II SA/Bd 1128/20

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-03-02

Skład orzekający: Renata Owczarzak, Elżbieta Piechowiak, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli wnioskodawczyni w tym samym okresie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja o przyznaniu tego zasiłku została uchylona dopiero w późniejszym terminie?
Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli wnioskodawczyni w tym samym okresie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a decyzja o przyznaniu tego zasiłku została uchylona dopiero w późniejszym terminie. Zgodnie z przepisami, nie można jednocześnie pobierać obu świadczeń, a prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero po ustaniu prawa do zasiłku dla opiekuna, co wymaga uchylenia lub zmiany wcześniejszej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca J. B. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad matką, która posiadała znaczny stopień niepełnosprawności. Wcześniej skarżącej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na przepis wykluczający przyznanie świadczenia w przypadku pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a nie od daty złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę do sądu, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] Burmistrz M. i Gminy S., działając na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 104, 107, art. 127a, 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r. poz. 1497), orzekł o odmowie przyznania J. B. świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką - W. B.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...].11.2019r., nr [...] Burmistrz M. i Gminy S. przyznał J. B. specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę W. B. na okres od [...].11.2019 r. do [...].10.2020 r., bowiem jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...].09.2018 r., nr [...] W. B. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie zostało wydane na stałe, natomiast rodzina spełniła przesłankę dochodową zawartą 5 ust. 2. ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dniu [...].06.2020 r. J. B. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na matkę W. B., a do wniosku dołączyła min. orzeczenie o niepełnosprawności z dnia z dnia [...].09.2018r., nr [...] oraz oświadczenie z dnia [...].06.2020 r., w którym powołuje się na treść art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oświadczając, że dopiero z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W dniu [...] lipca 2020 r. został przeprowadzony wywiad, o którym mowa w art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że córka J. B. opiekuje się matką w należyty sposób, przygotowuje posiłki, podaje leki, dba o higienę osobistą. Z uwagi na powyższe, w nawiązaniu do art 17 ust 5 pkt. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111), orzekający organ I instancji stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W odwołaniu od powyższej decyzji J. B. wniosła o uchylenie decyzji Burmistrza M. i Gminy S. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. M. B. prawa do świadczenia, zarzucając jej: . błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162 ze zm.) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, . niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, jak wynika z treści art. 27 ust. 5 ustawy. Decyzją z dnia [...] października 2020r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Burmistrza M. i Gminy S. z dnia [...] lipca 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przyznało J. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. B. od [...] września 2020 r. na stałe. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż strona na mocy decyzji z dnia [...] listopada 2020 r., [...] była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz pobieranie tego świadczenia było przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wnioskodawczyni składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, złożyła rezygnację z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania odwoławczego Kolegium, pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., poinformowało pełnomocnika strony o istniejącej przeszkodzie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o przesłankach uchylenia decyzji przyznającej ww. zasiłek. Oświadczeniem z dnia [...] września 2020 r. strona zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, tym samym wnioskując o uchylenie decyzji. Oświadczenie to zostało złożone Burmistrzowi M. i Gminy S.. Kolegium przekazało sprawę do rozpatrzenia temu organowi, jako organowi właściwemu do prowadzenia postępowania (pismo Kolegium z dnia [...] września 2020r.). Natomiast postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zawieszone do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (postanowienie z dnia [...] września 2020 r.). Decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] Burmistrz M. i Gminy S., działając w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Strona nie wniosła od tej decyzji odwołania. Zdaniem Kolegium oznacza to, że z dniem uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy odpadła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w powoływanym przez organ I instancji art. 17 ust. 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podjęło zawieszone postępowanie w dniu [...] października 2020 r. i sporne orzeczenie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyliło w całości, przyznając zainteresowanej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy do - na stałe (według orzeczenia o niepełnosprawności). Na marginesie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż decyzja wydana na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych wywołuje skutki prawne na przyszłość - tak m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 26.09.2019 r., III SA/Gd 363/19, LEX nr 2729281, a zatem w realiach omawianej sprawy wydanie decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy wywołuje skutki prawne najwcześniej z datą wydania tej decyzji uchylającej. Dopiero od tej daty strona spełnia wszystkie wymogi warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze do Sądu J. B. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020r., nr [...] w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie J. B. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] lipca 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: . naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, . naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jej zdaniem nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs ? pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842). W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy kwestii przysługiwania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od [...] lipca 2020 r. Kolegium przyjęło natomiast, że wnioskowane świadczenie przysługuje dopiero od dnia [...] września 2020 r., gdyż z tym dniem, na mocy decyzji z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] Burmistrz M. i Gminy S., działając w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy. Strona nie wniosła od tej decyzji odwołania w związku z czym decyzja stała się ostateczna. W niniejszej sprawie nie można badać legalności tej decyzji, gdyż Sąd jest związany granicami skargi, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Na zasadzie tego przepisu Sąd nie może w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego, który podlegał odrębnemu zaskarżeniu. Przyjąć zatem należało, że w odrębnym postępowaniu rozstrzygnięte zostało w sposób wiążący, że prawo skarżącej do zasiłku dla opiekuna ustało z dniem [...] września 2020r. W związku z tym nie można było przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, bowiem do [...] września 2020 r. zachodziła negatywna przesłanka do uwzględnienia wniosku - z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Wbrew przekonaniu skarżącej, w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie złożyła ona skutecznie wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie zasiłku dla opiekuna, gdyż uchylenie decyzji warunkowała przyznaniem najpierw świadczenia pielęgnacyjnego, którego organ I instancji odmówił. Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do zasiłku dla opiekuna. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń zgodnie z wyborem. Wykładnia systemowa tych przepisów jest zatem zgodna. Poza tym brzmienie tych przepisów jest jednoznaczne w swej treści. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżąca posiadała jednocześnie prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją, która nie została wzruszona za ten okres. Dopiero uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna na dany okres, w przepisanym trybie, pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio wybranego świadczenia – nowo wybranego na ten sam cel. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się", tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i barku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Okres na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r, sygn. akt II SA/Ol 995/19, z 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20). Taką interpretację art. 24 ust. 2 potwierdza też uzasadnienie wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA), w którym NSA rozpatrując zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wyjaśnił, że "zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować." Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do zasiłku dla opiekuna. Stanowisko to jest spójne z poglądem wyrażonym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18. W wyroku tym NSA wyjaśnił, że strona, która dotychczas korzystała z mniej korzystnego świadczenia, nie musi od razu z niego rezygnować przed potwierdzeniem spełnienia przesłanek do świadczenia pielęgnacyjnego. NSA wskazał, że kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W wyroku z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19 (publ. w CBOSA) NSA stanął również na stanowisku, na kanwie omawianych przepisów, że dopuszczalny jest zbieg uprawnień, ale nie kumulatywne pobieranie świadczeń. W związku z tym w ocenie NSA, dla uniknięcia zbiegu omawianych świadczeń możliwe jest wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się ustalonego już zasiłku dla opiekuna. Z wyroków tych wynika, że strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Przy czym rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania wcześniejszego świadczenia. Zauważyć też należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnie oceniana jest możliwość kompensowania świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. W ocenie składu orzekającego nie ma podstaw prawnych do takiego działania. W wyrokach m.in. z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 i z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie dostrzegł, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Uwagi te należy analogicznie odnieść do zbiegu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z ustalonym wcześniej prawem strony do zasiłku dla opiekuna. Z drugiej strony, jeżeli skarżącej został wypłacony zasiłek dla opiekuna na podstawie obowiązującej decyzji, to należy uwzględnić, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. można żądać zwrotu tylko świadczeń nienależnie pobranych. Okoliczności te przemawiają także przeciwko przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym realizowane było prawo do zasiłku dla opiekuna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło