II SAB/Ol 83/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Dyrektora w udostępnieniu informacji publicznej 1/ umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2/ stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ zasądza od Dyrektora na rzecz skarżącego M. C. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Pismem z dnia 17 października 2019 r., M. C., reprezentowany w niniejszym postępowaniu przez radcę prawnego D.K.R. (dalej: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Gminnej Biblioteki Publicznej w "[...]" (dalej: "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wnioskiem z dnia 4 września 2019 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej (platformy ePUAP), zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej dotyczącej "ilości osób zatrudnionych w bibliotece wraz z nazwami stanowisk i formą zatrudnienia (stosunek pracy, umowa cywilnoprawna, itp.)". Podniósł, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a organ będąc podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia, pozostaje nadal w bezczynności, gdyż do chwili wystąpienia ze skargą, skarżacy nie otrzymał odpowiedzi na złożony wniosek. W skardze powołał się też na orzecznictwo sądów administracyjnych. Skarżący wniósł na tej podstawie o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 3 dni od otrzymania odpisu wyroku, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W skardze zawarto też wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego oraz o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dnia 22 października 2019 r. do Biblioteki Publicznej w "[...]" wpłynęła skarga M. C. na bezczynność Dyrektora w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na temat ilości osób zatrudnionych w Bibliotece wraz z wyszczególnieniem nazwy stanowisk oraz formy zatrudnienia. Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej, po zapoznaniu się z treścią skargi, bezzwłocznie przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W wyniku postępowania Dyrektor ustalił, że wniosek został prawidłowo złożony 4 września 2019 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. W związku z powyższym, Dyrektor Biblioteki natychmiast udostępnił wnioskodawcy informację w żądanym zakresie. Odpowiedź na wniosek została wprowadzona do systemu teleinformatycznego tego samego dnia, w którym wpłynęła skarga na bezczynność. Organ dodał, że bezczynność nie jest kwestionowana. Niezbędne jednak jest wskazanie, że organ działał w dobrej wierze i gdy tylko powziął informację o skierowanym wniosku, bezzwłocznie wypełnił swój ustawowy obowiązek. Gminna Biblioteka jest małą, lokalną jednostką organizacyjną, wnioski o udzielenie informacji publicznej nie są do niej kierowane, a ogólna liczba spraw załatwianych przez mieszkańców przy użyciu platformy ePUAP jest marginalna. W związku z powyższym, poczta ePUAP nie jest obsługiwana każdego dnia. Odnosząc się do kwestii kosztów postępowania, organ podniósł, że okoliczności tej i innych spraw wskazują, że pełnomocnik skarżącego celowo generuje sprawy sądowe. Prawdziwym celem postępowania nie jest realizacja prawa jednostki do dostępu do informacji publicznej, a wyłącznie zarobkowanie. Mając powyższe na względzie, zdaniem organu stosowne jest odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej: u.d.i.p., stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie wnoszenie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10 dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli – tak jak w niniejszym postępowaniu – przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z tej przyczyny, w takim trybie niniejsza sprawa została rozpoznana. Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przykładowe wyliczenie, jakie dane stanowiące informację publiczną, podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 u.d.i.p., który w ust. 1 pkt 1 wskazuje, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (lit. "a"), projektowaniu aktów normatywnych (lit. "b") oraz programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (lit. "c"). Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 ustawy). W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie ogólnych informacji na temat zatrudnienia, w tym rodzajów umów z tym związanych w instytucji publicznej jaką niewątpliwie jest biblioteka publiczna. Z powyższego wynika, że wnioskowane przez skarżącego informacje niewątpliwie stanowiły informację publiczną w rozumieniu powoływanej ustawy, co nie jest zresztą objęte sporem między skarżącym, a organem administracji. Do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), a więc i Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej, co również w sprawie nie jest kwestionowane. Wobec stwierdzenia, że organ był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a wnioskowane przez skarżącego dane stanowią taką informację, przystąpić należy do oceny, czy organ jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, pozostaje w bezczynności. Bezczynność organu na gruncie powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Celem skargi na bezczynność jest z kolei zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Skarżący w dniu 4 września 2019 r., zwrócił się do organu w formie wiadomości mailowej, nadanej za pośrednictwem urzędowej platformy kontaktowej, z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Organ wskazał natomiast, że wspomniany wniosek rozpoznał dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność. Wyjaśnił, że platforma ePUAP nie jest obsługiwana każdego dnia. W ocenie Sądu, nie można uznać tego wyjaśnienia organu za usprawiedliwiające brak właściwej reakcji, bowiem skarżący skierował swój wniosek na adres skrzynki pocztowej organu za pośrednictwem platformy ePUAP. Każdy petent, jeżeli skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres wskazany przez sam organ, ma prawo oczekiwać odpowiedzi w podstawowym 14-dniowym terminie, wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Niedotrzymanie tego terminu powoduje, że po stronie zobowiązanego (organu) powstaje stan bezczynności, skutkujący możliwością wniesienia przez uprawnionego (skarżącego) skargi na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Powyższe nie ma jednak podstawowego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż organ, pismem przesłanym drogą elektroniczną w dniu 22 października 2019 r., udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Ustalenie takie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność został zrealizowany, bowiem organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie żądania nakazania organowi udzielenia spornej informacji. Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia jednakże sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce i czy miała ona charakter kwalifikowany (z rażącym naruszeniem prawa). Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. lub zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego (w rozpoznawanej sprawie z tym ostatnim żądaniem jednak nie wystąpiono). W pierwszym rzędzie należy podkreślić, w ślad za wstępnym wywodem uzasadnienia, że bezczynność po stronie organu miała miejsce, gdyż do chwili wniesienia skargi upłynął dwutygodniowy termin do jej udzielenia przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a ponadto organ nie skorzystał z możliwości jego przedłużenia na podstawie ust. 2 tego przepisu. Przystąpić zatem należało do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący. Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był bowiem znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia 4 września 2019 r., zaś wnioskowana informacja została mu udostępniona w dniu 22 października 2019 r., tj. niezwłocznie po wniesieniu skargi i rzeczywistym powzięciu przez organ wiadomości o treści skierowanego do niego zapytania. Okoliczność ta nie pozwala na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenia organowi grzywny. Brak jest też podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący nie domagał się w skardze tego rodzaju świadczenia, a ponadto nie wykazał, że na skutek opóźnienia w udzieleniu informacji doznał jakiejkolwiek szkody czy innych niedogodności. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji opiera się na art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 201 § 1 i art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w łącznej wysokości 357 zł składa się: wpis od skargi - 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 240 zł. Sąd zastosował do wynagrodzenia pełnomocnika art. 206 p.p.s.a., zasądzając kwotę o wartości połowy wskazanej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), z uwagi na to, iż spór w sprawie niniejszej dotyczył okoliczności dotyczących tych samych podmiotów co w sprawach sygn. akt: II SAB/Łd 91/19, IV SAB/Wr 238/19, II SAB/Op 77/19, II SAB/Rz 109/19, II SAB/Kr 455/19. W związku z tym, iż art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 p.p.s.a., obejmuje on swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Określając wysokość wynagrodzenia takiego pełnomocnika procesowego sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. W tym kontekście, sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych sprawach, w ocenie Sądu uprawnia co najmniej do miarkowania wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wobec ustalenia przez WSA z urzędu faktu wnoszenia przez skarżącego, w imieniu którego działa zawodowy pełnomocnik, licznych skarg w takich samych sprawach dotyczących bezczynności bibliotek, na tle tego samego zapytania o udostępnienie informacji publicznej, zawisłych przed różnymi wojewódzkimi sądami. Podmiotami, od których skarżący domagał się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były biblioteki. Sąd nie uwzględnił stanowiska organu, który wnosił o nieobciążanie go kosztami postępowania w całości, gdyż żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało zrealizowane już po wniesieniu skargi, skarga nie była przy tym przedwczesna, gdyż wniesiono ją po bezskutecznym upływie podstawowego terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.