, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy ustawy o kierujących pojazdami (dalej, w skrócie - u.k.p., czy ustawa). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 u.k.p., wskazany wyżej przepis stosuje się także, wprost, wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r. poz. 970), zwanej ustawą nowelizującą, obowiązującą od dnia 25 października 2014 r. Wcześniej, to jest przed nowelizacją regulacja art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, co wynika wprost z brzmienia art. 3 ustawy nowelizującej ustawę o kierujących pojazdami. Ponadto art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizacyjnej). Zważywszy na to, że przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po dniu 25 października 2014 r., nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego przepisy te znajdą zastosowanie, albowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie. W konsekwencji w nin. sprawie zastosowanie mają przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie, jest to, czy regulacje powołane wyżej dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C oraz C+E należało, zatem ocenić na podstawie wyżej przedstawionego stanu prawnego. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, C+E (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organy administracji publicznej rozstrzygając o wniosku skarżącego były zobowiązane do działania na podstawie ww. ustawy o kierujących pojazdami. W art. 12 ust. 1 tej ustawy wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 u.k.p. stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym, więc w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Zauważyć należy, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Powyższe stanowisko Sądu orzekającego w nin. sprawie odpowiada poglądom prawnym prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r., w sprawie o sygn. akt l OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 888/14) oraz Wojewódzkie Sądy Administracyjne m.in. wyrokach: z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 679/16 czy z dnia 5 września 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 719/17). Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi zatem skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa (która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej), ale także i wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi bowiem wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Przepisy omówione powyżej służyć mają zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Za takim rozumieniem kwestionowanych przepisów przemawia także art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, dopuszczający ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Bez systemu sankcjonowania działań godzących w tę wartość, jej ochrona nie byłaby możliwa (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2715/16, z dnia 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2412/16, z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2109/16). W związku z powyższym Sąd nie podziela odosobnionego stanowiska zajętego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Po 1034/16 oraz z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 344/17, na które wskazuje skarżący. Zauważyć przy tym należy, że wyrokiem NSA z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 2834/17 uchylono ww. wyrok Sądu w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r. i oddalono skargę, podzielając jednocześnie dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Ponadto w innych już orzeczeniach Sądu w Poznaniu nie zgodzono się z poglądem zaprezentowanym w ww. wyroku z dnia 8 marca 2017 r. (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 111/19, wyrok z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Po 415/18). Odebranie więc skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. Z tych uregulowań jednoznacznie bowiem wynika, że gdy wobec określonej osoby został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B - to w okresie obowiązywania tego zakazu osobie tej nie może być wydane lub zwrócone, a także przywrócone uprawnienie w zakresie prawa jazdy m.in. kategorii C oraz C+E. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia prawa do uzyskania prawa jazdy kategorii C oraz C+E i wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Tym samym dokument prawa jazdy dla powyższych kategorii nie może być zwrócony skarżącemu w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Czyli skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem skarżącego, że bez decyzji sądu, bez pozbawienia go tych uprawnień w trybie administracyjnym odmówiono mu wydania dokumentu prawa jazdy, a więc korzystania z posiadanych przez niego uprawnień. Jeszcze raz podkreślić bowiem należy, że z wyroku Sądu Rejonowego wynika bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B oraz pośrednio, na podstawie ww. przepisów ustawy o kierujących pojazdami, zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C oraz C+E. Skoro ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, to organy administracji publicznej nie mogły przychylić się do wniosku skarżącego i wydać mu dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii, których żądał. Wydając decyzje o odmowie jego wydania organy skonkretyzowały jedynie obowiązywanie ww. zakazu wynikającego z ustawy, a nie zmieniały środka karnego orzeczonego przez sąd. Wobec powyższych rozważań zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego – tj. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. poprzez ich zastosowanie - nie znajdują zastosowania. Jak bowiem wskazano wyżej organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o kierujących pojazdami orzekając o odmowie skarżącemu zwrotu prawa jazdy w kat. C oraz C+E. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Wskazały one na jakich okolicznościach oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie i dlaczego. Nie znajdując zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o oddaleniu skargi.