I SA/Wa 1310/18

WyrokWSA w Warszawie2018-09-27

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Ministra Komunikacji z 1971 r. o stwierdzeniu przejścia nieruchomości na własność Państwa, wydane na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r., zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie jego nieważności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenie Ministra Komunikacji z 1971 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Władanie nieruchomością przez Polskie Koleje Państwowe od 1929 r. do dnia wydania orzeczenia, w tym wybudowanie na niej torów kolejowych, spełniało przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r. Nawet jeśli interpretacja tego przepisu budziła kontrowersje, rozbieżności interpretacyjne nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Ponadto, brak było innych kwalifikowanych wad prawnych uzasadniających stwierdzenie nieważności orzeczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z 1971 r. o przejściu nieruchomości na własność Państwa. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że spełnione zostały przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r., gdyż nieruchomość pozostawała we władaniu państwowych jednostek organizacyjnych bez tytułu prawnego. Skarżący zarzucili błędną wykładnię tego przepisu oraz rażące naruszenie przepisów postępowania przy wydaniu orzeczenia z 1971 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi W. J., K. N., W. N., B. Z. i A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z [...] lipca 2014 r., nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku W. J., K. N., W. N. i B. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r., nr [...] w całości oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r., nr [...], o stwierdzeniu przejścia na własność Państwa nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyli W. J., K. N., W. N., B. Z. i A. M. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Orzeczeniem z [...] marca 1971 r. Minister Komunikacji stwierdził przejście na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2, objętej KW [...], stanowiącej współwłasność J. M.. W. M., I. N. i E. N. Pismem z [...] listopada 2001 r. W. J. i J. M. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Decyzją z [...] kwietnia 2004 r., nr [...], Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. Decyzją z [...] sierpnia 2004 r., nr [...], Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję z [...] kwietnia 2004 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1971 r. Wyrokiem z 28 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1622/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2004 r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury [...] kwietnia 2004 r. Decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. wskazując, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją wnieśli W. J., K. N., W. N. i B. Z. Decyzją z [...] lipca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. w całości oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1971 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. i wskazał, że przepis ten miał zastosowanie do innego mienia, które w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy. W ocenie organu, wbrew stanowisku skarżących, do przejęcia mienia w powołanym trybie nie było niezbędne objęcie go przymusowym zarządem państwowym, ani nawet spełnianie wymagań przewidzianych dla ustanowienia przymusowego zarządu państwowego. Z ww. przepisu wyraźnie bowiem wynika, iż wystarczającą przesłanką przejęcia mienia jest jego pozostawanie we władaniu państwowej jednostki organizacyjnej bez podstawy prawnej, na poparcie czego przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych. Analiza dokumentacji archiwalnej potwierdza, w ocenie Ministra, że przedmiotowa nieruchomość bezspornie pozostawała we władaniu [...] w okresie wskazanym w przepisach ustawy z 25 lutego 1958 r., tj. od 31 grudnia 1954 r. do 8 marca 1958 r. Z akt sprawy, w tym m.in. pisma [...] z [...] lutego 2008 r. oraz wniosku [...] w G. z [...] lipca 1999 r. wynika, że działka nr [...] wchodzi w skład linii kolejowej nr [...][...] - [...] (północny fragment [...] [...]). W 1929 r. wybudowane zostały na ww. nieruchomości tory stacyjne i bocznicowe wchodzące w skład ww. linii, zewidencjonowane w księdze inwentarzowej prowadzonej przez [...] S.A. pod nr inw. [...]. Zdaniem organu, załączona do ww. pisma [...] lutego 2008 r. mapa sytuacyjna potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod tory kolejowe, zaś treść ww. księgi inwentarzowej pozwala na ustalenie daty budowy ww. urządzeń na 1929 r. Brak jest przy tym podstaw do kwestionowania okoliczności władania przez PKP ww. nieruchomością w sposób ciągły od 1929 r. do dnia wydania orzeczenia (1971 r.). Przedmiotowa nieruchomość została bowiem trwale zajęta przez ww. jednostkę organizacyjną poprzez wybudowanie na jej terenie widocznego urządzenia. Ponadto, nieruchomość ta znajduje się na obszarze znacznych rozmiarów terenu kolejowego (o powierzchni wielu hektarów). W tej sytuacji organ uznał, że wykluczone wydaje się być wykorzystanie jej na inny cel niż transport kolejowy. Wobec powyższego, organ uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r., a zatem dopuszczalne było na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 99 § 2 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania spornego orzeczenia, organ nadzoru podniósł, że kwestionowane orzeczenie zawiera uzasadnienie, w którym wyjaśniono zasadnicze motywy wydanego rozstrzygnięcia. Wskazano w nim bowiem, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przed dniem 31 grudnia 1954 r. przez [...] pod budowę torów kolejowych i pozostawała we władaniu [...] aż do dnia [...] marca 1958 r. Ponadto, w ocenie organu nadzoru, zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, aby został naruszony którykolwiek z pozostałych przepisów kpa w brzmieniu z daty wydania orzeczenia - w stopniu rażącym. W szczególności, biorąc pod uwagę ustalenia przeprowadzone w postępowaniu nadzorczym, Minister Komunikacji nie naruszył przepisów regulujących postępowanie dowodowe, bowiem ustalenia tego organu zawarte w orzeczeniu z 1971 roku są zbieżne z ustaleniami organu nadzoru w zakresie okoliczności kluczowych dla wyniku sprawy. Nie można zaś skutecznie zarzucić kwestionowanemu orzeczeniu rażącego naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe, jeżeli konkluzje zawarte w tym orzeczeniu odpowiadają rzeczywistości. Organ nadzoru podniósł również, że nie było możliwe odnalezienie akt sprawy zakończonej kwestionowanym orzeczeniem z dnia [...] marca 1971 r., o czym świadczą pismo Archiwum Akt Nowych z dnia [...] czerwca 2011 r., pismo Zakładu Obsługi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] stycznia 2002 r. oraz pismo Archiwum Państwowego w G. z dnia [...] czerwca 2002 r. W ocenie organu, z niemożności odnalezienia akt archiwalnych nie można zaś wywodzić, że doszło do wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa, bowiem taki wniosek stałby w sprzeczności z treścią art. 16 § 1 kpa (zasada trwałości decyzji ostatecznych). Jednakże, zdaniem Ministra, choć decyzja z [...] lipca 2013 r. jest zasadna w zakresie jej sentencji, to ze względu na jej skierowanie, bez winy i wiedzy organu, do osoby zmarłej (J. M.), należało uchylić tę decyzję w całości oraz orzec co do istoty sprawy. Minister wskazał, że powyższe uchybienie zostało sanowane w postępowaniu drugoinstancyjnym poprzez zapewnienie udziału w postępowaniu spadkobiercy zmarłego – A. M.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyli W. J., K. N., W. N., B. Z. i A. M. zarzucając jej naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że przepis ten mógł stanowić samodzielną podstawę przejęcia przez Państwo mienia niepozostającego pod zarządem państwowym, podczas gdy prawidłowa jego wykładnia prowadzi do wniosku, że mógł mieć zastosowanie jedynie do takiego mienia, które podpadało pod uregulowania dekretu z dnia 16 grudnia 1918 roku w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. z 1918 roku Nr 21, poz. 67, z późn. zm.) lub art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 roku o planowej gospodarce energetycznej (Dz.U. z 1947 roku Nr 52, poz. 271, z późn. zm.), nawet jeśli zarządu państwowego nie ustanowiono w sposób formalny, - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegające na odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] marca 1971 roku, pomimo wydania tego orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa, to jest art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. oraz art. 5, art. 6, art. 71 § 1, art. 75 i art. 99 § 2 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia). Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji jaki i poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r.. W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi przyjęcie odmiennej, niekorzystnej dla skarżących wykładni art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 roku, zakładającej, iż przepis ten zezwalał na przejęcie "innego mienia" na własność Państwa także w przypadku, w którym mienie to nie pozostawało pod zarządem państwowym (względnie w którym brak było podstaw prawnych do objęcia go takim zarządem). Powyższe stanowisko organu jest, zdaniem skarżących, sprzeczne z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której wynika, że warunkiem przejęcia "innego mienia" na własność Państwa na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 roku było objęcie tego mienia zarządem państwowym. Na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie miała zaś miejsca. W związku z powyższym, art. 17 pkt 2 lit. b nie mógł stanowić podstawy prawnej nacjonalizacji przedmiotowej nieruchomości. W skardze zarzucono również brak wymaganego przepisami uzasadnienia faktycznego i prawnego w orzeczeniu z [...] marca 1971 r., a także rażące uchybienia i braki w poprzedzającym wydanie tego orzeczenia postępowaniu dowodowym. Ponadto podniesiono, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem ówczesnego art. 5, 71 § 1 i 75 kpa, w konsekwencji czego doszło do naruszenia art. 6 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 26 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 250/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lipca 2014 r. oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. Następnie wyrokiem z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1803/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji z 26 marca 2015 r. i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "ppsa", badając legalność zaskarżonego aktu sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju, którą organ odwoławczy uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. w całości oraz orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. stwierdzającego przejście na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], oznaczonej jako działka [...]. Kontrolowana decyzja była już raz przedmiotem kontroli sądu, który wyrokiem z 26 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 250/15, uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra, wyrokiem z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt. I OSK 1803/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Wobec powyższego, ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego o możliwości konwalidacji w postępowaniu przed tym organem uchybienia w postaci skierowania decyzji pierwszej instancji do strony nieżyjącej (J. M.) poprzez zapewnienie udziału w tym postępowaniu spadkobiercy zmarłego – A. M. Ponadto, po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu nadzoru, że przy wydaniu orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. nie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zaskarżona decyzja została wydana w jednym z postępowań nadzwyczajnych - postępowaniu nieważnościowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjmuje się, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa. Zatem, zadaniem organu prowadzącego takie postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena tego rozstrzygnięcia pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydane zostało ono bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nieważnościowe ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma bowiem na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznawanie sprawy zakończonej w trybie zwykłym. W konsekwencji, zakres prowadzonego w ramach trybu nadzorczego postępowania dowodowego nie odpowiada temu prowadzonemu w trybie zwykłym. Organy administracji publicznej badają prawidłowość decyzji w trybie art. 156 § 1 kpa (dotyczącym stwierdzenia nieważności) w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, który w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 878/10, Lex nr 992652, oraz z 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, Lex nr 746680). W orzecznictwie przyjmuje się także, że nie można mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnej przepisów. Zatem, nawet uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 2011 r., sygn. akt 743/10, Lex nr 965221; z 8 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1061/08, Lex nr 596660, z 30 maja 2008 r., Lex nr 505307; z 12 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 28/06, Lex nr 319171). Kwestionowane orzeczenie, jak wynika z jego treści, zostało wydane na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy o uregulowaniu mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37), zwanej dalej "ustawą". Podnieść trzeba, że ustawa ta regulowała stan prawny mienia pozostającego pod zarządem państwowym, co wynika z jej tytułu, przewidywała nacjonalizację przedsiębiorstw pozostających w dniu jej wejścia w życie pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. RP Nr 21, poz. 67, ze zm.), jak też ich zwrot, co wprost wynika z brzmienia art. 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 17 ustawa miała również zastosowanie do zakładów elektrycznych, przedsiębiorstw oraz innego mienia, spełniających uregulowane w tym przepisie przesłanki. Stosownie do art. 17 pkt 2 ustawie podlegały przedsiębiorstwa i inne mienie, których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych niż wymienione w art. 1 lub pkt 1 tego artykułu. Art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. długi czas budził kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie. Analiza orzecznictwa ukształtowanego na tle powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że spory wywoływały zarówno zakres stosowania ustawy, jak i przesłanki rozumienia uregulowanych w tym przepisie pojęć: "innego mienia" oraz innego tytułu władania. Spory te pojawiły się zwłaszcza w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyraźnie widać to w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2007 r., sygn. I OSK 40/07, publ. w bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i w piśmiennictwie (por. J. Antosiewicz "Reprywatyzacja", Wydawnictwo Prawnicze 1993 r., M. Gintowt, S. Rudnicki "Problematyka prawna nieruchomości" Wydawnictwo Prawnicze 1976 r., oraz H. Dąbrowski "O uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, NP. nr 9 z 1958 r.). Niemniej jednak obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliła się jednolita wykładnia powołanego przepisu sprowadzająca się do twierdzenia, że art. 17 pkt 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. ma zastosowanie do przedsiębiorstw i innego mienia, które zostały objęte we władanie w określonym terminie przez państwowe jednostki organizacyjne bez tytułu prawnego. Natomiast władanie związane z zarządem ustanowionym w trybie dekretu z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego czy ustawy z 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej jest władaniem opartym na tytule prawnym, a tego rodzaju mienie podlega uregulowaniu zawartemu w art. 2 oraz w art. 17 pkt 1 omawianej ustawy. Powyższy pogląd sąd w składzie orzekającym w całości podziela uznając, że jako powszechny nie wymaga przykładów poza orzeczeniami wymienionymi już przez organ nadzoru w zaskarżonej decyzji. Zatem, wbrew zarzutom skarżących, prawidłowa wykładnia art. 17 ustawy wskazuje, że jej przepisy - poza zakładami wymienionymi w art. 17 pkt 1 ustawy - stosuje się również do przedsiębiorstw i innego mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły przed dniem 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych. W ocenie Sądu, prawidłowo uznał Minister, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. przesłanki wskazane w art. 17 pkt 2 lit. b ustawy zostały spełnione. Z przeprowadzonego przez organ szczegółowego postępowania administracyjnego i pozyskanych dokumentów wynika bowiem bezspornie, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Polskich Kolei Państwowych w okresie wskazanym w przepisach ustawy z 25 lutego 1958 r., tj. od 31 grudnia 1954 r. do 8 marca 1958 r. Na spornej nieruchomości w 1929 roku wybudowane zostały tory stacyjne i bocznicowe wchodzące w skład linii kolejowej nr [...][...], co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy księga inwentarzowa prowadzona przez [...] S.A. pod nr inw. [...]. Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 25 lutego 1958 r. Wbrew zarzutom skargi, kwestionowanemu orzeczeniu nie można postawić również zarzutu rażącego naruszenia art. 99 § 2 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli decyzja nie uwzględnia żądania strony w całości lub w części, rozstrzyga sporne interesy stron albo nakłada na stronę lub stwierdza nałożony na nią obowiązek, powinna zawierać faktyczne i prawne uzasadnienie. Przepis § 3 tego przepisu stanowi natomiast, że decyzja wydana na skutek odwołania powinna zawierać zawsze faktyczne i prawne uzasadnienie. Przepisy te nie wskazują zatem w sposób szczegółowy (tak jak czyni to art. 107 § 3 kpa w obecnym brzmieniu), jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie decyzji. W konsekwencji, nie można uznać, że naruszenie tego przepisu, wobec braku szczegółowego uzasadnienia, narusza prawo, a tym bardziej aby naruszenie to miało charakter rażący. Za chybiony Sąd uznał również zarzut naruszenia w sposób rażący kwestionowanym orzeczeniem wskazanych w skardze przepisów kpa regulujących postępowanie dowodowe (w brzmieniu z daty wydania tego orzeczenia). Jak już wyżej podniesiono, prowadzące postępowanie nieważnościowe organy administracji nie są uprawnione do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, a jedynie oceny kontrolowanej decyzji (orzeczenia) z punktu widzenia zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Posiadając takie właśnie uprawnienia organ nadzoru zobligowany był do oceny czy postępowanie przeprowadzone przez organy administracji w postępowaniu zwyczajnym dawało podstawę do wydania orzeczenia takiej treści. W ocenie Sądu, taka ocena została przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju przeprowadzona prawidłowo. Trafnie uznał organ, że skoro jego ustalenia są zbieżne z ustaleniami Ministra Komunikacji zawartymi w orzeczeniu z [...] marca 1971 r. w zakresie elementów kluczowych dla wyniku sprawy, to nie sposób skutecznie twierdzić, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa, w tym przepisów kpa regulujących postępowanie dowodowe. Skoro zatem przy stwierdzeniu przejścia nieruchomości na własność Państwa orzeczeniem Ministra Komunikacji z [...] marca 1971 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt archiwalnych nie wynika, aby kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie obciążone była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, to uznać trzeba, że Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzonego postępowania nadzorczego oznacza, że skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło