II SA/Lu 645/19

WyrokWSA w Lublinie2019-12-10

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Grzegorz Grymuza, Jerzy Parchomiuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku delegowania pracownika do pracy w innym państwie członkowskim UE, gdy pracodawca ma siedzibę w Polsce, a pracownik podlega polskiemu ustawodawstwu ubezpieczeniowemu, mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych, co skutkowałoby uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na niewystarczająco wyjaśnionych przesłankach dotyczących zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stwierdzono, że samo delegowanie pracownika do pracy za granicę przez polskiego pracodawcę nie przesądza o konieczności stosowania tych przepisów, a wymaga szczegółowej analizy, czy pracownik faktycznie podlega ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych. Brak takiej analizy prowadzi do naruszenia zasady prawdy obiektywnej i przedwczesnego zastosowania art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze z powodu podejrzenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Partner skarżącej, będący ojcem dziecka, był delegowany do pracy w innym kraju przez polskiego pracodawcę. Organy administracji, opierając się na piśmie Urzędu Wojewódzkiego, uznały, że przepisy o koordynacji mają zastosowanie i uchyliły decyzję przyznającą świadczenie. Skarżąca kwestionowała tę interpretację, wskazując, że jej partner podlegał polskiemu ustawodawstwu i odprowadzał podatki w Polsce. WSA uznał, że organy nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł., zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r. znak: [...]; II. zasądza na rzecz J. A. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. A. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z [...] r., znak: [...], w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] r., nr [...], Burmistrz Ł. przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko M. A. w kwocie [...]zł na okres od 15 do 31 grudnia 2017 r. oraz w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 30 września 2019 r. Pismem z [...] r. L. Urząd Wojewódzki poinformował MOPR w Ł., że w sprawie skarżącej przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie od 1 lutego do 28 lutego 2018 r., tj. w okresie podlegania przez ojca dziecka P. A. ustawodawstwu kraju zatrudnienia – [...]. Jak wynika z posiadanych dokumentów P. A. jako pracownik oddelegowany przez polskiego pracodawcę, wykonywał działalność zarobkową na terenie [...] od [...] stycznia do [...] lutego 2018 r. Na podstawie tej informacji, decyzją z [...] r. Burmistrz Ł. uchylił od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 28 lutego 2018 r. decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego z [...] r. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc, że jej konkubent wykonywał pracę w polskiej spółce, z siedzibą w K., przez którą został oddelegowany do pracy w [...] i nie pobierał żadnych świadczeń w tym okresie na terenie [...]. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w związku z ustaleniem, że partner skarżącej wykonywał pracę w [...] Wojewoda L. pismem z [...] r. stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym organ gminy przyznając skarżącej świadczenie wychowawcze decyzją z [...] r. naruszył przepisy o właściwości, dlatego zobowiązany był na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134, ze zm.; dalej jako: u.p.p.w.d.) uchylić własną decyzję przyznającą świadczenia za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, w badanej sprawie w [...]. W sytuacji, gdy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji, organem właściwym do ustalenia uprawnień do wnioskowanych świadczeń jest Wojewoda L.. Burmistrz Ł. powinien przekazać wniosek odwołującej o ustalenie uprawnień do Wojewody właściwego do jego rozpatrzenia. Kolegium wskazało również, że wyjaśnienia skarżącej zawarte w odwołaniu powinna zostać zgłoszone Wojewodzie, jako organowi właściwemu do rozpoznania wniosku o ustalenie uprawnień do świadczeń. Wojewoda wymienia dane w zakresie świadczeń rodzinnych w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących zabezpieczenia społecznego, pozwalające ustalić czas wykonywania pracy przez pracownika delegowanego za granicą. Jeśli przewidywany czas wykonywania pracy za granicą nie przekraczał 24 miesięcy i nie jest to wysłanie do pracy w celu zastąpienia innej delegowanej osoby, to pracownik nadal podlega przepisom ubezpieczeniowym kraju, w którym pracuje i siedzibę ma pracodawca. Wówczas przepisy o koordynacji nie mają zastosowania i organem właściwym do ustalenia uprawnień do świadczeń jest Burmistrz Miasta Ł.. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium J. A. potwierdziła, że jej partner wykonywał pracę na terytorium [...], ale państwem zatrudnienia była Polska. Partner był zatrudniony w spółce mającej siedzibę w K., odprowadzał podatki w Polsce, nie pobierał żadnych świadczeń socjalnych na terenie [...]. Do skargi dołączyła kopie umowy o pracę zawartej przez jej partnera. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie organów, skoro niesporną okolicznością w sprawie jest, że partner skarżącej, ojciec dziecka, na które przyznane jest świadczenie wychowawcze, w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 2018 r. jako pracownik oddelegowany przez polskiego pracodawcę, wykonywał działalność zarobkową na terenie [...]. Zarówno Kolegium, jak i organ I instancji opierają swoje stanowisko na treści przepisów art. 16 u.p.p.w.d. oraz na treści pisma L. Urzędu Wojewódzkiego z [...] r., w którym z faktu, że P. A. wykonywał pracę na terenie [...] wywiedziono tezę, że w sprawie skarżącej miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje opierają się na niewystarczająco wyjaśnionych przesłankach, przy czym istotną część odpowiedzialności za ten stan rzeczy ponosi L. Urząd Wojewódzki, który zaniechał przedstawienia odpowiednio przekonującej i wszechstronnej argumentacji przemawiającej za tezą, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dla porządku należy przypomnieć, że w świetle ustawowej definicji legalnej (art. 2 pkt 15 u.p.p.w.d.) pod pojęciem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy rozumieć wspomniane wyżej rozporządzenie podstawowe, tj. rozporządzenie nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenie wykonawcze, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE, seria L, Nr 284, s. 1). Jak wskazuje się w orzecznictwie, powołane przepisy mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Kolizja taka może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy dochodzi do przyznania świadczeń w ramach różnych systemów zabezpieczenia społecznego. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą. Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obciążający niegdyś marszałka województwa, a obecnie wojewodę, obejmuje zatem sprawdzenie, czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2010 r. I OSK 556/10; z 22 listopada 2017 r. I OSK 243/16 i I OSK 245/16; wyrok NSA z 2 lipca 2018 r. (I OSK 390/18). Przepisy krajowe, tj. ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w odniesieniu do problemu konieczności zastosowania przepisów o koordynacji przewidują dwie odrębne regulacje. Pierwsza dotyczy przypadków, kiedy nie została jeszcze wydana decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia (art. 16 ust. 1, ust. 4-5, ust. 8 pkt 1 i ust. 9). W sprawie natomiast ma zastosowanie druga regulacja, odnosząca się do przypadku, kiedy została już wydana decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia. Dla porządku należy przypomnieć, że w przypadku przebywania osoby, której przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 2), lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W dalszej kolejności wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 4). W przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). Następnie to wojewoda ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 7). Jeżeli natomiast wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, informuje o tym fakcie organ właściwy (ust. 8 pkt 2). Cały mechanizm polega zatem na przeniesieniu właściwości rzeczowej w zakresie orzekania w przedmiocie świadczenia wychowawczego z organów gminy na wojewodę. System musi być jednak spójny – skoro uchylona zostaje decyzja organu gminy o przyznaniu świadczenia, w jej miejsce powinna zostać wydana stosowna decyzja wojewody, w zakresie wynikającym z zastosowania europejskich przepisów o koordynacji. Mechanizm stosowania art. 16 ustawy nie może prowadzić do powstania luki, w której zostanie uchylona decyzja organu gminy, a wojewoda nie będzie mógł wydać decyzji, która rozstrzygnie o prawie do świadczenia, z uwzględnieniem systemu koordynacji. W orzecznictwie akcentuje się obowiązek organów dokonywania pełnych, wnikliwych ustaleń w zakresie znamion pojęcia "podleganie ustawodawstwu innego państwa", które decyduje o zastosowaniu przepisów o koordynacji (jako wstępnej przesłanki, po ustaleniu której należy przejść do badania kwestii zbiegu prawa do świadczeń). W wyroku z 17 stycznia 2018 r. (I OSK 972/16) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że samo ustalenie, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Użyte w przepisach krajowych pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. też wyrok NSA z 21 lipca 2010 r., I OSK 556/10). W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia, ani nawet o ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy w innym państwie. Takie okoliczności pozwalają wojewodzie jedynie na ustalenie, że w danej sytuacji mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności organ ten przystępuje do zbadania, które unijne przepisy dotyczące ustawodawstwa mają zastosowanie, zgodnie z ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 11–16 rozporządzenia nr 883/2004 i szczególnymi normami dotyczącymi świadczeń rodzinnych, między innymi na podstawie art. 67-69 tego rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie zasadniczy problem wynika z faktu, że w świetle zgromadzonych dowodów partner skarżącej był zatrudniony w spółce mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a umowa o pracę przewidywała możliwość delegowania do pracy na terytorium [...]. Taka delegacja miała miejsce, co potwierdza sama skarżąca, może to również potwierdzać znajdujący się w aktach sprawy dokument w języku [...] (k. 18 akt organu I instancji). Bazując na treści wspomnianego pisma L. Urzędu Wojewódzkiego zarówno organ I instancji, jak i Kolegium przyjęły bezkrytycznie tezę zawartą w tym piśmie, że w sprawie skarżącej, za okres od 1 do 28 lutego 2018 r. znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie Sądu, w specyficznych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wspomniane pismo, ze względu na zbyt ogólnikową treść, nie pozwalało na sformułowanie tak jednoznacznej tezy. Należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego (nr 883/2004), osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie prowadzi tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest wysłana, by zastąpić inną delegowaną osobę. Treść tej regulacji doprecyzowuje art. 14 rozporządzenia wykonawczego (nr 987/2009), w szczególności ust. 1 i 2. W świetle tych regulacji, do celów stosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego "osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie tam prowadzi swoją działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego", oznacza także osobę zatrudnioną w celu oddelegowania jej do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem że osoba ta bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia podlega już ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jej pracodawca. Z kolei do celów stosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego sformułowanie "który normalnie tam prowadzi swą działalność" odnosi się do pracodawcy zazwyczaj prowadzącego znaczną część działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzeniem wewnętrznym, na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę, z uwzględnieniem wszystkich kryteriów charakteryzujących działalność prowadzoną przez dane przedsiębiorstwo. Odnośne kryteria muszą zostać dopasowane do specyficznych cech każdego pracodawcy i do rzeczywistego charakteru prowadzonej działalności. W świetle powyższych regulacji, okoliczność, czy partner skarżącej podlegał przepisom ustawodawstwa [...] w okresie od [...] do [...] lutego 2018 r. nie jest tak jednoznaczna, jak wskazał w swym piśmie L. Urząd Wojewódzki i jak przyjęły za nim bezkrytycznie organy orzekające w sprawie. Treść art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 mogłaby wskazywać wręcz na przeciwny wniosek, że partner skarżącej, pomimo pracy w [...], podlegał wyłącznie ustawodawstwu polskiemu w zakresie regulacji objętych koordynacją. Jednoznaczne przesądzenie tej kwestii wymagało jednak zastosowania również art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr [...]. Co szczególnie istotne w rozpoznawanej sprawie, prawodawca krajowy uzależnił uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego nie tylko od stwierdzenia, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale dodatkowo od stwierdzenia, że osoba, której prawo to przysługuje w danym okresie czasu podlegała ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d.). W rozpoznawanej sprawie ze stanowiska L. Urzędu Wojewódzkiego wynika jedynie, że w sprawie trzeba zastosować przepisy o koordynacji, ale wynik stosowania tych przepisów nie jest znany w tym sensie, że z pisma z [...] r. nie wynika jednoznacznie, aby partner skarżącej podlegał w tym czasie ustawodawstwu [...] w zakresie świadczeń na rodzinę. Z kolei treść art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 wydaje się prowadzić do wniosku zgoła przeciwnego, co zauważa samo Kolegium w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Argumentację tą potwierdza również przytoczona wyżej treść art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. Jak już wskazano wyżej, jeżeli zostanie uchylona decyzja organu gminy w przedmiocie świadczenia wychowawczego, to wojewoda ustala prawo do świadczenia zgodnie z art. 11. Jednakże z przywołanego przepisu wynika, że wojewoda ustala prawo do świadczenia od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. A contrario, jeśli w wyniku stosowania przepisów o koordynacji zostanie ustalone, że dana osoba podlega jednak wyłącznie ustawodawstwu państwa macierzystego, brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia przez wojewodę. Innymi słowy, gdyby w wyniku prawidłowej, wszechstronnej weryfikacji okoliczności sprawy, ustalono jednak, że partner skarżącej w okresie oddelegowania do pracy w [...] podlegał ustawodawstwu polskiemu, wojewoda nie będzie mógł wydać decyzji ustalającej prawo do świadczenia, gdyż jego kompetencje, w świetle art. 16 ust. 7 ustawy, odnoszą się tylko do przypadku, w którym partner skarżącej podlegał ustawodawstwu belgijskiemu. Grozi to powstaniem luki w systemie stosowania przepisów o koordynacji, w wyniku której skarżąca zostanie pozbawiona należnego jej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] lutego do [...] lutego 2018 r. Byłoby to całkowicie sprzeczne z intencjami zarówno prawodawcy krajowego, jak i unijnego. Celem przepisów o koordynacji jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. I OSK 541/16). Problemu luki w systemie nie rozwiązuje argumentacja Kolegium, które wskazuje, że podnoszone przez skarżącą argumenty powinny być przedstawione wojewodzie. Według Kolegium, jeżeli wojewoda dojdzie do przekonania, że przepisy o koordynacji nie mają jednak zastosowania, to organem właściwym do ustalenia uprawnień będzie Burmistrz Ł.. Argumentacja Kolegium jest nietrafna z kilku powodów. Po pierwsze, jest wewnętrznie sprzeczna: z jednej strony Kolegium podkreśla, że Wojewoda stwierdził, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji, co stanowiło przesłankę uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Z drugiej Kolegium wskazuje, że po uwzględnieniu argumentacji skarżącej Wojewoda może dojść do przeciwnego przekonania, że przepisy o koordynacji nie mają jednak zastosowania w sprawie. W ocenie Sądu taka zmienność stanowiska w zakresie stosowania lub niestosowania przepisów o koordynacji jest niedopuszczalna, stawia bowiem świadczeniobiorcę w stanie niepewności co do sytuacji prawnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustalenie to ma być przesłanką ewentualnego uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia. Po drugie, nie wiadomo w jakim trybie sprawa świadczenia wychowawczego miałaby z powrotem zostać przekazana do rozstrzygnięcia przez Burmistrza. Takiej podstawy nie daje art. 16 ust. 8 u.p.p.w.d. Punkt 1 tego przepisu nie ma w ogóle zastosowania w sprawie, gdyż odnosi się do sytuacji opisanej w ustępie 1, a nie w ustępie 2 art. 16, który należy stosować. Po trzecie, argumentacja Kolegium prowadzi do wniosku, że wojewoda najpierw wstępnie ocenia, czy należy w ogóle w sprawie odnosić się do przepisów o koordynacji. Po takim wstępnym stwierdzeniu, organ gminy uchyla swoją decyzję w przedmiocie świadczenia, a sprawa trafia do wojewody, który dokonuje już właściwej, pełnej oceny, w jaki sposób należy w sprawie zastosować przepisy o koordynacji. Jeżeli dojdzie do przekonania, że w sprawie nie mają jednak zastosowania przepisy o koordynacji, gdyż osoba uprawniona lub członek jej rodziny nie podlegał ustawodawstwu innego państwa, przekazuje sprawę z powrotem do organu gminy, który wydaje ponownie decyzję w przedmiocie ustalenia świadczenia. Takie wnioski, płynące z argumentacji Kolegium, są w ocenie Sądu sprzeczne z intencjami prawodawcy krajowego i europejskiego, wprowadzają niepewność w sytuacji prawnej uprawnionego i prowadzą do zupełnie zbędnego mnożenia rozstrzygnięć (organ gminy najpierw uchyla decyzję w przedmiocie ustalenia świadczenia, by po dogłębniejszej weryfikacji kwestii zastosowania przepisów o koordynacji wydać nową decyzję, dotyczącą dokładnie tego samego okresu). Z tego względu, już pierwsze stanowisko wojewody, co do tego, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji musi być oparte na wszechstronnej ocenie sytuacji. Nie ma podstaw do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. bez jednoznacznego ustalenia przez wojewodę, na podstawie wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności, że osoba uprawniona lub członek jej rodziny podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym stosuje się przepisy o koordynacji, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższa argumentacja prowadzi do konkluzji, że zarówno zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Ł. zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), gdyż pozostały niewyjaśnione kluczowe dla sprawy okoliczności faktyczne przesądzające o tym, czy istniały podstawy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Tym samym organy naruszyły również art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d., gdyż zastosowały ten przepis przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich kluczowych przesłanek. Jak już wskazano wyżej, błąd organów jest po części usprawiedliwiony, wynikał bowiem z nader enigmatycznego stanowiska wyrażonego w piśmie L. Urzędu Wojewódzkiego. Tym niemniej jednak, respektując wyłączne kompetencje wojewody do przesądzenia o tym, czy i w jakim zakresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji, organy nie powinny opierać się na tym stanowisku bezkrytycznie, lecz wystąpić o wyjaśnienie podstaw tego stanowiska w taki sposób, który umożliwiałby jednoznaczne stwierdzenie, czy spełnione są wszystkie przesłanki uchylenia decyzji o ustaleniu świadczenia na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Z tych względów Sąd uchylił decyzję Kolegium z [...] r. oraz decyzję Burmistrza Ł. z [...] r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, po uprawomocnieniu się wyroku Sądu, organ I instancji powinien podjąć starania w celu wszechstronnego wyjaśnienia, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki do uchylenia decyzji z [...] r. na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d., w szczególności nie tylko, czy należy stosować przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale także czy partner skarżącej w okresie oddelegowania do pracy w [...] podlegał ustawodawstwu belgijskiemu w zakresie świadczeń na rodzinę. W związku z tym organ powinien wystąpić do Wojewody L. o przedstawienie wszechstronnej argumentacji prawnej i faktycznej, w taki sposób, który umożliwi jednoznaczne stwierdzenie, czy spełnione są wszystkie przesłanki uchylenia decyzji o ustaleniu świadczenia na podstawie art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. Należy przy tym mieć na uwadze fakt, że status pracownika delegowanego w kontekście przepisów o świadczeniach na rodzinę nie jest jednoznaczny i wymaga uwzględnienia treści zarówno art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, jak i art. 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Z uwagi na to, że ze względu na przedmiot sprawy skarżąca objęta była ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, zwrot kosztów postępowania objął wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie stawki minimalnej ([...]) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło