IV SA/Wa 1993/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-29
Skład orzekający: Kaja Angerman, Jarosław Łuczaj, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy kawernowego podziemnego magazynu gazu, realizowanej w oparciu o specustawę gazową, może zostać wydana bez stwierdzenia zgodności lokalizacji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji w zakresie terminalu, w tym inwestycji towarzyszących, takich jak kawernowy podziemny magazyn gazu, wydawana na podstawie specustawy gazowej, nie wymaga stwierdzenia zgodności lokalizacji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Specustawa gazowa określa odrębne zasady dla takich inwestycji, uznając je za inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, co uzasadnia odstępstwo od ogólnych wymogów Prawa ochrony środowiska.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) dotyczącą określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kolejnych komór magazynowych gazu ziemnego. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów specustawy gazowej oraz brak zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. GDOŚ, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w części, uchylając ją w innych częściach i orzekając co do istoty, szczegółowo analizował zgłoszone zarzuty, odnosząc się do kwestii oddziaływania na środowisko, kwalifikacji przedsięwzięcia oraz przepisów specustawy gazowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej GDOŚ) decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] uchylił w części i w tym zakresie orzekł, uchylił w części i w tym zakresie umorzył, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], (dalej RDOŚ) z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa [...]".
Odwołania od ww. decyzji organu I instancji wnieśli: Stowarzyszenie Mieszkańców Gminy [...], Prezesa Zarządu oraz Stowarzyszenie [...] (dalej Stowarzyszenie).
GDOŚ po przeanalizowaniu sprawy uznał, że nie znalazł przyczyn, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania GDOŚ pismami: z dnia [...] maja 2017 r., z dnia [...] sierpnia 2017 r., z dnia [...] sierpnia 2018 r., z dnia [...] sierpnia 2018 r., z dnia [...] lutego 2019 r., z dnia [...] lutego 2019 r. oraz z dnia [...] maja 2019 r. wezwał inwestora do przedłożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotowej inwestycji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 50 ww. rozporządzenia podziemne składowanie odpadów niebezpiecznych należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast objęte wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcie nie dotyczy – jak podniósł organ - podziemnego składowania odpadów niebezpiecznych, w przypadku takiego przedsięwzięcia konieczne jest bowiem uzyskanie odrębnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Obawy Stowarzyszenia o możliwość wykorzystania podziemnych wyrobisk (kawern) na cele inne niż magazynowanie gazy, takie jak składowisko odpadów niebezpiecznych, w oparciu wyjaśnienia inwestora zawarte w piśmie z [...] maja 2016 r. oraz o obecnie procedowaną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, organ uznał za bezpodstawne.
GDOŚ wskazał, że przekazane w odpowiedziach na wezwania dodatkowe informacje i wyjaśnienia posłużyły do szczegółowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz pozwoliły na doprecyzowanie niektórych warunków jego realizacji zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ze względu na zakres przedłożonych wyjaśnień dotyczących inwestycji oraz uzupełniony materiał dowodowy w sprawie, GDOŚ zdecydował o konieczności przeprowadzenia udziału społeczeństwa, zgodnie z art. 33 ust. 1 oraz art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.), dalej ustawa ooś.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] (PPWIS w [...]) zaopiniował warunki realizacji przedsięwzięcia bez uwag.
W trakcie postępowania odwoławczego, Stowarzyszenie pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wniosło dodatkowe uwagi i wnioski.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego przez inwestora, po przeanalizowaniu przedstawionych w toku postępowania uwag i wniosków, w ocenie GDOŚ, dokumentacja została zgromadzona w stopniu wystarczającym do pełnego i prawidłowego rozpoznania sprawy.
GDOŚ wskazał, że mając na względzie kompetencje orzecznicze organu odwoławczego uchylił punkty: I, 1.2.2.6, 1.2.2.7, 1.2.2.11, 1.2.2.24, 1.3.3.6, II.1.1.1., II.1.1.3, II.1.1.4, II.2, V oraz fragment sentencji na str. 1 decyzji RDOŚ w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, dokonał korekty w charakterystyce przedsięwzięcia, dodał załącznik w postaci mapy określającej miejsce realizacji przedsięwzięcia, a ponadto uchylił punkty "od 1.2.2.19 do 1.2.2.23, 1.3.3.7, III, VI ww. decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, natomiast w pozostałej części utrzymał decyzję RDOŚ w [...] w mocy.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejność wyjaśnił, że pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. inwestor przedłożył kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r., którą dokonano aktualizacji operatu ewidencyjnego, polegającej na nadaniu numerów [...] i [...] działce oznaczonej w rejestrze gruntów numerem [...], a na mapie ewidencyjnej w częściach jako [...] i [...] oraz wniósł o zastosowanie w toczącym się postępowaniu nowych numerów, zgodnych z aktualnym zasobem geodezyjnym i kartograficznym. W związku z powyższym w decyzji RDOŚ w [...] wprowadzone zostały zmiany na stronie pierwszej, w punkcie I oraz w charakterystyce przedsięwzięcia, polegające na korekcie nr działki [...] na [...] (punkt) 1, 2, 21 niniejszej decyzji).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie polega na zrealizowaniu metodą ługowania pokładów soli 10 komór magazynowych, tzw. kawern (po 5 odwiertów w klastrach C i D, o łącznej pojemności roboczej około 350 mln m3), które będą służyć do magazynowania gazu ziemnego i budowie infrastruktury technicznej łączącej te komory z istniejącą infrastrukturą Ośrodka [...]. Ze względu na planowany zakres prac należy je, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 36a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r,, poz. 71), zakwalifikować do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jako bezzbiornikowe magazynowanie substancji. Zdaniem organu odwoławczego rodzaj przedsięwzięcia został wskazany prawidłowo. Szczegółowo opisany w aktach sprawy zakres i charakter planowanego przedsięwzięcia wskazuje na kwalifikację inwestycji jako budowy, bowiem przedmiotem inwestycji nie jest zwiększeniem parametrów poszczególnych komór w klastrach A i B, lecz budowa nowych komór w klastrach C i D, fizycznie oddzielonych.
GDOŚ zwrócił uwagę, że z wniosku inwestora, a także przedłożonej dokumentacji i jej uzupełnień, jednoznacznie wynika jaki jest zakres planowanego przedsięwzięcia, dla którego, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, określono w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. środowiskowe uwarunkowania realizacji. Zakres przedsięwzięcia wskazany został w charakterystyce będącej załącznikiem do decyzji. Fakt wykorzystania w procesie realizacji i eksploatacji klastrów C i D, zrealizowanej już w ramach [...] infrastruktury Zakładu [...], a także instalacji technologicznych, nie stanowi o wadliwości decyzji, jak również raportu ooś, w ramach którego te wzajemne powiązania są analizowane.
Zdaniem organu odwoławczego specustawa gazowa w art. 38 pkt 1 lit. c wskazuje jedynie na rodzaj oraz charakter inwestycji wraz z kluczowymi jej elementami i lokalizacją, nie zawiera przy tym regulacji co do pojemności czynnej magazynu, liczby kawern i klastrów oraz czasu wykonania przedsięwzięcia. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w chwili wprowadzenia specustawy gazowej, proces inwestycyjny dla obecnego zakładu [...] był już mocno zaawansowany. W ocenie GDOŚ specustawa gazowa nie wyłącza realizacji inwestycji w oparciu o kolejne zezwolenia i decyzje wydawane dla poszczególnych etapów. Organ wskazał, że proces budowy istniejącego zakładu jest wieloletni i nadal nie został zakończony. Zakres budowy pojemności czynnej magazynu w oparciu o kolejne kawerny klastra C i D jest kontynuacją budowy [...] do docelowej pojemności czynnej magazynu, tj. 665,7 mln m3, czym inwestor mógł posłużyć się określając nazwę przedsięwzięcia, którego dokładny zakres został wskazany w charakterystyce przedsięwzięcia. To nie nazwa inwestycji warunkuje zastosowanie przepisów specustawy gazowej do przeprowadzenia procedury dla planowanego przedsięwzięcia, a zawartość przedmiotowa wniosku wraz z załączoną do niego dokumentacją.
Wobec tego – zdaniem GDOŚ - uwagi odwołujących, dotyczące braku podstaw do kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia jako inwestycji towarzyszącej w zakresie terminalu należy uznać za bezpodstawne.
Następnie organ zwracając uwagę na treść art. 80 ust. 2 i art. 64 ust. 2 pkt 3 ustawy ooś wskazał, że zastrzeżenia Stowarzyszenia dotyczące niezgodności planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego należy uznać także za nieuzasadnione.
Dalej GDOŚ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja środowiskowa została wydana w dniu [...] lipca 2016 r. i bazuje w dużej mierze na danych z II części raportu ooś i części jego załączników (Wyniki monitoringu wód [...] w okresie październik 2010 r. - październik 2015 r). Zatem – wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia - danych aktualnych na dzień wydania decyzji, dotyczących elementów abiotycznych, których stan jest monitorowany. Organ odwoławczy podniósł, że w uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do danych dotyczących elementów biologicznych, to jednak znajdują się one w aktach sprawy (i uwzględniają stan makrofitów, makrozoobentosu, ichtiofauny, wpływ zrzutu solanki na środowisko). Autorami tych materiałów (za wyjątkiem raportu ooś) są jednostki naukowe — Instytut Morski w [...] i Instytut Budownictwa Wodnego PAN w [...].
W ocenie organu odwoławczego bezzasadny jest również zarzut Stowarzyszenia zawarty w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r., że badania monitoringu inwestycji realizowanej w klastrach A i B nie zawierają opisu metodologii prowadzenia prac i "nie zawierają autoryzacji osób je sporządzających". Dane dotyczące metodyki prowadzenia pomiarów są bowiem umieszczone w raportach z poszczególnych badań, natomiast same raporty i zestawienia zawierają dane ich autorów. Z treści decyzji RDOŚ w [...] wynika, że analizy z zakresu oddziaływania na środowisko docelowej wielkości zrzutu "z 10 i 20 kawern", a więc uwzględniające skumulowane oddziaływanie inwestycji planowanej w klastrach C i D z częściowo istniejącą, a częściowo realizowaną inwestycją w klastrach A i B dokonano prognozując na podstawie zestawu aktualnych danych, do których nawiązano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a które wskazują na brak negatywnych oddziaływań inwestycji na środowisko [...], w tym na obszary Natura 2000 [...] ([...]) oraz [...] ([...]), a także na jednolite części wód przejściowych [...] ([...]) i [...] ([...]).
W ocenie organu odwoławczego, wyrażone w zaskarżonej decyzji obowiązki dotyczące bezpiecznego dla środowiska sposobu zrzutu solanki z klastrów C i D do [...], były niewystarczające. Powyższe uchybienie zostało jednak naprawione przez organ odwoławczy w niniejszej decyzji (punkt 1.2.2.24 decyzji RDOŚ w [...] zreformowany punktem 11 zaskarżonej decyzji).
Stowarzyszenie błędnie wskazuje na braki w punkcie 4 zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia obowiązku stałego monitoringu wód i gleby, gdyż obowiązek takiego monitoringu został nałożony przez organ I instancji w punkcie II.1.1.3 tej decyzji, niemniej jednak zdaniem organu odwoławczego jego treść, w stosunku do propozycji dotyczącej prowadzenia monitoringu wód i gleb w raporcie ooś (s. 157-162, część I), wymagała uszczegółowienia. Wyżej wymienione braki zaskarżonej decyzji zostały konwalidowane przez organ odwoławczy poprzez zreformowanie punktów: II.1.1.1, II.1.1.3, II. 1.1.4 tej decyzji, co dokonane zostało odpowiednio punktami 14, 15, 16 niniejszej decyzji.
Planowana inwestycja polegająca na ługowaniu komór w klastrach C i D będzie położona poza formami ochrony przyrody i ich otulinami. Organ podał odległości od [...], rezerwatu przyrody [...], obszaru Natura 2000 [...] ([...]) oraz obszaru Natura 2000 [...] ([...]) wskazując, że dystans pomiędzy planowanym przedsięwzięciem, a wyżej wymienionymi formami ochrony przyrody nie będzie mieć znacząco negatywnego wpływu na cele ich ochrony.
Organ też wyjaśnił, że inwestycja zakłada odprowadzanie solanki powstałej z ługowania komór magazynowych w klastrach C i D za pomocą istniejącego rurociągu. Zgodnie z decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "budowie [...] w Gminie [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą oraz rurociągiem (w części lądowej) odprowadzającym solankę do [...]", część lądowa tego rurociągu jest zakopana pod powierzchnią gruntu i przebiega pod drogą wzdłuż kanału odprowadzającego ścieki z oczyszczalni ścieków "[...]". Na podstawie materiałów przedstawionych przez inwestora można stwierdzić, że jego trasa częściowo przebiega w rejonie ww. form ochrony przyrody. W ramach zamierzonej inwestycji nie zakłada się żadnych prac budowlanych w rejonie trasy rurociągu, jego wykorzystanie będzie polegać na transportowaniu nim solanki, powstałej w wyniku realizacji inwestycji w klastrach C i D do wód [...].
Odnosząc się do uwag Stowarzyszenia dotyczących pominięcia kwestii rozszczelnienia się rurociągu i związanego z tym wpływu na kolonie lęgowe ptaków chronionych w rezerwacie przyrody [...], GDOŚ wyjaśnił, że z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. wynika, że w celu przeciwdziałania ryzyku i skutkom awarii rurociągu zrzutowego i wycieku solanki (na całym jego przebiegu) zastosowano konstrukcje o podwyższonej wytrzymałości, wprowadzono dodatkowe zabezpieczenia, system monitoringu i sterowania instalacją - ciągłej kontroli procesu zrzutu.
W związku z powyższym reformując decyzję RDOŚ sprecyzowano warunek dotyczący sposobu prowadzenia monitoringu szczelności instalacji ługowniczej, a także monitoringu stanu technicznego i poprawności funkcjonowania rurociągu zrzutowego, wprowadzono również warunek dotyczący konieczności natychmiastowego wstrzymania zrzutu solanki w przypadku stwierdzenia wycieku lub nieprawidłowej pracy instalacji zrzutowej.
Organ odwoławczy wskazał, że raport ooś zawierał pewne niejednoznaczności dotyczące przedstawienia wartości przyrodniczej terenu przeznaczonego do przekształcenia w związku z budową klastrów C i D, jednak w związku z wezwaniem organu odwoławczego w tym zakresie, pismem inwestora z dnia [...] grudnia 2017 r., braki te zostały usunięte. Na skutek wspomnianego wyżej wezwania, ponownie przeprowadzono inwentaryzację przyrodniczą, w sezonie wegetacyjnym w 2017 r., i przedłożono jej wyniki. Na podstawie tych danych stwierdzono, że w obrębie działek nr [...] i [...] nie występują siedliska przyrodnicze, ani chronione gatunki roślin.
Ponadto GDOŚ wskazał, że oddziaływania związane z zajęciem terenu (mogące powodować śmiertelność ptaków, płazów czy innych zwierząt mogących przebywać na terenie inwestycji) zostaną zminimalizowane poprzez realizację warunków, o których mowa w punktach: 1.2.2.6, 1.2.2.7, 1.2.2.9, 1.2.2.11 decyzji RDOŚ w [...], dotyczących terminów wykonania prac, monitorowania terenu inwestycji i ewentualnego przenoszenia uwięzionych zwierząt, prowadzenia wycinki poza sezonem lęgowym, a także odpowiedniego zabezpieczenia placu budowy.
Odnosząc się do zagadnienia niedostatecznego mieszania się solanki z wodą, organ odwoławczy wskazał, że zaprojektowano specjalną instancję wyposażoną w system czteroramiennych dyfuzorów, które mają na celu efektywne rozpraszanie i rozcieńczanie solanki w wodach morskich. Rurociąg ten oraz instalacja dyfuzorowa zostały zbudowane na potrzeby przedsięwzięcia polegającego na ługowaniu komór magazynowych do przechowywania gazu ziemnego w kawernach solnych w klastrach A i B. Od września 2010 r. odprowadzana jest nim solanka z ługowania tych komór do [...]. GDOŚ podkreślił, powołując się na literaturę specjalistyczną, że rejon zrzutu — [...], jest odmienna hydrologicznie od [...] ([...]) i oddzielona od niej [...]. Korzystne uwarunkowania hydrodynamiczne zadecydowały o lokalizacji w tej części [...] ujścia rurociągu zrzutowego solanki powstałej z ługowania kawern. Następnie organ wskazał naturalne wahania zasolenia w [...], powołując się na różne źródła z literatury i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza [...] (Dz. U. z 2016 r., poz. 1911). GDOŚ podniósł także, że występowanie korzystnych warunków mieszania w rejonie zrzutu potwierdzają wyniki monitoringu dotychczasowego zrzutu solanki z ługowania klastrów A i B w latach 2011 - 2018 r., prowadzonego w sposób ciągły na czterech głębokościach. Wskazują one zmienność zasolenia, która wahała się w zakresie 5,8 - 8,6 PSU, przy czym największe wahania występowały na etapie rozruchu instalacji ługowniczej (tj. od końca 2010 r. do 2012 r.), natomiast od 2015 r. do sierpnia 2018 r. były to wahania w zakresie około 6,6 - 7,75 PSU. Powyższe wartości mieszczą się w granicach wahań, które podawane są jako naturalne dla [...]. Dotychczasowo na zmienność zasolenia w rejonie zrzutu solanki większy wpływ miała naturalna dynamika ruchu wód wywołana kierunkami wiatru, niż zrzut samej solanki. Zdaniem GDOĄ należy przyjąć, że przy założeniu tych samych parametrów zrzutu (co z klastrów A i B), odprowadzanie solanki z klastrów C i D tym samym rurociągiem do wód [...] ani samodzielnie, ani w ujęciu skumulowanym z oddziaływaniami inwestycji realizowanej w klastrach A i B nie spowoduje, jak zarzuca Stowarzyszenie w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r, zwiększenia zasolenia.
Dodatkowo, GDOŚ podkreślił, że dane zebrane niezależnie przez WIOŚ w [...] dla [...] w latach 2007-2017 ([...]) wskazują, że dotychczasowy zrzut solanki pozostaje bez wpływu na dynamikę naturalnych zmian zasolenia tej części wód (raport pt. "Monitoring wód przejściowych [...]", 2018 r.). Również należy zdaniem Organu odmówić zasadności twierdzeniu Stowarzyszenia, że wskutek niedostatecznego wymieszania się solanki z klastrów C i D z wodami [...] nastąpi degeneracja lub wyginięcia fauny i flory w [...] (mieszanie solanki następuje bowiem skutecznie). Dane monitoringu (przedrealizacyjnego: maj - październik 2009 r., porealizacyjnego: marzec — październik 2012 r., kontrolnego podstawowego: od 2015 r. do 2018 r.), które obejmowały swoim zakresem ocenę stanu makrofitów, makrozoobentosu, a także ichtiofauny w rejonie zrzutu solanki wskazują, że zrzut ten w latach 2010 - 2018 nie miał negatywnego wpływu na elementy- biologiczne [...] (informacje z ww. monitoringów, monitoringu [...] prowadzonego przez WIOŚ w [...], monitoringu prowadzonego przez GIOS w ramach oceny stanu środowiska wód morskich i danych zebranych przez Morski Instytut Rybacki publikowane w gazetach lokalnych). Organ odwoławczy podniósł także, że z danych zebranych w toku postępowania wynika, że – wbrew zarzutom Stowarzyszenia - we fragmencie [...], która podlega wpływom zrzutu solanki panują odpowiednie warunki siedliskowe dla rozwoju ichtiofauny. Powyższe wynika m.in. z danych opracowanych i sporządzonych przez Instytut Morski w [...] pozyskanych z Centrum Monitorowania Rybołówstwa w [...] obejmującego także rejon z rzutu.
GDOŚ podsumował, że inwestycja wiążąca się z kontynuacją zrzutu solanki do wód [...] we wskazanym wyżej rejonie na zasadach określonych w zreformowanym punkcie 1.2.2.24 decyzji RDOŚ w [...] nie spowoduje więc negatywnego oddziaływania na siedliska ichtiofauny, jak również na populacje ryb lub minogów występujących w części [...], pozostającej w zasięgu oddziaływania zrzucanej solanki. Z wyżej wymienionych powodów w ocenie organu odwoławczego nieracjonalnym byłoby przyjęcie innego wariantu kierunku zrzutu, niż zaplanowany, tj. istniejącym rurociągiem.
W tym miejscu organ odwoławczy również podkreślił, że z akt sprawy, a także danych z monitoringu PMŚ, prowadzonego przez WIOŚ w [...], a także GIOŚ w ramach Monitoringu Wód Morskich wynika, że zrzut solanki wraz z zawartymi w niej śladowymi ilościami metali ciężkich (Cd, Pb, As, Hg, Cu, Zn, Mn, Ni, Cr), a także pierwiastkami takimi jak Br, Sr, borany, fluorki nie będzie wpływać na możliwość osiągnięcia lub utrzymania oceny dobrego stanu chemicznego [...] ([...] ), jak również nie będzie wpływać na stan elementów biotycznych tej części wód. Przy tym Organ wskazał, że dobry stan chemiczny [...] ([...] ) w latach 2016 r. i 2017 r. wyróżniał się na tle Zalewu [...] , Zatoki [...] i Ujścia [...] , których stan chemiczny oceniono poniżej dobrego.
Przeprowadzona przez WIOŚ w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. (raport z dnia [...] kwietnia 2018 r.) kontrola ścieków pochodzących z [...] wskazała, że spełniają one wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do Ziemi, oraz sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800). Pomiary jakości solanki odprowadzanej do Zatoki [...] przeprowadzone w grudniu 2018 r. w zakresie stężeń pierwiastków metali ciężkich, wskazanych w raporcie ooś (s. 16 część II) jako obecnych w złożach soli w [...] również wskazały, że ich stężenia w solance przed rozcieńczeniem jej w wodach Zatoki [...] są dużo niższe niż wskazywane wartości graniczne w wyżej wymienionym rozporządzeniu (Badanie zawartości metali w solance z [...] wprowadzanej do wód Zatoki [...] w grudniu 2018 r., Instytut Morski w [...], 2019 r.). W przypadku manganu, który nie jest wymieniony ww. rozporządzeniu, wartości stężeń w pobranej próbce solanki były lekko podwyższone, lecz były dużo niższe niż wartości wskazywane jako toksyczne dla ryb.
GDOŚ nie uznał za zasadne twierdzenia Stowarzyszenia, że wartość poznawcza wyników badań stężeń metali ciężkich, przeprowadzonych w grudniu 2018 r. jest wątpliwa dla określenia rzeczywistej zawartości metali ciężkich w eksploatowanym złożu ze względu na brak uwzględnienia w wynikach informacji o stężeniu samej solanki. Przede wszystkim, organ wyjaśnił, że informacje o zawartości metali ciężkich w złożu zostały zawarte w raporcie ooś (str. 16, część II) gdzie określono ich wartości średnie, a także minimalne i maksymalne w skale solnej złoża [...]. Natomiast badania przeprowadzone przez Instytut Morski w [...] miały na celu określenie stężenia (i wahania) metali ciężkich w ściekach (solance), które następnie zrzucane są do Zatoki [...]. Z raportu ooś wynika, że obecnie średnie stężenie solanki w trakcie zrzutu waha się w przedziale od około 200 do 250 kg/m3 (s. 12, część I) - pomiary- nasycenia zrzucanej solanki są wykonywane co sześć godzin i odnotowywane w dzienniku zrzutu solanki. Z danych zebranych podczas kontroli WIOŚ w [...] w dniu [...] marca 2018 r. wynika, że zasolenie ścieków od początku zrzutu (przy uwzględnieniu etapu rozruchu instalacji ługowniczej) stężenie zrzucanej solanki wahało się od 48 do 250 g/dm3 (s. 13 I części raportu ooś). Nawet gdyby założyć najbardziej niekorzystne warunki, w których stężenie solanki w trakcie poboru próbek przez Instytut Morski w [...] osiągnęło najniższą wartość, tj. 48 g/dm3, to stężenia tych substancji są tak niewielkie, że po przeliczeniu uzyskanych wartości dla maksymalnego dopuszczalnego stężenia solanki (250g/dm3= 100%) i tak są one niższe niż wartości graniczne badanych pierwiastków, określone ww. rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. Niemniej jednak organ odwoławczy, ze względu na konieczność kontrolowania jakości zrzucanych ścieków, uznał za zasadne nałożenie obowiązku monitorowania zawartości metali ciężkich w solance z częstotliwością cztery razy w roku.
Z wyżej wymienionych powodów również GDOŚ odmówić zasadności twierdzeniom Stowarzyszenia, które sugeruje możliwość istnienia powiązań pomiędzy zrzutem solanki i obecności w niej metali ciężkich, a pojawianiem się martwych fok, ptaków, w tym łabędzi i kaczek morskich oraz skorupiaków, w tym omułków, a także obecności zmian skórnych, braku narządów, np. oczu, w populacji ryb w Zatoce [...]. W tym zakresie dane zawarte w aktach sprawy – zdaniem GDOŚ - są wystarczające, aby stwierdzić, że inwestycja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na te organizmy i dlatego organ odwoławczy uznał, że nie ma potrzeby włączania do akt sprawy materiałów z konferencji w [...] , zorganizowanej przez Starostę [...] w dniu [...] lutego 2018 r.
Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, że w obszarze Natura 2000 [...] i [...] najistotniejszym siedliskiem foki szarej jest [...], która zapewnia bezpieczne miejsce odpoczynku dla zwierząt, i na którą zrzut solanki nie ma wpływu. Z danych Instytutu Oceanografii PAN wynika, że większość odnalezionych martwych fok nosiła ślady umyślnego zabicia lub zginęła z powodu zaplątania w sieci rybackie. Nie można zatem uznać, aby obecność metali ciężkich w solance była przyczyną ich śmiertelności. W przypadku ptaków chronionych w obszarze Natura 2000 [...] ([...]), dane z ich monitoringu wskazują na wzrost lub stabilną liczebność populacji poszczególnych gatunków w latach 2009 - 2014 ("Programu Zarządzania dla rejonu [...] obszary: Zatoka [...]i [...] ([...]) oraz Zatoka [...] ([...]) (Instytut Morski w [...], 2015 r.). Natomiast dane Monitoringu Zimujących Ptaków Wód Przejściowych, koordynowanego przez GIOS (opracowanie: "Ocena stanu środowiska polskich obszarów [...] na podstawie danych monitoringowych z roku 2017 na tle dziesięciolecia 2007-2016", 2018 r., red. W. Krzymiński, s. 67) wskazują na liczniejsze wykorzystywanie Zatoki [...] przez przedmioty ochrony wyżej wymienionego obszaru Natura 2000 w okresie zimowym w stosunku do pozostałych wód przejściowych, co oznacza wystąpienie korzystnych warunków dla bytowania ptaków w rejonie Zatoki [...]. Incydentalne lokalizowanie martwych osobników ptaków nie jest zatem związane z zawartością metali ciężkich w solance.
Zagadnienia związane z określeniem przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej były analizowane w I części raportu ooś, jak również uzupełniane przez inwestora pismami z dnia [...] maja 2017 r., [...] września 2017 r. oraz [...] grudnia 2018 r. W ocenie organu odwoławczego analiza dokonana w tym zakresie jest wystarczająca. Wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii zostały określone w punkcie 1.4 decyzji RDOŚ w [...].
W trakcie postępowania odwoławczego Stowarzyszenie przedłożyło kopię pisma Dowództwa Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] października 2001 r. w sprawie uzgodnienia proponowanej lokalizacji magazynu gazu ziemnego na terenie gminy [...]. Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że w raporcie ooś nie uwzględniono zagrożeń wynikających ze znajdującej się nad magazynem i zakładem głównym strefy nalotów samolotów, które zostały wskazane w ww. opinii.
Odnosząc się do powyższego GDOŚ zwrócił uwagę na jego aktualność, wskazując, że zostało ono przygotowane jeszcze zanim uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru bezzbiornikowego magazynu gazu - Podziemny Magazyn Gazu [...] (2003 r.) oraz wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla klastrów A i B (2008 r.). Nie wiadomo także – w ocenie Organu na podstawie jakich przepisów opinia ta została wydana, a w związku z tym, na którym etapie procesu inwestycyjnego należało ją uwzględnić i w jakim zakresie. Uwagi Stowarzyszenia dotyczące braku uwzględnienia opinii Dowództwa Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej organ uznał za bezzasadne.
Analiza obejmująca skumulowane oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko została przedstawiona w I części raportu ooś. Dodatkowo pismem z dnia [...] marca 2016 r. inwestor przedłożył wyjaśnienia, którymi uzupełniono opis znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko obejmujących bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania, wynikające z wykorzystania zasobów środowiska oraz istnienia przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem ich kumulowania się. Z analiz tych wynika, że nie przewiduje się możliwości wystąpienia oddziaływań skumulowanych wynikających z realizacji i funkcjonowania dwóch nowych klastrów. Nie wystąpi również kumulacja oddziaływań w związku z realizacją innych zamierzeń w otoczeniu [...]. Przedłożone uzupełnienia raportu (s. 10, 66 załącznika nr 4 do raportu ooś) oraz dane uzyskane przez Instytut Budownictwa Wodnego (IBW) PAN pozwalają stwierdzić, że obydwie inwestycje w zakresie zrzutu solanki oraz oczyszczonych ścieków nie będą w sposób skumulowany oddziaływać znacząco negatywnie na środowisko Zatoki [...].
Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. inwestor przedłożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące wzajemnych oddziaływań planowanej inwestycji oraz istniejącej bazy paliw nr [...] (zwanej dawniej OLPP), zajmującej się magazynowaniem oraz logistyką olejów napędowych i olejów opałowych. Przedłożona analiza wykazała, że realizacja przedsięwzięcia związana z utworzeniem i funkcjonowaniem klastrów C i D nie spowoduje kumulowania się niekorzystnych oddziaływań z oddziaływaniami istniejącej bazy paliw związanymi z funkcjonowaniem tej bazy, wykorzystaniem zasobów środowiska lub możliwymi emisjami. W świetle powyższego bez znaczenia są również uwagi Stowarzyszenia dotyczące braku ujęcia w raporcie przebiegu infrastruktury liniowej OLPP oraz strefy buforowej dla niej.
Stowarzyszenie zwróciło również uwagę na problem kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z istniejącymi na terenie gminy [...] obiektami takimi jak: składowisko odpadów paleniskowych w miejscowości [...] (oddalone od niego ponad 3,5 km), cmentarz komunalny (oddalony od niego ponad 2 km), lotnisko [...] (oddalone od niego ponad 3 km). Biorąc pod uwagę charakter i zasięg oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na etapie realizacji i eksploatacji oraz odległość od ww. obiektów, w ocenie GDOŚ nie ma zagrożenia związanego z efektem kumulacji oddziaływań. Również Stowarzyszenie, wskazując na możliwość kumulacji oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z ww. obiektami (oraz gazociągiem [...]), nie wyjaśniło w jakiego rodzaju powiązaniach pomiędzy tymi inwestycjami oraz ich oddziaływaniami upatruje zagrożeń w postaci kumulacji ich negatywnego wpływu. W związku z powyższym zastrzeżenia Stowarzyszenia w tym zakresie zostały uznane za bezpodstawne.
Dalej GDOŚ wskazał, że uwagi Stowarzyszenia dotyczące zagrożeń związanych z posadowieniem kawern na gruntach organicznych (łatwopalnych torfach) należy uznać za bezzasadne. Przede wszystkim Organ wyjaśnił, że planowane komory magazynowe będą posadowione w złożach soli kamiennej od około 1000 do około 1200 m p.p.t. w zależności od stwierdzonych warunków geologicznych (s. 26 I części raportu ooś), tj. znacznie głębiej niż torfy w rejonie [...], a przewiercane warstwy geologiczne będą profesjonalnie zabezpieczone. Procesy związane z zatłaczaniem gazu do komór magazynowych oraz odbiorem gazu z magazynu i odprowadzeniem do sieci, będą przebiegać w układzie zamkniętym. Wobec tego – w ocenie Organu - ryzyko oddziaływania inwestycji związane z awarią systemu przechowywania gazu, a następnie pożar torfowisk występujących w tym rejonie ograniczono do minimum. Ponadto w rejonie klastra C i D będzie wykonywany monitoring szczelności podziemnych magazynów gazu i odwiertów.
W odwołaniu Stowarzyszenie wskazało na naruszenie wyniku referendum gminnego, w którym mieszkańcy Gminy [...] wyrazili sprzeciw wobec planów budowy kolejnych kawern. Uwagi te były również zgłaszane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego w trakcie udziału społeczeństwa, m.in. przez Gminę [...] oraz A. D.. Odnosząc się do powyższego GDOŚ wskazał, powołując się na ustawę z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 400 ze zm.), że mieszkańcy nie podejmują końcowego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Wola mieszkańców wyrażona w referendum nie skutkuje ostatecznym załatwieniem sprawy poddanej pod głosowanie. W wyniku referendum gminnego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2013 r. mieszkańcy gminy [...] opowiedzieli się za pozostawieniem bez zmian terenów położonych w gminie [...] na północ od kanału zrzutowego z GOŚ [...] w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zatem opowiedzieli się za odstąpieniem od zmiany tego dokumentu w zakresie budowy kolejnych kawern. Organ wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu ww. dokument, nie stanowi podstawy do oceny czy dana inwestycja może zostać zrealizowana. Dokument ten, w przeciwieństwie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest aktem prawa miejscowego. Natomiast zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy ooś właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Nie dotyczy to jednak – co ma miejsce w niniejszej sprawie - decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej dla inwestycji w zakresie terminalu.
Organ odwoławczy wskazał, że procedury strategicznej oceny oddziaływania na środowisko nie przeprowadza się dla planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, których katalog znajduje się w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bowiem ustawa ooś takiej sytuacji nie przewiduje. Analiza wpływu planowanych przedsięwzięć na środowisko, objętych ww. rozporządzeniem, jest przeprowadzana na etapie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zatem uwagi Stowarzyszenia dotyczące braku strategicznej oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji GDOŚ uznał za bezpodstawne.
Organ podniósł także, że uwzględniając uwagi Stowarzyszenia dotyczące analizy porealizacyjnej, organ odwoławczy w punkcie II.1.1.4 decyzji RDOŚ w [...] nałożył obowiązek wykonania monitoringu porealizacyjnego oraz określił jego zakres (wyjaśnienia w tym zakresie zostały zawarte w uzasadnieniu zmian wprowadzonych w punkcie II.1.1.4 decyzji RDOŚ w [...]).
Odnosząc się do kolejnych kwestii organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 37 oraz 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy ooś za słuszne należy uznać zarzuty Stowarzyszenia, że w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach brak jest informacji o sposobie rozpatrzenia uwag i wniosków jakie wpłynęły w toku postępowania do RDOŚ w [...] podczas udziału społeczeństwa. Uchybienie to zostało konwalidowane przez organ II instancji. Uwagi i wnioski wniesione wówczas przez Gminę [...], Stowarzyszenie oraz A. D. zostały rozpatrzone w ramach postępowania odwoławczego a sposób w jaki zostały one wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione przedstawiono szczegółowo w uzasadnieniu decyzji (Ad. I.1., Ad. II.3., od Ad. II.6. do Ad. II.11., od Ad. IV. do Ad. IX. oraz na str. 62, 63). Wobec tego zdaniem organu naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
GDOŚ odnosząc się do zarzutów Stowarzyszenia w zakresie naruszenia prawa procesowego wskazał, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego podejmował, zgodnie z art. 136 Kpa, wyjaśnienia okoliczności determinujących rozstrzygnięcie, a niewystarczająco udowodnionych przez organ I instancji. Raport zawierał wszystkie elementy określone w art. 66 ustawy ooś. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy możliwe było jednoznaczne określenie stanu faktycznego i prawnego, uprawniające do rozstrzygnięcia sprawy - co do meritum.
Merytoryczna zawartość materiałów zebranych przed organem odwoławczym, a także dane ujęte w raportach technicznych z monitoringu kontrolnego - podstawowego z 2018 r. (uwzględniających również stan elementów biologicznych: makrofitów, makrozoobentosu, ichtiofauny), jak również analiza danych monitoringu jednolitych części wód przybrzeżnych, prowadzonego co roku przez WIOS w [...], danych z Monitoringu Wód Morskich, koordynowanego przez GIOŚ oraz danych z dokumentów sporządzonych na potrzeby przygotowania planu ochrony dla obszaru Natura 2000 [...] i [...] ([...]), w tym pt.: "Program zarządzania dla rejonu [...] obszary: [...] i [...] ([...]) oraz Zatoka [...] ([...])' (red. M. Michałek i L. Kruk Dowgiałło, Instytut Morski w Gdańsku, 2015 r.), potwierdziły ustalenia zawarte w raporcie ooś (s. 105-106, część I) i jego załącznikach. Zgodnie ze stanowiskiem organu I instancji, pod warunkiem prowadzenia zrzutu solanki przy braku zmian na poziomie instalacji i w procedurze ługowania kawern w klastrach A i B, inwestycja planowana w klastrach C i D nie będzie znacząco negatywnie wpływać na środowisko Zatoki [...], w tym na cele ochrony obszarów, a także na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych [...]. Uchybienia zaskarżonej decyzji, polegające w szczególności na braku wskazania w sentencji warunków zrzutu solanki do Zatoki [...], do czego jedynie w sposób ogólny nawiązano w uzasadnieniu decyzji, zostały konwalidowane przez organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego, nie miały więc wpływu na wynik sprawy.
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy zgodził się z opinią Stowarzyszenia, że uzasadnienie rozstrzygnięcia organu I instancji można uznać miejscami za zbyt ogólne. Jednakże z treści decyzji wprost wynika, w jakim zakresie RDOŚ w [...] zgodził się z ustaleniami raportu ooś i które z nich uznał za prawidłowe. Wykazał on ponadto brak znaczącego negatywnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze, które potwierdził organ odwoławczy, uzupełniając przy tym treść uzasadnienia o kwestie poruszone w niniejszej decyzji. Powyższe uchybienia zostały naprawione przez organ II instancji w ramach postępowania odwoławczego, przez co nie miały wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do pisma Stowarzyszenia z dnia [...] stycznia 2019 r, organ odwoławczy wyjaśnił, że w celu uniknięcia ewentualnego przenikania zanieczyszczeń w przypadku rozszczelnienia się instalacji zrzutowej do wód podziemnych w czasie budowy komór magazynowych w klastrach C i D będzie prowadzony ciągły system monitoringu szczelności instalacji ługowniczej. Ponadto wskazał, że rurociąg, którym planuje się odprowadzać solankę we wszystkich punktach, jest zabezpieczony i przygotowany na ewentualne awaryjne sytuacje. W przypadku stwierdzenia wycieku solanki nastąpi wstrzymanie procesu ługowania (zreformowane warunki I.2.2.24.1 lit. c i II.1.1.3.1 lit. e decyzji RDOŚ w [...]). W związku z powyższym uznano, że rozwiązania, w które został wyposażony rurociąg zrzutowy solanki zapewnią, że analizowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie wpływać na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych [...] i na zasoby wód podziemnych [...] nr [...]. W świetle powyższych wyjaśnień zarzuty Stowarzyszenia w tym zakresie Organ uznał za nieuzasadnione.
Zgodnie z raportem ooś zaproponowana technologia zrzutu solanki zakłada odprowadzanie jej do wód Zatoki [...] instalacją dyfuzorową, na którą składają się cztery rurociągi o długości po 90 m tworzące instalację w kształcie krzyża. W ramach planowanej inwestycji solanka będzie wyrzucana w postaci strug z prędkością ponad 20 - 30 m/s-1.
Z danych monitoringu przedinwestycyjnego, poinwestycyjnego i monitoringu podstawowego, jak i "Programu zarządzania dla rejonu [...] obszary: [...] i [...]([...]) oraz [...] ([...]) (Instytut Morski w [...], 2015 r.)", nie wynika, aby ciśnienie z jakim solanka wprowadzana jest do wód Zatoki [...] znacząco negatywnie wpływało na organizmy morskie — liczebność czy biomasę ryb lub makrozoobentosu. Prędkość z jaką solanka jest zrzucana do Zatoki [...] pozostaje bez wpływu na faunę przydenną ze względu na to, że strugi solanki kierowane są dyszami w stronę powierzchni a nie w stronę dna morskiego. Powyższe pozostaje również bez wpływu na ichtiofaunę czy ssaki morskie (w tym chronione w obszarze Natura 2000 [...] i [...] [...]) ze względu na ograniczony zasięg oddziaływania związanego z prędkością solanki odprowadzanej instalacją dyfuzorową. Zrzut solanki do wód Zatoki [...] pod ciśnieniem nie wpływa zatem w negatywny sposób na bazę żerową nurkujących gatunków ptaków ani na te gatunki.
Natomiast w przypadku oddziaływania na morświny, które cechują się wrażliwością na hałas podwodny, należy wskazać, że z badań przeprowadzonych w Instytucie Maszyn Przepływowych PAN w [...] wynika, że dysze nie emitują dźwięku w zakresie częstotliwości od 16 do 160 kHz, przekraczającego poziom szumu otoczenia (zbiornika, w którym przeprowadzono pomiary), więc nie mogą być zagrożeniem dla morświnów (s. 26 II części raportu ooś).
GDOŚ wyjaśnił, że "Polityka energetyczna Polski do 2030 r." stanowiąca załącznik do uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie polityki energetycznej Polski do 2030 r. (M.P. z 2010 r., Nr 2, poz. 11), jest dokumentem strategii rozwoju określającym podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju polityki energetycznej państwa. Dokument ten, jak i prognoza oddziaływania na środowisko, wskazują na konieczność zwiększenia zdolności magazynowych gazu, stąd twierdzenia Stowarzyszenia o braku zatwierdzonych strategicznych dokumentów w tym zakresie i o wystarczającym zabezpieczeniu potrzeb przez istniejący zakład w [...] są bezpodstawne. Polityka energetyczna Polski określa jedynie cele, jakie należy realizować i na swoim poziomie szczegółowości nie precyzuje, które inwestycje będą realizowane i w jakich lokalizacjach.
Dalej Organ zwrócił uwagę, że kwestionując ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w odniesieniu do oddziaływań związanych z hałasem i drganiami Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnych dowodów, które uprawdopodobniałyby wadliwość ustaleń zawartych w raporcie ooś oraz jego uzupełnieniach w ww. zakresie. Tereny chronione akustycznie najbliżej położone od planowanej inwestycji to zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna Osiedla [...] oddalona o około 1,8 km na kierunku wschodnim, zabudowa wielorodzinna zlokalizowana w pobliżu [...] w [...] oddalona o około 1,2 km w kierunku południowo - wschodnim, zabudowa jednorodzinna oddalona o około 0,8 km w kierunku południowo — zachodnim. Wyniki obliczeń i pomiarów dla stanu istniejącego wskazują, że źródła hałasu nie powodują przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie - w miejscach występowania najbliższej zabudów mieszkaniowej.
Pismem z dnia [...] marca 2019 r. inwestor przedłożył dodatkowe wyjaśnienia dotyczące emisji drgań dynamicznych. W uzupełnieniu tym wskazano, że przy obecnie stosowanej technologii, rozwiązaniach technicznych i organizacyjnych przewidzianych do stosowania w związku z budową nowych komór podziemnego magazynu nie będą wykorzystywane urządzenia i instalacje, stanowiące źródło uciążliwości wibroakustycznych poza granicami terenu, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W związku z powyższym uwagi Stowarzyszenia dotyczące emisji drgań organ uznał za nieuzasadnione.
Odnosząc się do uwag Stowarzyszenia wskazujących na sprzeczności w raporcie ooś dotyczące emisji szkodliwych substancji do powietrza, Organ stwierdził, że nie znajdują one potwierdzenia w aktach sprawy.
Poza tym GDOŚ wyjaśnił, że zagadnienia związane z rozstrzygnięciem jakiego rodzaju koncesje inwestor musi uzyskać w procesie inwestycyjnym w związku z realizacją kawernowego podziemnego magazynu gazu w świetle ustawy PGG, jak również w jaki sposób należy kwalifikować zrzucaną do wód Zatoki [...] solankę, pozostają poza zakresem postępowania związanego z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast wyroki wskazywane przez Stowarzyszenie w zakresie ochrony złóż kopalin dotyczą odmiennego stanu faktycznego.
Dodatkowo Organ zauważył, że na wykonywany obecnie zrzut solanki, decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r, znak: [...], inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, tj. wprowadzanie do morskich wód wewnętrznych - wód Zatoki [...], w rejonie [...], ścieków przemysłowych (solanki) z terenu Zakładu [...] "[...]" powstałych w wyniku ługowania komór w złożu soli kamiennej "[...]" oczyszczonymi ściekami komunalnymi pochodzącymi z Oczyszczalni Ścieków "[...]".
Odnosząc się do uwag A. D., właściciela działek przeznaczonych pod zabudowę infrastruktury liniowej organ wyjaśnił, że zarzuty dotyczące roszczeń odszkodowawczych z tytułu utarty wartości nieruchomości nie zasługują na uwzględnienie, bowiem należą one do sfery uprawnień cywilnoprawnych. Zagadnienia związane nabywaniem tytułu prawnego do nieruchomości będą rozpatrywane na dalszym etapie procesu inwestycyjnego w trybie specustawy gazowej. Odnosząc się do informacji o uzyskanej w 2015 r. przez A. D. decyzji o warunkach zabudowy na zabudowę zagrodową. Organ powołując się na wyjaśnienia Inwestora z dnia [...] maja 2019 r. wskazał, że budowa infrastruktury technicznej na przedmiotowej działce polegać będzie na ułożeniu gazociągów, rurociągów technologicznych, kabli i światłowodów w jednym wykopie. Po wybudowaniu teren zostanie zrekultywowany i będzie mógł być dalej użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Jednak wymaga to skoordynowania obu projektów.
Odpowiadając na uwagi zgłoszone przez Gminę [...] odnośnie niespójności wykazu działek przeznaczonych pod lokalizację przedsięwzięcia z załącznikami graficznymi, GDOŚ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., inwestor wniósł o wyłączenie z lokalizacji planowanego przedsięwzięcia działek ewidencyjnych o numerach: [...], [...], [...] i [...] obręb [...], gmina
[...]. Natomiast podczas postępowania odwoławczego, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. inwestor przedłożył kopię decyzji Starosty [...], którą dokonano aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie działek nr [...] i [...], co zostało wskazane na wstępie. W związku z powyższym w decyzji RDOŚ wprowadzone zostały zmiany polegające na korekcie nr działki.
W odniesieniu do załącznika graficznego nr 5 do I części raportu ooś, zatytułowanego "Mapa przedstawiająca sposób korzystania ze środowiska, jego przekształceń i ochrony" Gmina [...] zwróciła uwagę na niezgodność przedstawionych na nim informacji z częścią opisową raportu. Jak wynika z wyjaśnień inwestora z dnia [...] maja 2019 r. na ww. załączniku poza planowaną inwestycją przedstawiono również inne elementy kawernowego podziemnego magazynu gazu "[...]" oraz pobliski teren. Załącznik ten ma charakter poglądowy i nie wszystkie przedstawione na nim elementy wchodzą w zakres wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Gmina zwróciła również uwagę na konieczność odtworzenia rowów melioracji szczegółowej. W piśmie z dnia [...] maja 2016 r. inwestor wyjaśnił, że po wykonaniu infrastruktury liniowej łączącej klaster C z klastrem A zlokalizowanym na terenie Ośrodka Napowierzchniowego (Zakład [...]) Kawernowego podziemnego magazynu "[...]" odtworzony zostanie rów melioracji szczegółowej przy kanale odprowadzającym oczyszczone ścieki z GOS "[...]". Dodatkowo w punkcie 1.2.2.12 decyzji RDOŚ w [...] nałożono warunek, aby nie dopuścić do zniszczeń systemów melioracyjnych w rejonie prowadzenia prac i zapewnić drożność rowów.
Odnosząc się do uwag dotyczących atrakcyjności rolniczej działek przeznaczonych pod realizację planowanej inwestycji, organ zauważył, że, jak wyjaśnił inwestor w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., po wybudowaniu części liniowej przedsięwzięcia teren, na którym zostało ono zlokalizowane, zostanie zrekultywowany i będzie mógł być dalej użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem (odniesiono się do tej kwestii w punkcie 1.2.2.25 decyzji RDOŚ w [...]). Przeprowadzone zabiegi agrotechniczne umożliwią rolnicze użytkowanie gruntów. Działki [...] i [...] stanowią własność [...] S.A. i zostaną zajęte pod klastry C i D.
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję GDOŚ z dnia [...] maja 2019 r., zarzucając:
a) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i zebrania niezbędnego materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia zgodności treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ze stanem faktycznym wynikającym z przyjętej technologii realizacji przedsięwzięcia, w szczególności w zakresie rodzajów i ilości emisji, w tym odpadów, wynikających z funkcjonowania przedsięwzięcia, jak też wykorzystywania zasobów naturalnych w postaci kopaliny stanowiącej własność górniczą;
- art. 6 i 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że organy administracji publicznej powinny mieć na celu zarówno globalny interes społeczny, jak również słuszny interes stron, w tym słuszny interes społeczności lokalnej, który tą decyzją został rażąco naruszony;
- art. 15 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego odnośnie kwestii mających bezpośredni wpływ na treść decyzji i wydanie w tych kwestiach decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy, co doprowadziło de facto do rozstrzygnięcia sprawy w jednej instancji.
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 80 ust. 2 uooś, w zw. z art. 38 pkt 1 lit. c specustawy gazowej, poprzez jego błędne zastosowanie spowodowane błędną wykładnią ww. przepisu, pozostającą w sprzeczności z jego literalnym brzmieniem oraz z zakazem wykładni synonimicznej, polegające na nieprawidłowym uznaniu za tożsame użytych w ustawie pojęć - "budowa" oraz "rozbudowa", co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego przekonania, że inwestycja polegająca na rozbudowie istniejącego kawernowego podziemnego magazynu gazu [...] do pojemności roboczej dla gazu 655,7 mln m3 w zakresie komór magazynowych (zlokalizowanych na klastrze C i D), instalacji ługowniczej pomiędzy klastrem C i D, a zakładem ługowniczym, naziemnej infrastruktury technicznej oraz gazociągów łączących obiekty instalacji magazynowej na nieruchomościach wskazanych w treści zaskarżonej decyzji, stanowi inwestycję objętą regulacją art. 38 pkt 1 lit. c specustawy gazowej, a zatem zgodnie z art. 80 ust. 2 zd. 2 ustawy ooś dla wydania decyzji środowiskowej nie wymaga się stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zdaniem skarżącego brak jest możliwości stosowania przepisów specustawy do rozbudowy [...] ponad warunki określone w koncesji z 2001 roku, miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 2003 roku oraz decyzji środowiskowej i pozwoleniu na budowę z roku 2008, które to akty prawne i dokumenty określają zakres inwestycji jaką jest budowa kawernowego podziemnego magazynu [...] opisana w specustawie.
Wobec powyższego wniesiono na podstawie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej w części, w której utrzymuje ona w mocy decyzję RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz w części, w której zostaje ona uchylona a organ orzekł co do istoty sprawy;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji RDOŚ z dnia [...] sierpnia 2016 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi;
- art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Strona podniosła, że w raporcie, w pozwoleniu wodnoprawnym, którym dysponuje inwestor, a także w decyzjach administracyjnych organów obu instancji, roztwór soli kamiennej w wodzie (czy raczej ścieku), nazywany jest naprzemiennie ściekami przemysłowymi lub solanką. Tymczasem według skarżącego jest to rażące nadużycie, gdyż w rzeczywistości jest to rozpuszczona kopalina, która zgodnie z przepisami nie może być traktowana jako odpad lub ściek. Cały czas pozostaje ona minerałem, którego wydobywanie może w odpowiednich warunkach przynieść korzyść ekonomiczną. Zarówno wydobyta sól, jak i jej złoża podlegają ochronie przewidzianej w art. 125 w zw. z art. 126 ust. 1 POŚ. Powyższy tok rozumowania zdaniem Strony potwierdzają wyroki sądów administracyjnych (II SA/G1886/10, IIOSK 636/11).
Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy o zakresie i częstotliwości monitoringu, który zobowiązany będzie prowadzić inwestor, a także o środkach technicznych jakie w tym celu mają zostać użyte, powoduje naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i braku możliwości kontroli instancyjnej w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wbrew twierdzeniu Stowarzyszenia, zdaniem GDOŚ w raporcie ooś zawarto prawidłowy opis metod prognozowania oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, z którego wynika, że prognozowanie oparto na założeniu, że zrzut solanki z ługowania komór magazynowych w klastrach C i D będzie następował tym samym rurociągiem, do tego samego odbiornika i z utrzymaniem tych samych parametrów, co solanka odprowadzana do wód Zatoki [...] od 2012 r. w ramach realizacji inwestycji w klastrach A i B. Z tego powodu w raporcie ooś analiza prognozowanych oddziaływań planowanego zrzutu solanki została sporządzona na podstawie danych z prowadzonych regularnie od 2010 r przez jednostki naukowe (Instytut Morski w [...], Instytut Budownictwa Wodnego Polskiej Akademii Nauk) monitoringów oddziaływania Podziemnego Magazynu Gazu [...].
Prognozowanie w raporcie ooś oparto więc na następujących dokumentach: raport z pracy pn.: "Wykonanie kompleksowych przed inwestycyjnych badań i pomiarów w rejonie [...] w celu monitorowania wód Zatoki [...] w związku zrzutem solanki pochodzącej z budowy [...]" (2010 r.); raport pn.: "Wykonanie pomiarów pelagicznych w jednym cyklu badawczym w miejscach lokalizacji stacji badawczych na obszarze Zatoki [...], wraz z opracowaniem merytorycznym wyników, w związku z zrzutem solanki z [...] do Zatoki [...]" (2011 r.); raport z pracy pn.: "Wykonanie kompleksowych poinwestycyjnych badań i pomiarów w rejonie [...] w celu monitorowania wód Zatoki [...] w związku z zrzutem solanki pochodzącej z budowy [...]" (2013 r.); , Monitoring rozruchu instalacji zrzutowe solanki do Zatoki [...] Etap V-A" (2011 r.); Monitoring rozruchu instalacji zrzutowej solanki do Zatoki [...] Etap V-B" (2012 r.); "Pomiary efektywności rozcieńczenia solanki w polu bliskim instalacji zrzutowej solanki do Zatoki [...]" (2015 r.); "Wykonanie badań i pomiarów w ramach monitoringu kontrolnego - podstawowego dla Kawernowego Podziemnego Magazynu Gazu [...] ([...]) Raport Techniczny" (I i II kwartał 2015 r.) i "Pomiary zasolenia, temperatury i tlenu w Zatoce [...] w dniu [...] lipca 2015 r. "wykonane w ramach monitoringu kontrolnego - podstawowego i awaryjnego dla [...]. Dokumenty te zostały również załączone do raportu ooś.
Organ odwoławczy dodał także, że był zobligowany zreformować punkty II.1.1.1, II.1.1.3, II.1.1.4 decyzji RDOŚ w [...], gdyż w punkcie II.1.1.4 zawarto odniesienie do obowiązku wykonywania i zakresu monitoringu kontrolnego — podstawowego dla przedsięwzięcia, które nie było przedmiotem postępowania. Natomiast w pozostałych punktach zakres monitoringu był sformułowany zbyt ogólnie w stosunku do propozycji zawartych w aktach sprawy. Zmiany treści warunków dotyczących monitoringu, zawartych w decyzji RDOŚ w [...], nie można więc traktować jako przesłanki przemawiającej za tym, że ustalenia raportu ooś są oparte o nieprawidłowy opis metod prognozowania oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
GDOŚ podkreślił, że w przypadku analizowanej inwestycji istotne było ustalenie takiego zakresu monitoringu, aby odpowiadał on rzeczywistym potrzebom tego przedsięwzięcia.
W ocenie GDOŚ specustawa gazowa nie wyłącza realizacji inwestycji w oparciu o kolejne zezwolenia i decyzje wydawane dla poszczególnych etapów. Określa ona zasady przygotowania, realizacji i finansowania inwestycji w zakresie terminalu, niezbędnych ze względu na istotny interes bezpieczeństwa państwa oraz inwestycji towarzyszących. Niezależnie od powyższego, organ zauważył, że zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Z powyższego przepisu wprost wynika, że definicja budowy jest pojęciem szerszym, niż rozbudowa, zawierającym nie tylko realizację nowego obiektu, ale i rozbudowę, co w konsekwencji oznacza, że każda rozbudowa jest budowlą, jednakże nie każda budowa jest rozbudową.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 stycznia 2020 r. Stowarzyszenie złożyło załącznik do protokołu z [...] stycznia 2020 r. oraz wnioski dowodowe: (1) pismo z [...] marca 2017 r. dotyczące "pisma w sprawie przekazania wyników pomiarów ścieków przemysłowych (solanki) odprowadzanych do Zatoki [...] z [...] za miesiąc luty 2017 r.", (2) Badania zawartości metali w solance z [...] wprowadzonej do wód Zatoki [...] w grudniu 2018 r., (3) Petycję z [...] lutego 2019 r. skierowaną do Premiera Rządu RP, (4) kserokopię artykułu z gazety "Wiadomości Rybackie", (5) wydruk ze strony internetowej o ogłoszeniu przetargu na potwierdzenie bada naukowych.
Ponadto pełnomocnik uczestnika także złożył załącznik do protokołu z [...] stycznia 2020 r.
Sąd na rozprawie postanowił częściowo oddalić wnioski o przeprowadzenie dowodu ze złożonych dokumentów tj. wymienionych w pkt 3-5, co do pozostałych wyżej wskazanych dokumentów (1, 2) Sąd postanowił przeprowadzić dowód.
W dniu [...] stycznia 2020 r. do akt sprawy wpłynął wniosek skarżącego o otwarcie zamkniętej rozprawy na nowo i przeprowadzenie dowodów z: wyników badań zasolenia Zatoki [...] wewnętrznej prowadzonych przez nurka, wyników badań zawartych w pracy magisterskiej i pracy doktorskiej. Dodatkowo Strona wniosła o zwrócenie się do poszczególnych uczelni o udostępnienie ww. prac naukowych. Poza tym Stowarzyszenie poinformowało, że nie miało możliwości przedstawić ww. dokumentów wcześniej, ponieważ nie był w jego posiadaniu. Poza tym Stowarzyszenie podniósło, że w laboratoriach trwają badania złowionych ryb w zatoce puckiej ze zmianami skórnymi, dla ustalenia przyczyn tych zmian. Nadto w dniu [...] stycznia 2020 r. zostało złożone przez Skarżącego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa sprowadzenia zagrożenia dla ptaków morskich (...).
Następnie [...] stycznia 2020 r. wpłynęło także dodatkowe stanowisko uczestnika postępowania oraz GDOŚ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględniając skargę na decyzję sąd uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325) – dalej "p.p.s.a". Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2019 r., którą w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy uchyla w części decyzję organu I instancji i w tym zakresie umarza postępowanie, jak też uchyla w części decyzję organu I instancji i w tym zakresie orzeka co do istoty, a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymuje w mocy.
Przed rozpoznawaniem sprawy merytorycznie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r. o otwarcie zamkniętej rozprawy na nowo i przeprowadzenie dowodów z:
- oświadczenia nurka, który przeprowadził badania w Zatoce [...];
- z wyników badań zawartych w pracy magisterskiej T. B. opracowanej na Wydziale Nauk o Środowisku Uniwersytetu [...] w [...];
- z wyników badań wraz z ich analizą i opracowaniem zawartych w pracy doktorskiej l. A. sporządzonej w 2015 r. w Instytucie Oceanografii Uniwersytetu [...] w [...] pt. "Eksperymentalna hodowla omułka w Zatoce [...] dla celów środowiskowych i przemysłowych".
Zgodnie z art. 133 § 2 p.p.s.a. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. W myśl § 3 tego przepisu - rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. Poza tym sąd administracyjny co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego. Wyjątek od tej zasady został określony w art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W ocenie Sądu - mając na uwadze treść wniosku Strony i załączone do niego dokumenty - żadne nowe istotne okoliczności nie ujawniły się po zamknięciu rozprawy, w związku z tym wniosek ten nie mógł być uwzględniony. W piśmie tym po raz kolejny podjęto polemikę strony ze stanowiskiem organu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych "oświadczenie" z [...] stycznia 2020 r. w tym przypadku nurka złożone po wydaniu ostatecznej decyzji może być jedynie uznane za pogląd strony na zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, poparte wypowiedzią opiniującego (wyrok NSA z 16 grudnia 2016 r. II OSK 760/16, CBOSA oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2019 r., II SA/Wr 899/18, LEX nr 2647398).
Poza tym nie może zostać uwzględniony wniosek skarżącego o zwrócenie się do uczelni o wskazane prace naukowe. Podjęcie tych czynności spowodowałoby nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie, co stanowiłoby naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. Przy czym zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć już m.in. konieczność odroczenia samej rozprawy (wyrok NSA z 30 maja 2019 r., I FSK 529/17, Lex nr 2688059).
Odnosząc się do informacji Skarżącego o złożeniu w dniu [...] stycznia 2020 r. do Prokuratury zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa sprowadzenia zagrożenia dla życia ptaków morskich w związku "z ujawnieniem kolejnego przypadku padłego ptaka z patologicznymi zmianami" – to należy wskazać, że wniosek ten został złożony po wydaniu zaskarżonej decyzji i nie ma on wpływu na wynik decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem postępowania administracyjnego i wydanej w jego wyniku ostatecznej decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów ani obowiązku, ani nawet uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., II OSK 2100/16, CBOSA)
Odnosząc się do wniosków dowodowych przedłożonych na rozprawie należy także wyjaśnić, że Strona skarżąca w toku postępowania sądowego przedłożyła liczne dokumenty, które w jej ocenie mają wpływ na wynik sprawy i podważają ustalenia organów.
Należy wskazać, że sąd administracyjny – co zostało już wyżej podniesione - co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego.
Uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a., to zwrócić uwagę trzeba, że nawet w sytuacji przedstawienia nowych dowodów przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd nie jest obowiązany ich przeprowadzić, bowiem przepis ten nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Nie każdy bowiem dowód może zostać dopuszczony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale tylko taki, który odnosi się do "istotnych wątpliwości" związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 października 2019 r., II SA/Kr 654/19, LEX nr 2737777). Poza tym zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a w zw. z art. 233 § 1 i § 2 k.p.c., sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Kontrolę legalności sąd opiera na materiale dowodowym zebranym w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Wyjątek jak już wskazano, przewiduje art. 106 § 3 p.p.s.a., przy czym przepis ten wyznaczając granice dopuszczalności wykorzystania nowego dowodu, wskazuje ponadto, że dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem (wyrok NSA z 14 maja 2009 r. I OSK 190/09, CBOSA).
Jak wynika z protokołu rozprawy część wniosków dowodowych skarżącego zostało oddalonych, z uwagi na to, że nie stanowią materiału uzupełniającego i nie prowadzą do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy, bowiem jej bezpośrednio nie dotyczą (np. petycja do sejmu). Natomiast wydruk ze strony internetowej, czy kserokopia artykułu z gazety, jak i wydruk dotyczący przetargu nie stanowią dowodu uzupełniającego z dokumentu, do którego odnosi się art. 106 § 3 p.p.s.a.
Sąd na rozprawie dopuścił natomiast dowód z części złożonych dokumentów. Jednak w ocenie sądu nie podważyły one ustaleń organów. Stanowią ogólnie sformułowaną polemikę ze stanowiskiem przyjętym przez organy. Poza tym jak wynika z akt sprawy badanie o stężeniu metali w solance, nie jest nowym dowodem w sprawie, nie znanym organowi. Skarżący przedmiotowy wniosek dowodowy złożył już do akt sprawy i GDOŚ się do tego wniosku ustosunkował.
Trzeba mieć na uwadze, że powołany art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu administracyjnym, z którymi strona się nie zgadza. Podważenie dokonanej przez organ oceny materiału dowodowego wymaga więc wskazania konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, którego zarzut ten dotyczy i podania, w czym skarżący upatruje wadliwą jego ocenę. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony – co miało miejsce w niniejszej sprawie - o innej, niż przyjął to organ, wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Jeżeli z określonego materiału dowodowego organ wyprowadza wnioski logicznie poprawne i poparte dokumentacją, to ocena tego organu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać.
Odnosząc się do kwestii merytorycznych sprawy, to w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, pod kątem zgodności z prawem, zarówno z prawem procesowym, jak i materialnym.
Strona skarżąca zarzucając nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego w zakresie przyjętej technologii realizacji przedsięwzięcia, w szczególności w zakresie rodzajów i ilości emisji, w tym odpadów, wynikających z funkcjonowania przedsięwzięcia, jak też wykorzystywania zasobów naturalnych w postaci kopaliny (solanki) – nie przedstawiła w tym przedmiocie żadnego kontrdowodu/opinii/raportu wyspecjalizowanej instytucji/podmiotu, które by stanowisko organu zakwestionowały, czy też do którego organ się nie odniósł. Skarżący poprzez gołosłowne wywody próbował wskazać nieprawidłowości zaskarżonej decyzji, jednak swojego stanowiska w żaden wiarygodny sposób nie potwierdził. Strona skarżąca w toku postępowania powoływała się jedynie na ogólne stanowiska podmiotów prywatnych lub dokumenty, które nie odnoszą się bezpośrednio do planowanej inwestycji, ale do ogólnego stanu środowiska.
Mając na uwadze liczne instytucje wskazane w toku postępowania, jak i w zaskarżonej decyzji, które odnosiły się do planowanego przedsięwzięcia, nie można przyjąć bez konkretnych dowodów, że ich stanowisko jest nieprawidłowe. Podniesiony zatem przez Stowarzyszenie zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazujący na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, nie znajduje poparcia w dokumentacji sprawy. W toku postępowania odwoławczego GDOŚ dokonał niezbędnego uzupełnienia materiału dowodowego, odniósł się szczegółowo do zarzutów i stanowisk stron podnoszonych w toku postępowania i w znacznej części uwzględnił wnioski zawarte w odwołaniu.
Poza tym zwrócić także należy uwagę, że strona w uzasadnieniu skargi kwestionuje ustalenia dotyczące zagadnień, które nie są i nie mogą być przedmiotem decyzji środowiskowej tj. zakresu udzielonej inwestorowi koncesji i pozwolenia wodnoprawnego. Wyjaśnić trzeba, że wskazane procedury stanowią odrębne tryby postępowań, prowadzone są na innych etapach realizacji inwestycji i różnią się podstawą prawną, jak i metodologią ustalania stanu faktycznego. Wobec tego, że – jak wskazano wyżej - to nie obejmuje kontroli sądu, zarzuty w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione.
Nie można uznać, że organ odwoławczy bezkrytycznie przyjął przedstawione przez inwestora materiały i twierdzenia, że inwestycja w żaden sposób nie będzie wpływać negatywnie na środowisko naturalne w rejonie Zatoki [...]. Przede wszystkim należy podkreślić, że GDOŚ wobec niespójności informacji zawartych w raporcie ooś, zarówno dotyczących części lądowej inwestycji, jak również jej oddziaływania związanego ze zrzutem solanki do Zatoki [...], na etapie postępowania odwoławczego wzywał inwestora do uzupełnienia braków merytorycznych raportu ooś w tym zakresie (m.in. [...] lutego 2019 r., [...] lutego 2019 r.). Wskutek wezwań przedłożono m.in. analizę danych wykonanych przez Instytut Morski w [...] w styczniu 2019 r., tj. "Badanie zawartości metali w solance z [...] wprowadzonej do wód Zatoki [...] w grudniu 2018 r." oraz dwa aneksy "Programy monitoringu środowiska dla [...], grudzień 2016 oraz październik 2018 r." Przedłożono także mapy przedstawiające teren realizacji przedsięwzięcia zgodnie z art.. 82 ust. 1 lit. a ustawy oraz współrzędne punktów do monitoringu (m.in. wód powierzchniowych i podziemnych, efektywności rozcieńczenia solanki, czy zasolenia).
Organ odwoławczy na podstawie powyższych dokumentów miał możliwość przeanalizować i porównać najnowsze dane z monitoringu podstawowego - kontrolnego, wykonanego w 2018 r., dotyczące elementów biologicznych. Należy również podkreślić, że wbrew zarzutom skarżącego analizy dotyczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko zawarte w raporcie ooś, jak również w uzupełnieniach do niego, nie stanowiły jedynych dowodów w sprawie, na podstawie których organ II instancji uznał, że planowana inwestycja nie będzie znacząco negatywnie wpływać na środowisko, w tym na cele ochrony obszarów Natura 2000 [...] i [...] ([...]), a także Zatoka [...] ([...]), a także na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych [...]. Materiał dowodowy w sprawie jest obszerny. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Organ uwzględnił w toku postępowania także m.in. Opinię [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] kwietnia 2019 r., który uzgodnił przedstawione warunki realizacji ww. przedsięwzięcia bez uwag, ale także liczne pisma i stanowiska Instytutu Morskiego w [...] i Instytutu Budownictwa Wodnego PAN w [...].
Zatem uzyskane dane w toku postępowania dały możliwość organowi zweryfikowania poprzez porównanie otrzymanych od inwestora wyników z danymi niezależnych jednostek pochodzącymi m.in. z: monitoringu jednolitych części wód przybrzeżnych prowadzonych przez WIOŚ dla [...] w latach 2007-2017 (raport pt. Monitoring wód przejściowych Zatoki [...], kontroli stanu ścieków przeprowadzonej przez WIOŚ w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r.; koordynowanego przez GIOŚ "Monitoringu gatunków i siedlisk morskich w latach 2016-2018", danych Instytutu Oceanografii Uniwersytetu [...] dotyczących morświnów (załącznik nr 6 do pisma z [...] marca 2015 r., segregator 5/11), Morskiego Instytutu Rybackiego.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia - w ocenie Sądu - organ odwoławczy w sposób przekonywujący wyjaśnił, że planowane przedsięwzięcie, pod warunkiem realizowania działań minimalizujących określonych w zaskarżonej decyzji, nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym na środowisko Zatoki [...] i obszarów Natura 20000 [...] i [...] ([...]), Zatoka [...] ([...]), ani nie będzie wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych [...].
Wobec powyższych okoliczności należy zatem odmówić zasadności twierdzeniu Stowarzyszenia, że wskutek planowanego zrzutu solanki z klastrów C i D nastąpi degeneracja lub wyginięcie fauny i floty w Zatoce [...].
Raport zawierał wszystkie elementy określone w art. 66 ustawy ooś. Dodatkowo na wykonywany obecnie zrzut solanki, decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r, znak: [...], inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, tj. wprowadzanie do morskich wód wewnętrznych - wód Zatoki [...], w rejonie [...], ścieków przemysłowych (solanki) z terenu Zakładu [...] "[...]" powstałych w wyniku ługowania komór w złożu soli kamiennej "[...]" oczyszczonymi ściekami komunalnymi pochodzącymi z Oczyszczalni Ścieków "[...]". Solanka z ługowania z wcześniej wybudowanych komór odprowadzana jest od września 2010 r. do Zatoki [...], która – jak wskazał organ - jest odmienna hydrologicznie od Zatoki [...] (Zalewu [...]) i oddzielona od niej [...] i te korzystne uwarunkowania hydrodynamiczne zadecydowały o lokalizacji w tej części Zatoki [...] ujścia rurociągu zrzutowego solanki powstałej z ługowania kawern. Jak wynika z akt sprawy z tego powodu bazą dla ustalenia zakresu monitoringu poszczególnych parametrów środowiska w rejonie zrzutu solanki były parametry, metody badawcze i lokalizacja punktów pomiarowych ustalone uprzednio dla zakresu monitoringu inwestycji realizowanej na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa [...] "[...]" - w części dotyczącej budowy podmorskiego odcinka rurociągu zrzutowego odprowadzającego solankę do Zatoki [...]", a także decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "budowie [...] "[...]" w Gminie [...] wraz z towarzyszącą infrastrukturą oraz rurociągiem (w części lądowej) odprowadzającym solankę do Zatoki [...]".
W ocenie Sądu wobec powyższych ustaleń zaskarżona decyzja środowiskowa zawiera szczegółowe uwarunkowania ustanowione indywidualnie dla rozpatrywanego przedsięwzięcia, w celu ograniczenia lub zapobiegania jego negatywnym oddziaływaniom na środowiskowo.
W toku niniejszej sprawy organy wykazały, że materiał dowodowy przedstawiony przez inwestora został zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozpoznania sprawy. Analizowana inwestycja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko, zwłaszcza przy zachowaniu odpowiednich procedur i monitoringu na każdym etapie jej realizacji i funkcjonowania, tak jak to zostało szczegółowo określone w zaskarżonej decyzji. Zaistniałe wątpliwości były w toku postępowania obu instancji wyjaśniane. Inwestor kilkukrotnie był wzywany do wyjaśnień i uzupełnień raportu, które ostatecznie umożliwiły organowi wydanie decyzji pozytywnej.
Poza tym nie została przy tym naruszona zasada dwuinstancyjności, bowiem organ odwoławczy korzystając z możliwości uzupełnienia materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. w sposób dopuszczalny ten materiał uzupełnił, uszczegóławiając niektóre zapisy decyzji I instancji, co jest dopuszczalne. Poza tym znaczna część tych zmian stanowiła reakcję na zarzuty odwołania. Organ bowiem w celu ochrony środowiska wodnego Zatoki [...] uzupełnił materiał dowodowy i zmieniając decyzję uwzględnił zarzuty w zakresie określenia bardziej szczegółowo dopuszczalnych parametrów inwestycji i doprecyzował zasady i zakres monitoringu stanu technicznego instalacji, na różnych etapach realizacji inwestycji, jak również procedury zabezpieczające w razie wystąpienia rozszczelnień czy awarii.
Po przeanalizowaniu akt sprawy, jak i dopuszczonych wniosków dowodowych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy ooś, jaki i specustawy gazowej. W ocenie Sądu Strona dokonała błędnej wykładni wskazanych w skardze przepisów
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że planowana do realizacji inwestycja - budowa [...] [...] - stanowi realizację celów określonych jako podstawowe kierunki polityki energetycznej kraju. Jednym z celów prowadzonej polityki gazowej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego poprzez dywersyfikację źródeł i kierunków dostawy gazu, między innymi poprzez zwiększenie pojemności magazynowej gazu ziemnego. Budowa magazynów gazu została ujęta w "Polityce energetycznej Polski do 2030 r.", będącej załącznikiem do uchwały nr 202/2009 Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie polityki energetycznej Polski do 2030r. (M. P. z 2010 r. Nr 2 poz. 11) i stanowi dokument strategii rozwoju określający podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju polityki energetycznej państwa. Ponadto wskazać należy, iż planowane przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r. poz. 2147 ze zm.) i należy je traktować, jako inwestycję celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym.
W art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] (Dz. U. z 2017 r., poz. [...], dalej specustawa gazowa), określone zostały zasady przygotowania, realizacji i finansowania inwestycji w zakresie terminalu wymaganych ze względu na istotny interes bezpieczeństwa państwa oraz inwestycji towarzyszących.
Jedną z tych inwestycji jest wymieniony w art. 38 pkt. 1 lit. c kawernowy podziemny magazyn gazu w [...] realizowany przez [...] S.A.
Nie budzi zatem wątpliwości, że lokalizacja inwestycji w zakresie terminalu, czy też inwestycji towarzyszących inwestycjom w zakresie terminalu, w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób lub podmiotów których prawa lub interesy mogą być przez to zezwolenie zagrożone lub naruszone. Granice tych praw i interesów określają przepisy specustawy gazowej oraz innych aktów prawnych wydanych na podstawie i w wykonaniu przepisów tego prawa lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska.
Zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy ooś właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Nie dotyczy to decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej dla inwestycji w zakresie terminalu. Natomiast w myśl art. 64 ust. 2 pkt 3 ustawy ooś do "inwestycji w zakresie terminalu" należą zadania inwestycyjne, o których mowa w art. 2 ust. 2 oraz art. 38 specustawy gazowej, a jak już wcześniej wyjaśniono, planowane przedsięwzięcie jest zadaniem inwestycyjnym w nim wymienionym jako inwestycja towarzysząca. Dlatego też zastrzeżenia Stowarzyszenia dotyczące konieczności badania zgodności planowanego przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego należy uznać za nieuzasadnione.
W ocenie Sądu planowane przedsięwzięcie, polegające na zwiększeniu pojemności czynnej magazynu w oparciu o budowę kolejnych kawern ma na celu, nie jak błędnie wskazuje skarżący, rozbudowę magazynu na podstawie udzielonej koncesji, którego budowa ostatecznie już się zakończyła w 2013 roku (klastry A i B), lecz inwestor wprowadza nowy etap jednego przedsięwzięcia "budowy kawernowego podziemnego magazynu [...]". Budowa klastrów C i D stanowi odrębną inwestycję, której realizację ustawodawca, wbrew stanowisku skarżących, przewidział w specustawie gazowej.
Przywołana ustawa (art. 38 cyt. ustawy) nie przewiduje żadnych ograniczeń, nie określa pojemności czynnej magazynu będącego przedmiotem inwestycji, nie wskazuje także liczby kawern, z których ma się on składać. Zdaniem Sądu, przedmiotowa inwestycja może obejmować zwiększenie pojemności czynnej Magazynu [...] budowa do pojemności roboczej dla gazu 655,7 mln m3, w oparciu o kolejne kawerny (klaster C i D). Pomimo, iż przedmiotowe przedsięwzięcie stanowi kontynuację uprzedniej inwestycji (tożsamość przedsięwzięcia), to jednak jednocześnie stanowi też odrębny cykl inwestycyjny (budowy) oparty dalej o aktualnie obowiązującą regulację prawną, objętą art. 38 pkt 1 lit. c ww. ustawy.
Na marginesie tylko sąd wskazuje, że obawy związane z kontynuacją inwestycji z punktu widzenia oddziaływania na środowisko mogłyby być uzasadnione, gdyby inwestor zamierzał realizować kolejny etap istniejącego już przedsięwzięcia, bez dokonywania oceny oddziaływania na środowisko planowanego do realizacji nowego etapu inwestycji, poprzestając na wcześniej dokonanej ocenie obejmującej już zrealizowany etap inwestycji. W tym przypadku takie obawy nie znajdują żadnego uzasadnienia. Kolejny etap został potraktowany jako odrębna inwestycja i poddany samodzielnej ocenie w zakresie oddziaływania na środowisko.
Wobec powyższych uwag, zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przez organ art. 80 ust. 2 ustawy ooś, w zw. z art. 38 pkt 1 lit. c specustawy gazowej, należy zatem uznać za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło