VIII SA/Wa 872/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "MRPiPS", "Minister" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z [...]września 2019 r., w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 249/19, po rozpatrzeniu zażalenia M. K. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "organ I instancji" lub "WZON") z [...]grudnia 2018r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. (znak [...]) - wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły m.in. przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: "k.p.a.") Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z [...]czerwca 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika K. K. wystąpiła do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych o wznowienie postępowań zakończonych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...]września 2008 r. (znak: [...]) oraz orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...]października 2011 r. (znak: [...]), wydanych przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "MZON"), wskazując na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z [...]stycznia 2018 r. MZON odmówił wznowienia postępowań w ww. sprawach. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez WZON postanowieniem z [...]marca 2018 r., a następnie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA"). Sąd wyrokiem z dnia 19 lipca 2018 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 386/18), po rozpoznaniu skargi M. K. uchylił zarówno postanowienie WZON z dnia [...]marca 2018 r., jak i poprzedzające je postanowienie MZON z dnia [...]stycznia 2018r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji winien wezwać skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania i wyjaśnienia wątpliwości co do tego, czy wnosi o wznowienie wskazanych we wniosku postępowań, czy też stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych, lub też czy intencją piszącej było zarówno wznowienie ww. postępowań, jak również stwierdzenie nieważności tych orzeczeń. Jednocześnie wnioskiem z [...]czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej wystąpiła do MZON z kolejnym wnioskiem o wzruszenie ww. orzeczeń o niepełnosprawności wydanych przez MZON w 2008 r. oraz 2011 r. w związku z wydaniem ich z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z [...]sierpnia 2018 r. (znak: [...]), po rozpoznaniu tego wniosku, WZON odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...]września 2008 r. (znak: [...]) wydanego M. K.przez MZON, którą następnie Minister, decyzją z [...]grudnia 2018r. (znak: [...]) utrzymał w mocy. W dniu [...]października 2018 r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]wpłynął wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2018 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 386/18), którym sąd uchylił postanowienie WZON i poprzedzające je postanowienie MZON z [...]stycznia 2018 r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowań w sprawach zakończonych orzeczeniami o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z [...]września 2008 r. (znak: [...]) i [...]października 2011 r. (znak: [...]) wydanych dla M. K. przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. MZON, w wykonaniu ww. wyroku przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, a następnie uznając, że skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności wydanych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, jej wniosek o stwierdzenie nieważności tych orzeczeń pismem z dnia [...]października 2018 r. przekazał do WZON Organ ten postanowieniem z [...]grudnia 2018 r., na podstawie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. nr [...]. Postanowieniem z [...]stycznia 2019 r. (znak: [...]) Minister utrzymał w mocy ww. postanowienie WZON. WSA, wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 249/19 uchylił powołane wyżej postanowienie Ministra z [...]stycznia 2019 r. z powodu naruszenia treści art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. Sąd uznał bowiem, że sentencja ww. postanowienia pozostawała w sprzeczności z jego uzasadnieniem i została pozbawiona uzasadnienia prawnego. Wyrok ten jest prawomocny. W jego wykonaniu, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...]września 2019 r. (znak: znak: [...]), w wyniku ponownego rozpatrzenia zażalenia skarżącej, Minister ponownie utrzymał w mocy postanowienie WZON z [...]grudnia 2018 r. (znak: [...]) o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. (znak: [...]) wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]w sprawie M. K.. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...]sierpnia 2018 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra z [...]grudnia 2018 r., które w świetle przepisów postępowania administracyjnego czynią niedopuszczalnym prowadzenie kolejnego postępowania dotyczącego tego samego przedmiotu. Wyjaśnił przy tym, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia było już przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Zespołem w [...], z wniosku skarżącej z [...]czerwca 2018r. Powołaną wyżej decyzją z [...]sierpnia 2018r. organ odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...]września 2018 r. (znak [...]), a Minister, decyzją z [...]grudnia 2018 r. (znak: [...]) utrzymał tą decyzję w mocy. Wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/WA 97/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił natomiast skargę skarżącej na decyzję Ministra z [...]grudnia 2018 r. Dodał, iż z konstrukcji art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wynika, że inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest ponowne żądanie jego wszczęcia w sprawie już raz rozstrzygniętej. Pismem z dnia [...]października 2019 r., skarżąca działaniem pełnomocnika K. K. wniosła skargę na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W skardze skarżąca postawiła następujące zarzuty naruszenia przepisów: - art 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uznanie, że wydane przez WZON postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało oparte na uzasadnionych i zgodnych z prawem przesłankach, 2. art. 61a § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, 3. art. 61 § 3 k.p.a., poprzez zignorowanie daty wniesienia wniosku t.j. w dniu [...]czerwca 2017r. do Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, 4. art. 7 k.p.a., poprzez brak działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czyli interesu osoby ciężko chorej; 5. art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe stosowanie obowiązujących norm prawnych; 6. art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony o przysługujących jej prawach; 7. art. 12 § 1, art. 36 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pozostawienie sprawy bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia; 8. art. 35 § 1 k.p.a. - organy wykazały rażącą bezczynność (wyrok WSA sygn. akt VIII SAB/Wa 33/18). Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, iż w dniu [...]czerwca 2017 r. złożyła wniosek o wzruszenie orzeczeń o stopniu niepełnosprawności M. K. w związku z wydaniem ich z rażącym naruszeniem prawa. Podniosła, iż we wniosku użyła określenia wznowienie postępowania w celu usunięcia stwierdzonych wad prawnych i bardzo starannie wykazała naruszenia prawa, jakich dopuścił się Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]wydając skarżone orzeczenia. Dodała, iż we wniosku nie określiła trybu usunięcia stwierdzonych wad prawnych zawartych w skarżonych orzeczeniach, pozostawiając wybór właściwego trybu usunięcia stwierdzonych wad prawnych z obu orzeczeń w kompetencji organu. Przedstawiła także dotychczasowy przebieg postępowania w związku z postępowaniem zainicjowanym jej wystąpieniem [...]czerwca 2017r. do Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych z ww. wnioskiem. Podkreśliła przy tym, że w ciągu tego okresu żaden organ nie podjął żadnych skutecznych działań, aby wady prawne z "wadliwych" orzeczeń zostały usunięte. Nadmieniła, że [...]czerwca 2018r., złożyła wniosek o wzruszenie wadliwych orzeczeń wobec rażącej bezczynności organu. Dodała, że wydanie kolejnego orzeczenia w takim stanie prawnym jest niemożliwe. Toteż do chwili obecnej, czyli już 4 lata, córka nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pomimo tego, że jest osobą niepełnosprawną i została przez orzecznika ZUS uznana za całkowicie niezdolną do pracy. W związku z powyższym nie może korzystać z koniecznych dla niej dostosowań. Końcowo autorka skargi wskazała na zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister wystąpił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zarzuty i argumentację skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystąpiły zatem przesłanki do wyeliminowania z obrotu prawnego (uchylenia) postanowień organów obu instancji na podstawie przepisów art. 119 pkt 3, art. 135 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.; dalej: "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie Minister zgodził się z MZON co do tego, że w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności wydanego orzeczenia MZON z [...]września 2008r., gdyż z uwagi na oddalenie wyrokiem WSA z 4 kwietnia 2019r., sygn. akt VIII SA/Wa 97/19 skargi skarżącej, w obrocie prawnym pozostają decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...]sierpnia 2018 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]grudnia 2018 r. W związku z tym prowadzenie kolejnego postępowania w tym przedmiocie stało się niedopuszczalne. Powyższe stanowi bowiem o wystąpieniu "innej uzasadnionej przyczyny", które należało uznać za przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącej w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej natomiast, dotychczas organy działając w sprawie opieszale, nie podjęły żadnych działań mających na celu wyeliminowanie wad prawnych "wadliwych" w ocenie skarżącej orzeczeń o stopniu niepełnosprawności. Konsekwencją tych działań obecnie jest stan, w którym skarżąca nie posiada żadnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co sprawia, że nie może korzystać z koniecznych dostosowań. Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli w realiach niniejszej sprawy jest wyłącznie postanowienie organu wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W trybie art. 61a § 1 k.p.a. wydawane jest zatem rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, zgodnie z którym z przyczyn wymienionych w tym przepisie postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte. Za uzasadnioną przyczynę stanowiącą przeszkodę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły okoliczność, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...]września 2008r. był już uprzednio rozpoznany. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia był on rozpoznany zarówno przez orzekające w sprawie organy (Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]decyzją z dnia [...]sierpnia 2018 r., jako organ I instancji, jak i Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...]grudnia 2018 r., utrzymującą w mocy ww. decyzję z dnia [...]sierpnia 2018 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącej) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 97/19 oddalił skargę skarżącej. Sąd podzielił ocenę organów co do braku wystąpienia przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Wyrok ten jest prawomocny. Tym samym postępowanie, którego przedmiotem było stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...]września 2008 r. (znak: [...]), zostało prawomocnie zakończone odmową stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. Z tej przyczyny słusznie orzekające w sprawie organy uznały, iż prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie, będącą sprawą o tożsamym przedmiocie jest niedopuszczalne. Pozostawanie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. stanowi inną uzasadnioną przyczynę z powodu, której postępowanie nie może być wszczęte, wskazaną w art. 61a § 1 k.p.a. i jednocześnie podstawę do odmowy wszczęcia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2012 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1087/11 LEX nr 1234059). Bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie pozostaje terminowość załatwienia niniejszej sprawy, jak i to, że postępowanie o stwierdzenie nieważności w toku którego wydano ww. decyzje z dnia [...]sierpnia 2018 r. i z dnia [...]grudnia 2018 r. zostało wszczęte na wniosek skarżącej z dnia [...]czerwca 2018 r., podczas gdy w niniejszym postępowaniu odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności na wniosek z dnia [...]czerwca 2017 r., to jest pochodzący z wcześniejszej daty. Istotne jest bowiem, że przed przekazaniem przez MZON wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczeń datowanego na [...]czerwca 2017 r., to jest przy piśmie z dnia [...]października 2018 r., została przez WZON wydana decyzja z dnia [...]sierpnia 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...]września 2008 r. W tych okolicznościach WZON zobligowany był do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania na wniosek przekazany przy piśmie z dnia [...]października 2018 r. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...]września 2008 r., z uwagi na prawomocne oddalenie skargi wyrokiem tut. Sądu z w sprawie VIII SA/Wa 97/19 nadal pozostają w obrocie prawnym. Tym samym aktualne i prawidłowe jest stanowisko orzekających w sprawie organów o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, którego przedmiot jest tożsamy z przedmiotem postępowania prawomocnie zakończonego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał jednocześnie, że Minister będąc związany oceną prawną zawartą w powołanym wyżej prawomocnym wyroku WSA z 30 maja 2019r. (sygn. akt VIII SA/Wa 249/19) nie naruszył treści art. 153 ppsa i wydał rozstrzygnięcie, które odpowiada prawu. Przedstawił przy tym argumentację przemawiającą za zasadnością wydania w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. w trybie art. 61a § 1 k.p.a., która w ocenie Sądu jest prawidłowa. Z uwagi na procesowy charakter powyższego postanowienia nie było możliwe dokonywanie oceny zasadności zarzutów merytorycznych wniosku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż wykonując wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 lipca 2018 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 386/18, którymi MZON był zobligowany, organ ten przeprowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia zakresu żądania zawartego we wniosku z dnia [...]czerwca 2017 r. W pismach kierowanych do skarżącej, jak i do jej pełnomocnika z prośbą o doprecyzowanie żądań (o wznowienie postępowania czy o stwierdzenie nieważności) zawarto treść przepisów (art. 145 k.p.a., art. 145a k.p.a., art. 145b k.p.a. oraz art. 156 k.p.a.), wypełniając obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. Dokonując oceny treści zawartych w piśmie skarżącej z dnia [...]października 2018 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie, w ocenie Sądu MZON trafnie uznał, iż żądanie obejmuje stwierdzenie nieważności wskazanych we wniosku orzeczeń, w wyniku czego przekazał wniosek do rozpoznania organowi właściwemu. Zarówno z zażalenia, jak i skargi nie wynika, aby prawidłowość tej oceny była przez skarżącą kwestionowana. Skarżąca wskazuje bowiem na wydanie orzeczeń z rażącym naruszeniem prawa i pozostawienie wyboru właściwego trybu usunięcia wad organom. Uprzednie prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]września 2008 r. sprawiło, iż wystąpiła zatem konieczność wydania w niniejszej sprawie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., które w dotychczasowym stanie faktycznym i prawnym, odpowiada prawu. Z tej przyczyny wniesiona skarga nie mogła podlegać uwzględnieniu przez Sąd, gdyż wydając w rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie organ nie naruszył powołanych w jej treści przepisów w sposób, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie. Dodać nadto należy, że zarzuty w przedmiocie bezczynności organów w przedmiocie wniosku skarżącej z [...]czerwca 2017r. nie podlegały ocenie w niniejszym postępowaniu, gdyż przedmiotem kontroli zgodnie z treścią skargi było wyłącznie postanowienie z [...]września 2019r. utrzymujące w mocy postanowienie WZON z dnia [...]grudnia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Do zarzutów dotyczących bezczynności Sąd odnosił się zaś w wskazanym przez skarżącą wyroku wydanym w sprawie VIII SAB/Wa 33/18. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie przepisów art. 119 pkt 3 oraz art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.