III SA/Po 718/19

Dnia 4 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r, nr [...], II. uchyla postanowienie [...] S.A. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] [...] i poprzedzające je postanowienie [...] S.A. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2019 r., którym organ ten odmówił uwzględnienia zarzutów skarżącego nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym. Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego dokonując zajęcia świadczeń zobowiązanego z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Dłużnik wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanego nie otrzymał on dokumentu z informacją o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po sprzedaży mieszkania dokonał wyrejestrowania odbiornika. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. [...] SA uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W tym stanie prawnym organ I instancji uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i uznał zarzuty wniesione w związku z postępowaniem egzekucyjnym za niezasadne. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] lipca 2019 r. wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej u.p.e.a.) stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów było wiążące dla organu egzekucyjnego. Wierzyciel uznał, że do zobowiązanego wysłano zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz upomnienie. Nie doszło do wyrejestrowania odbiornika. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona podniosła zarzut naruszenia przepisów: - art. 7 i art. 77 kpa - art. 80 kpa - art. 81 a § 1 kpa - art. 54 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wniesiono o uchylenie postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj Dz. U. z 2019. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Organ egzekucyjny przyjął, że w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu [...] marca 2019 r., w którym to Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał zarzuty za niezasadne. Organ egzekucyjny wydał [...] maja 2019 r. postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu, w którym postanowił uznać zarzuty za niezasadne, zaś rozpatrując zażalenie, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Otóż zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – postępowanie egzekucyjne w administracji (t.j. Dz. U. 2019.1438), dalej: "u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Uwzględniając art. 134 § 1 p.p.s.a. według którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia NUS, ale także stanowiska wierzyciela. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312). W ocenie Sądu stanowisko wierzyciela w niniejszej sprawie narusza prawo, co z kolei powoduje wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy istnieje obowiązek zapłaty abonamentu, który został naliczony za korzystanie z radioodbiornika i odbiornika telewizyjnego w sytuacji, gdy wierzyciel nie wykazał, że skarżącemu doręczono zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Skarżący twierdzi bowiem, że nie otrzymał takiego zawiadomienia. Uprawnienia [...] do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej z dnia 21 kwietnia 2005r. (t.j. Dz. U. 2019.1801) , dalej:"u.o.a." . Zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to [...] jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22) stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. [...] S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia [...] kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. [...] S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy. W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16 (Lex nr 2190429). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Obowiązek więc posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Tak więc po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczanie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, dlatego dla jej realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15 (Lex 2141379). Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Stosownie natomiast do art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. W ocenie Sądu warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. W materiale dowodowym sprawy nie ma dowodów, że wierzyciel skutecznie doręczył zobowiązanemu indywidualny numer identyfikacyjny. W aktach sprawy jest zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego ( k. 37 ), ale nie ma jakiegokolwiek dowodu, że pismo to zostało skutecznie doręczone skarżącemu tym bardziej, że było adresowane na adres lokalu, który został już w tym czasie sprzedany (dowód : ksero umowy sprzedaży lokalu w [...] Przy ul. [...] z dnia [...].01.2008r.) Skarżący twierdzi ponadto, że dokonał skutecznie wyrejestrowania odbiornika, ale ze względu na upływ czasu nie posiada odpowiednich dokumentów w tym zakresie. Swoje twierdzenie uprawdopodabnia poprzez złożenie ww aktu notarialnego stwierdzając, że sprzedając mieszkanie wyrejestrował odbiornik. Ponieważ miało to miejsce przeszło 10 lat temu, toteż nie miał obowiązku przechowywać dokumentów, w tym dowodu wyrejestrowania odbiornika, przez tak długi okres. Otóż Sąd zauważa, że wprawdzie wierzyciel może uznawać, iż nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, jednak winien szerzej uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie. Wierzyciel domaga się zapłaty abonamentu, a sam nie wykazał zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącego. Skoro skarżący zarzuca organowi, że ten nie wykazał aby skarżący posiadał odbiornik wymagający opłaty, obowiązkiem organu jest to wykazać. W omawianej sprawie wierzyciel ograniczył swoją argumentację do stwierdzenia, że skarżący nie udokumentował faktu wyrejestrowania odbiornika. Tymczasem wierzyciel nie wykazał zarejestrowania odbiornika na imię i nazwisko skarżącego. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku dokonywania opłat . Sąd stwierdza, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument wyrejestrowania odbiornika. W tym miejscu podkreślenia wymaga to, że wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas sam przechowuje dokumenty związane z rejestracja ( w tym wyrejestrowaniem) odbiorników RTV. Sąd stwierdza, że skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni (art. 70§ 1 Ordynacji podatkowej0 , to nie sposób wymagać od strony, aby dokument związany z rejestracją (wyrejestrowaniem przechowywała w nieskończoność. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd wskazuje, że wierzyciel zobowiązany jest do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych oraz organu wierzyciela obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia wydały niezgodnie z prawem, co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.