III SA/Lu 357/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: organ odwoławczy, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania D. I. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji w L. zwrócił się do Starosty [...] o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.),skierował skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. D. I. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Skarżący argumentował, że nie przekroczył dopuszczalnej liczby punktów karnych, a organ pominął okoliczność, że punkty powinny być "kasowane" po upływie roku i wziął pod uwagę okres dwóch lat zliczając punkty karne skarżącego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w L. we wniosku o skierowanie skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami poinformował, iż skarżący w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] czerwca 2017 r. naruszył przepisy ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 30 punktów. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wskazano za jakie naruszenie przepisów skarżący otrzymał wyżej wymienione punkty karne i w jakiej wysokości. Tym samym, w ocenie Kolegium, okoliczności faktyczne nie pozostawiają wątpliwości co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Kolegium wyjaśniło również, że organy administracji nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przepisów ruchu drogowego. To w gestii Policji, nie zaś organów administracji, leży przypisanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Skoro skarżący nie składał zastrzeżeń na etapie nałożenia mandatu i przypisania mu punktów karnych przez P., to ani Starosta ani Kolegium na etapie dalszego postępowania nie są już władne do kontroli zastrzeżeń strony w tej kwestii. Kolegium za chybiony również uznało zarzut strony, co do zebrania punktów w okresie dwóch lat zauważając, że pierwsze wskazane w piśmie Komendy Wojewódzkiej Policji w L. wykroczenie dokonane przez skarżącego miało miejsce w dniu [...] września 2016 r. (6 pkt), następne w dniu [...] listopada 2016 r. (6 pkt) oraz w dniu [...] marca 2017 r. (4 pkt), zaś ostatnie w dnia [...] czerwca 2017 r. (14 pkt). Suma 30 punktów karnych została zebrana więc w ciągu roku od pierwszego zdarzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. I., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: a) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) przez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji; b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a oraz 84 § 1 k.p.a w zw. z art 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy m. in. przez brak zweryfikowania przez organ, czy toczyły się postępowania sądowe w zakresie wykroczeń, za które skarżącemu zostały przypisane punkty karne oraz w jakiej dacie zostały prawomocnie zakończone, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku, podczas gdy wykroczenie z dnia [...] czerwca 2017 r. stanowiło przedmiot rozpoznania przed Sądem Rejonowym w Z., sygn. akt. II W 503/17, a następnie przed Sądem Okręgowym w Z., sygn. akt. II Ka 326/18 - ostatecznie rozstrzygnięcie uprawomocniło się dnia 11 czerwca 2018 r, co wskazuje iż skarżący nie otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku; c) art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej; d) art. 11 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stronie postępowania zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy; 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez jego niezastosowanie, a z którego to przepisu wprost wynika, że kierowca lub osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem, która kierując pojazdem popełniła naruszenie przepisów ruchu drogowego stwierdzone mandatem karnym, prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym, otrzymuje punkty odpowiadające temu naruszeniu z dniem uprawomocnienia się rozstrzygnięcia; b) art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że załączone do skargi wyroki sądów wskazują, że skarżący został uznany za winnego zarzucanych mu czynów, a tym samym za naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a decyzja organu I instancji wydana została po uprawomocnieniu się już wyroku Sądu Okręgowego w Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w związku z czym nie zachodzą podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje zasadność skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie ze wskazanym przepisem, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 130 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Dla porządku w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia obowiązywał zarówno w dacie, w której nastąpiło przekroczenie 24 punktów, czyli [...] czerwca 2017 r. jak i w dacie wydawania przez organ decyzji w I i w II instancji w przeciwieństwie do art. 98 ustawy o kierujących pojazdami, na który pełnomocnik powołuje się w skardze. Art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym został wprawdzie uchylony na mocy art. 125 pkt 10 lit. g ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze. zm.). Niemniej jednak zgodnie z art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym mocą ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 r., poz. 2001) (...) art. 98, (...), art. 125 pkt 10 lit. g w zakresie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (...) wchodzą w życie z dniem 4 czerwca 2018 r. Tym samym uchylenie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym zostało przesunięte w czasie, tak samo jak wejście w życie art. 98 ustawy o kierujących pojazdami. Powyższa ustawa zmieniająca z dnia 30 listopada 2016 r. w art. 3 wprowadziła również zmianę art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970 ze zm.) stanowiąc, że do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby kierującej tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Kierowca lub osoba kierująca tramwajem skierowani na egzamin państwowy przystępują do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w trybie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 1, czyli ustawy o kierujących pojazdami. Następnie jednak kolejną ustawą zmieniającą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 957) w art. 14 wskazano, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów m.in. art. 125 pkt 10 lit. g (który uchylał art. 114 ustawy Prawo o ruchu drogowym) oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2, czyli ustawy o kierujących pojazdami nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji wskazano, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie". Zgodnie z kolei z art.16 ust. 1 ustawy zmieniającej z 9 maja 2018 r. - 130 ustawy zmienianej w art. 1 (czyli Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy zmienianej w art. 1. Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie (ust. 2). Komunikaty o jakich mowa w powyższych regulacjach na dzień wydawania przez organ rozstrzygnięć nie zostały ogłoszone (por. też wyroki w sprawach sygn. akt: II SA/Kr 872/19, II SA/Op 164/19, II SA/Rz 589/19, IV SA/Po 10/19 - dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Tym samym zastosowana przez organ materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia jest prawidłowa. W świetle treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym decyzja wydana na tej podstawie ma charakter orzeczenia związanego, co oznacza, że w razie skierowania przez uprawniony organ Policji wniosku z powołaniem się na przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdem liczby 24 punktów karnych organ zobligowany jest do skierowania takiej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (por. np. wyrok w sprawie sygn. akt I OSK 1451/09, LEX nr 745026). Treść obowiązujących przepisów ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Rozstrzygając w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji organ był zatem związany treścią wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. jako właściwego do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i zawartym w tym wniosku wskazaniem o nałożeniu punktów karnych i ich ilości, przekraczającej liczbę 24 punktów przewidzianą w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Trafne są wnioski organu, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest rejestrem, w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko on ma również kompetencję do usuwania punktów karnych w sytuacjach prawem przewidzianych. Skoro jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do wyżej wymienionej ewidencji, a więc w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności, to kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach sygn. akt: I OSK 2000/15, I OSK 2358/15, I OSK 855/12; I OSK 127/13 - CBOSA). Zgodnie z art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Dla oceny więc, czy w ciągu roku liczba 24 punktów została przekroczona istotna jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data uprawomocnienia się wyroku sądu rozstrzygającego o dokonaniu naruszenia. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez "brak zweryfikowania przez organ, czy toczyły się postępowania sądowe w zakresie wykroczeń, za które skarżącemu zostały przypisane punkty karne" i nieuwzględnienia, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Z., dotyczące ukarania za wykroczenia popełnione w [...] czerwca 2017 r. uprawomocniło się [...] czerwca 2018 r. Wskazać należy, że postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nadal reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488, patrz art. 16 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw). Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy, który zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do § 4 ust. 4 rozporządzenia, wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1. Podsumowując, jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, a z takimi mamy do czynienia w niniejszej sprawie (wniosek komendanta jest z 7 sierpnia 2018 r., a więc wpis co do ostatnich naruszeń był już wpisem ostatecznym), to organ zobligowany jest skierować kierującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i nie ma uprawnień do weryfikacji przypisanej kierowcy liczby punktów. Próba kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów może być, jak już wskazano, podejmowana tylko w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Słusznie zatem Kolegium wskazało, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy administracji nie były uprawnione do weryfikowania prawidłowości naliczenia punktów. Organy administracji publicznej orzekające w tym postępowaniu nie mogły więc dokonywać zmian w ewidencji, korygować liczby punktów ani też prowadzić postępowania wyjaśniającego (dowodowego) czy podana przez wnioskodawcę liczba punktów jest prawidłowa. Powyższe oznacza również niezasadność zarzutów skarżącego, co do błędnego przyjęcia przez organy, że skarżący otrzymał łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ciągu roku. Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji wnika jasno, że skarżący popełnił wykroczenia: w dniu [...] września 2016 r., za które otrzymał 6 punktów, w dniu [...] listopada 2016 r., za które otrzymał 6 punktów, w dniu [...] marca 2017 r. za które otrzymał 4 punkty oraz w dniu [...] czerwca 2017 r., za które otrzymał 14 punktów. Natomiast z faktu, że decyzja w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest wydawana na wniosek, nie można wywodzić uprawnienia organu do podważania dokonanych przez inny organ wpisów w ewidencji przezeń prowadzonej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2017 r., I OSK 2358/15 - CBOSA). Rozstrzygając w przedmiocie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji organ był zatem związany treścią wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. jako właściwego do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i zawartym w tym wniosku wskazaniem o nałożeniu punktów karnych i ich ilości, przekraczającej liczbę 24 punktów przewidzianą w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi organ zebrał materiał dowodowy zupełny do podjęcia rozstrzygnięcia, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Zapełnił stronie udział w prowadzonym postępowaniu i możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Swoje stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżący nie wskazał natomiast, w jakim zakresie i do jakich zarzutów organ się nie odniósł w uzasadnieniu swojej decyzji. Niezrozumiały przy tym, w okolicznościach niniejszej sprawy, pozostaje zarzut skargi, co do naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Skarżący nie rozwinął tego zarzutu, a zatem odniesienie się do niego jest niemożliwe. W konsekwencji należało uznać, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, obligujące do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.