I SA/Wr 691/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-12-12
Skład orzekający: Piotr Kieres, Katarzyna Radom, Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niepubliczna placówka oświatowa, prowadzona przez osobę fizyczną, może być odrębnym podmiotem posiadającym numer identyfikacji podatkowej (NIP) jako podatnik, płatnik podatków czy płatnik składek ubezpieczeniowych, czy też jej prowadzący jest jedynym podmiotem podlegającym tym obowiązkom?Ratio decidendi
Sąd uznał, że niepubliczna placówka oświatowa prowadzona przez osobę fizyczną nie posiada odrębności prawnej i organizacyjnej pozwalającej na uznanie jej za samodzielny podmiot podlegający obowiązkowi ewidencyjnemu (posiadania NIP). Osoba fizyczna prowadząca taką placówkę jest podatnikiem, płatnikiem podatków i składek ubezpieczeniowych, a placówka stanowi jedynie formę organizacyjną tej działalności. W związku z tym unieważnienie NIP nadanego placówce było zasadne, gdyż w rzeczywistości stanowiło ono wielokrotne nadanie NIP osobie fizycznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o unieważnieniu numeru identyfikacji podatkowej (NIP) nadanego niepublicznej placówce oświatowej prowadzonej przez J. R. Organy administracji uznały, że placówka nie jest odrębnym podmiotem, a jedynie jednostką organizacyjną w ramach działalności gospodarczej osoby fizycznej – J. R. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że placówka powinna być traktowana jako odrębny pracodawca i płatnik. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, analizując status prawny placówki i jej prowadzącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant specjalista Anna Terlecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi: J. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia numeru identyfikacji podatkowej: oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi J. R. (dalej również jako: Strona, Skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej jako: DIAS, Organ II instancji) z [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej jako: NUS, Organ I instancji) z [...] marca 2019 r. nr [...] unieważniającą numer identyfikacji podatkowej (dalej jako: NIP): [...] dla jednostki: A (dalej jako: A). Jednostce NIP został nadany 28 stycznia 2015 r. (potwierdzenie nadania numeru identyfikacji podatkowej) w wyniku złożenia w dniu 27.01.2015 r. zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2, w którym wskazano:
– forma organizacyjno-prawna: podmiot niebędący wyodrębnioną jednostka wewnętrzną i niemający takich jednostek;
– szczególną formę prawną: kod 394 – niepubliczne placówki systemu oświaty;
– siedzibę A: [...] , która jest równocześnie miejscem prowadzenia działalności gospodarczej;
– Starostę L. jako organ prowadzący rejestr szkół i placówek oświatowych;
– przeważająca działalność gospodarcza: kod PKD 8560Z – działalność wspomagająca edukację;
– datę rozpoczęcia prowadzenia A 02.04.2014 r.;
– osoba reprezentująca – J. R. PESEL: [...]
NUS ww. decyzją z [...] .03.2019 r. unieważnił NIP, wskazując na przesłankę z art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 869 z ze zm.) – dalej jako e.i.p.p. wobec wielokrotnego nadania NIP J. R. Organ I instancji uznał bowiem, iż A, nie jest odrębnym od osoby Skarżącego jednostką o cechach właściwych jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, lecz jednostką organizacyjną w strukturze działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną - Skarżącego. Jednostka ta nie jest samodzielnym podmiotem i nie może działać w oderwaniu od osoby, która ją założyła. O odrębności nie świadczy nadany osobny numer REGON, gdzie jako formę własności podano kod 214 – własność osoby fizycznej. Wskazano, że Strona była płatnikiem podatku od wypłaconych pracownikom wynagrodzeń i wystawiała informacje o dochodach (PIT-11).
NUS podkreślił, że utworzony przez Skarżącego podmiot - A to niewyodrębniona ze struktur założyciela i niezorganizowana w stopniu umożliwiającym samodzielne występowanie w obrocie jednostka i nie podlegała obowiązkowi ewidencyjnemu jako odrębny od Skarżącego podatnik/płatnik podatku/płatnik składek ubezpieczeniowych. To Skarżący ma status podatnika podatku, a osoba fizyczna nie może posiadać więc niż jeden numer NIP.
W wyniku wniesienia odwołania Organ II instancji decyzją z [...].06.2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie NUS. DIAS wskazał, że osoba fizyczna prowadząc niepubliczne placówki oświatowe (jaką jest niewątpliwie A) i uzyskując z tego tytułu przychody/ponosząc koszty uzyskania przychodu prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1504. ze zm.). Na brak odrębności niepublicznej placówki oświatowej od prowadzącej tą placówkę osoby fizycznej wskazuje przepis art. 8 ust. 6 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) zgodnie, z którym osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą jest osobą prowadząca publiczną/niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół na podstawie przepisów prawo oświatowego. Z kolei zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 15107 ze zm.), użyte w tej ustawie określenie osoba prowadzącą działalność pozarolniczą oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ II instancji stwierdził, że w oparciu o powołane przepisy niepubliczna placówka oświatowa jaką w rozpatrywanej sprawie jest A nie działa w oderwaniu od organu prowadzącego, którym jest Skarżący. Brak samodzielności A zdaniem Organu II instancji wynika również z przepisów ustawy Prawo oświatowe, bowiem zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (analogicznie jak w przypadku art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty) wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadku prawomocnego orzeczenia sądu zakazującego osobie fizycznej, prowadzącej szkołę lub placówkę prowadzenia działalności oświatowej.
DIAS powołał dla wsparcia własnej argumentacji orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 grudnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Wr 673/18. Zwrócił również uwagę, że Placówka nie może zostać uznane za pracodawcę w rozumieniu przepisu art. 3 Kodeksu pracy, bowiem nie można uznać za pracodawcę jednostki organizacyjnej, której kierownik przyjmuje i zwalnia pracowników wyłącznie w oparciu o upoważnienie a swoje uprawnienie w zakresie zatrudniania pracowników J. R. delegował na dyrektora Placówki. Wskazano również na brak wyodrębnienia majątkowo-finansowego Placówki. Nieruchomość, w której znajduje się siedziba Placówki należy do Skarżącego, jest on również odpowiedzialny z wyposażenie i zapewnienie warunków działania Placówki. Ponadto Strona wypełnia obowiązki nadzorcze i określa wysokość opłat pobieranych przez Placówkę.
Rozstrzygnięcie DIAS zostało zaskarżone przez Stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W złożonej skardze Strona wywiodła zarzuty, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
– art. 2 ust. 2 e.i.p.p. poprzez niezastosowanie i uznanie, że z przepisu tego nie wynika, iż niepubliczną jednostkę oświatową należy uznać za płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych zatrudnionych w tej jednostce osób,
– art. 2 ust. 3 e.i.p.p., poprzez niezastosowanie i uznanie, że z przepisu tego nie wynika, iż niepubliczną jednostkę oświatową należy uznać za płatnika składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych w tej jednostce osób,
– art. 31 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący jako osoba prowadząca niepubliczną jednostkę oświatową jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych zatrudnionych w tej jednostce osób,
– art. 4 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący, jako osoba prowadząca niepubliczną jednostkę oświatową jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych w tej jednostce osób,
– art. 3 Kodeksu pracy poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że prowadzona przez Skarżącego jednostka oświatowa, nie może być uznane za jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, o której to jednostce mowa w tym przepisie,
– art. 3 Kodeksu pracy poprzez jego niezastosowanie.
W zakresie przepisów prawa procesowego wskazano na naruszenie art. 192 Ordynacji podatkowej przez powołanie się na dowód w postaci Statutu, który ni został włączony do akt postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący utrzymuje, że prowadzona przez Niego Placówka winna zostać uznana w oparciu o art. 3 Kodeksu pracy za pracodawcę zatrudniającego w tej jednostce osoby. W ramach funkcji jaką pełni Strona – organu prowadzącego kilka jednostek oświatowych może działać osobno jako pracodawca dla każdej z tych jednostek. Skarżący wskazał, że Placówkę reprezentuje dyrektor tej jednostki w oparciu o Statut nie zaś w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez Stronę. Wyodrębnienie techniczno – organizacyjno – majątkowe Placówki ma wynikać ze statutu i zaświadczenia o wpisie do ewidencji szkól i placówek niepublicznych
W odpowiedzi na skargi DIAS podtrzymał stanowisko zbieżne z wyrażonym w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Spór dotyczy legalności unieważnienia NIP nadanego Placówce, prowadzonej przez Skarżącego. Stosownie do odpowiednich jednostek redakcyjny art. 2 e.i.p.p. podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu (NIP) to:
1. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami,
2. inne podmioty niż wymienione wyżej, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami,
3. płatnicy podatków,
4. podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych.
Obowiązkowi ewidencyjnemu nie podlegają zaś podatnicy, którzy uzyskali numer identyfikacyjny na podstawie art. 132 ust. 5 oraz art. 134a ust. 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Mając powyższe na uwadze, aby uzyskać NIP trzeba zostać uznanym za: 1) podatnika, 2) płatnika podatków lub 3) płatnika składek ubezpieczeń społecznych
Ad. 1
Zdaniem Sądu Placówka nie jest podatnikiem. Działalność prowadzona przez Skarżącego przez utworzoną Placówkę odpowiada pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizycznej na gruncie ustaw podatkowych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 5a pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 361 ze zm.) – dalej jako u.p.d.o.f. zawiera definicję legalna pojęcia działalności gospodarczej na gruncie tegoż aktu. Zgodnie zaś z owa definicją pozarolnicza działalnością gospodarcza jest działalność zarobkowa:
a. wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa;
b. polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż;
c. polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych
prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.
Tym samym cechami działalności jako gospodarczej jest:
– zorganizowany i ciągły jej charakter,
– prowadzenie we własnym imieniu bez względu na rezultat
– brak kwalifikacji uzyskanych z tej działalności do przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 u.p.d.o.f.
Powołany przepis zawiera definicję legalną działalności gospodarczej, celem zaś definicji legalnej jest usunięcie wieloznaczności danego pojęcia, a ponadto w ramach autonomii prawa podatkowego ustawodawca ma możliwość tworzenia rozwiązań swoistych dla tej gałęzi prawa, jeżeli służyć to ma interesowi Skarbu państwa i nie zakłóca funkcjonowania instytucji cywilnoprawnych. Może więc w przypadku autonomicznej regulacji, dojść do pewnych niespójności w systemie prawa (por. R Mastalski Autonomia prawa podatkowego – Przegląd podatkowy z 2003 r., nr 10. S 12 in.). Przytoczoną tezę potwierdza art. 3 pkt 9 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej jako o.p. (akt o randze kodeksu dla prawa podatkowego), zgodnie z którą jeśli mowa o działalności gospodarczej - rozumie się przez to każdą działalność zarobkową w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każdą inną działalność zarobkową wykonywaną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działalności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność - do przedsiębiorców (obecnie sens tego przepisu nie uległ zmianie: działalność gospodarcza - rozumie się przez to każdą działalność zarobkową w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212), w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każdą inną działalność zarobkową wykonywaną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działalności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność - do przedsiębiorców).
Konfrontując pojęcie działalności gospodarczej na gruncie u.p.d.o.f. z prowadzoną przez Skarżącego działalnością w formie Placówki z uwagi na jak wskazano w zaskarżonej decyzji brak niezależności Placówki od Skarżącego uznać należało, że skoro wykonuje On odpłatną usługę, a przychód/zysk z tej działalności należy do Skarżącego i może nim swobodnie dysponować, to Skarżący a nie Placówka prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu u.p.d.o.f. W szczególności o braku niezależności Placówki względem Skarżącego świadczą wynikające z akt administracyjnych dowody i okoliczności:
– numer REGON – Kod 214 Własność Krajowych Osób Fizycznych (Skarżącego),
– podpisanie zgłoszenia NIP-2 A przez Skarżącego jako osobę reprezentującą A,
– prowadzenie A na prywatnej nieruchomości (użytkowanie wieczyste) Skarżącego
– dwa pełnomocnictwo UPL-1 podpisane przez Skarżącego w imieniu A,
– pismo A informujące Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., iż osobą odpowiedzialną za obliczanie/pobieranie podatków oraz terminową ich wpłatę przez A jest Skarżący, które zostało podpisane przez Skarżącego w imieniu A,
– deklaracja roczna o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-4R) podpisane przez Skarżącego,
– statut A z 02.04.2014 r. z podpisem Skarżącego.
Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. źródłem przychodów podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych jest pozarolnicza działalność gospodarcza.
Niezależnie od powyższego podobną kwalifikację prowadzonej przez Stronę działalności – Placówki jako działalności gospodarczej Strony przewiduje: art. 8 ust. 6 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) - uznając za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy Prawo oświatowe oraz art. 5 pkt. 21 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) - zgodnie z którym za osobę prowadząca działalność pozarolniczą uważa się osobę, o której mowa w ww. art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Przechodząc dalej stosownie do art. 7 o.p. podatnikiem jest podmiot podlegający obowiązkowi podatkowemu na mocy ustaw podatkowych. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.d.o.f. osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Skoro z tytułu prowadzenia Placówki potencjalne przychody Placówki należne są Skarżącemu to w oparciu o ww. przepisy u.p.d.o.f. Skarżącemu przynależy status podatnika i wyłącznie Jemu jako osobie fizycznej powinien zostać nadany NIP na podstawie art. 2 ust. 1 e.i.p.p.
W ocenie Sądu istotne znaczenie dla sprawy i odrębności Placówki od Skarżącego i podmiotowości prawno-podatkowej ma też kwestia posiadania zdolności prawnej (czyli możliwości nabywania praw i zaciągania zobowiązań). Tylko bowiem w przypadku możliwości nabywania praw w znaczeniu cywilistycznym, jednostka organizacyjna ma możliwość posiadania majątku i własnych środków finansowych, z których możliwa byłaby zapłata lub ewentualna przymusowa egzekucja zaległości podatkowych. Przepisy o.p. przewidują bowiem subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu tylko osób prawnych (art. 116 i art. 116a o.p.). Zgodnie zaś art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.) – dalej jako: k.c. o posiadaniu zdolności prawnej przez jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, wprost przesądzać musi przepis ustawy. Tymczasem żaden przepis nie przewiduje, by Placówka, w której Skarżący jest organem założycielskim mogła posiadać zdolność prawną, czyli nabywać prawa lub zaciągać zobowiązania. To również jest argumentem przemawiającym za tym, że Placówka nie może posiadać statusu podatnika, albowiem nie ma zdolności do uiszczenia podatku.
Ad. 2
Mając na uwadze powyższe – podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego w formie Placówki jest Strona – nie można zakwalifikować Placówki jako płatnika podatku. Stosownie do art. 8 o.p.:
"Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu." Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 1 u.p.d.o.f. podatnicy tego podatku osiągający dochody z działalności gospodarczej gospodarczej - a więc Skarżący z tytułu prowadzenia Placówki obowiązani są bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Również Skarżący jako podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych obowiązany jest do samoobliczenia i wpłaty tego podatku zgodnie z art. 45 u.p.d.o.f.
Placówka prowadzona przez Skarżącego nie może być również uznana za płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pracujących w niej osób. Zgodnie z art. 31 u.p.d.o.f. również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (obok m.in. osób fizycznych), zwane dalej "zakładami pracy", są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy. W rozumieniu art. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.) – dalej jako k.p. z kolei za pracodawcę należy uważać taką jednostkę organizacyjną, która jest uprawniona do samodzielnego zatrudniania pracowników, do nawiązywania i rozwiązywania z nimi stosunków pracy. Sąd wskazuje, że w przypadku jednostek organizacyjnych niewyposażonych w zdolność prawną samo ujawnienie ich jako pracodawców w umowie o pracę czy dokumentach pracowniczych nie nadaje im statusu, o którym mowa w art. 3 k.p. Zdolność do bycia pracodawcą nie jest jedynie wyrazem woli stron stosunku pracy, lecz wynika z całokształtu okoliczności świadczących o wyodrębnieniu organizacyjno-finansowym jednostki zatrudniającej (tak w wyroku SN z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt I PK 351/16). Ponadto za ww. wyrokiem Sądu Najwyższego Sąd przyjął, że nie można jednak uznać za pracodawcę jednostki organizacyjnej, której kierownik przyjmuje i zwalnia pracowników wyłącznie na podstawie upoważnienia. W sprawie zaś Skarżącego delegował (upoważnił) On uprawnienia związane ze stosunkiem pracy na dyrektora Placówki co wynika z treści statut (§ 12). Ponadto zdaniem składu orzekającego istotne jest rozróżnienie dwojakiego rozumienia pojęcia zakładu pracy: 1) zakładu pracy jako miejsca i środków, gdzie praca jest świadczona i za taki zakład można by ostatecznie uznać prowadzoną przez Skarżącego Placówkę od 2) zakładu pracy o którym mowa w art. 31 u.p.d.o.f rozumianego jako pracodawca. W sprawie Skarżącego pracodawcą jest On sam, organizujący i prowadzący Placówkę jako zakład pracy w znaczeniu 1).
Jak już wyżej wspomniano z akt wynika również, że deklaracja dotycząca zaliczek na podatek dochodowy osób fizycznych zatrudnionych podpisywał Skarżący. W aktach znajduje się również upoważnienie dla Skarżącego do obliczania pobierania i wpłacania podatków w imieniu Placówki – podpisane przez Skarżącego. Sąd zauważa, że Placówka Skarżącego nie posiada własnych środków w znaczeniu prawnorzeczowym, z których mogłyby takie zaliczki zostać uiszczone lub też mogłyby zostać przymusowo wyegzekwowane. Nie jest zaś dopuszczalne nałożenia na podmiot, który nie jest zdolny do posiadania własnego majątku, a więc wobec którego nie jest możliwa egzekucja, obowiązku uiszczania świadczeń publicznoprawnych. Również w przypadku rozważania statusu płatnika w ocenie Sądu, aby jednostce organizacyjnej nieposiadającej zdolności prawnej przyznać taki status niezbędne jest, aby jednostka taka była zdolna do nabywania praw w rozumieniu prawnorzeczowym. Dodatkowo Sąd wskazuje, że zarówno na statucie, którym dysponował pierwotnie organy jak i na dołączonym do odwołania widnieje podpis Skarżącego na pieczęci o treści: "[...] DYREKTOR ADMINISTRACYJNY J. R.". Potwierdza to realne prowadzenie działalności gospodarczej przez jedną osobę - Skarżącego z różnych zakresów: Przedszkole (wyrok tut. Sądu o sygn. akt I SA/Wr 692/19), A.
Podsumowując w sprawie, z całokształtu ustalonych okoliczności wynika, że Skarżącego nie można traktować w rozumieniu ustaw podatkowych jako odrębnego od założonej przez niego placówki podmiotu. To on jest więc w rozumieniu ustawy podatkowej płatnikiem, a nie założona przez niego placówka. Statusu płatnika odmówić należałoby Placówce również z tego samego powodu, z którego nie może być podatnikiem, nie posiada bowiem własnych środków w znaczeniu prawnorzeczowym, z których mogłaby zaliczki uiścić lub też mogłyby zostać one przymusowo wyegzekwowane.
Ad. 3
Sąd uznał, że brak jest również podstaw, by Placówkę można było zaliczyć do kategorii płatników składek ubezpieczeń społecznych. W tym zakresie odnieść należy argumentację wykluczającą Placówkę z kręgu płatników podatku. Zgodnie z art. 4 pkt 2 lit a) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych:
"płatnikiem składek jest pracodawca w stosunku do pracowników (...) oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi (...)."
Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - za osobę prowadząca pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 i 949). To Skarżący dysponuje również przychodem, ma zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań oraz jest możliwe w stosunku do Niego przeprowadzenie egzekucji. Wobec powyższego to Skarżący powinien zostać uznany za prowadzącego pozarolniczą działalność pracodawcę i to Skarżący powinien być zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych osób.
W rezultacie powyższych rozważań Placówka prowadzona przez Skarżącego nie może być w rozumieniu ustaw podatkowych uznana za podatnika, płatnika podatków lub płatnika składek na ubezpieczenia społeczne i placówce tej nie powinien zostać nadany NIP. W konsekwencji wobec nieprawidłowego nadania NIP Placówce zasadnym było unieważnienia NIP w oparciu o art. 8 c ust. 2 pkt 1 e.i.p.p. Zgodnie z tym przepisem urząd skarbowego unieważnia z urzędu, w drodze decyzji, NIP nadany podmiotowi, w przypadku wielokrotnego nadania NIP, biorąc pod uwagę interes prawny i gospodarczy podmiotu. Skoro Placówka w rozumieniu przepisów podatkowych nie istnieje jako odrębna od Skarżącego jednostka, a jednocześnie faktycznym prowadzącym działalność w tym zakresie jest Skarżący i to On podpisał wniosku o nadanie NIP – pomimo nadania literalnie NIP Placówce, to Sąd uznaje, że w rzeczywistości NIP został po raz kolejny nadany właśnie Skarżącemu.
Zdaniem Sądu z uwagi na powyżej poczynione rozważania organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa, w tym wskazanych w skardze: art., 2 ust. 2 i 3 e.i.p.p., art. 31 u.p.d.o.f., art. 4 pkt 2 lit. a) ustawy o systemie oświaty oraz art. 3 Kodeksu pracy poprzez dokonanie unieważnienia NIP nadanemu Placówce. Tożsame poglądy jak wyrażone w niniejszym wyroku zostały wyrażone w podobnej sprawie w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt I SA/Wr 673/18 z 12 grudnia 2018 r. i Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II FSK 1049/19 z 10 września 2019 r. (oddalający skargę kasacyjną na orzeczenie WSA we Wrocławiu. Skarżącemu zostało również zapewnione – czego nie kwestionuje – prawo zaznajomienia się z aktami administracyjnymi w toku postępowania podatkowego, w tym co do treści Statutu. Dlatego też zarzut skargi dotyczący przepisu art. 192 o.p. i dokumentu statutu Placówki Sąd uznaje za pozbawiony podstaw - tym bardziej, że oba dokumenty statutu – dołączony do odwołania i znajdujący się w aktach mają taką samą treść i znajduje się na nich podpis Skarżącego. Należy również podnieść, że przepisy o Statystyce publicznej nie mają znaczenia przesądzającego o podmiotowości jako podatnika, płatnika podatku lub płatnika składek na ubezpieczenie społeczne lecz przepisy powołane we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszego wyroku.
Tym samym podzielając stanowisko DIAS zawarte w zaskarżonej decyzji oraz brak naruszeń przepisów prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji DIAS Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło