II SA/Ke 1087/19
WyrokWSA w Kielcach2020-02-06
Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy nadająca statut sołectwu, podjęta bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami zgodnie z zasadami określonymi w uchwale rady gminy, narusza prawo w stopniu skutkującym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy nadająca statut sołectwu, podjęta bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami zgodnie z zasadami określonymi w uchwale rady gminy, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie jej nieważności w całości. Brak przeprowadzenia wymaganych prawem konsultacji społecznych uniemożliwia pozostawienie takiej uchwały w obrocie prawnym.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Chmielniku nadającą statut sołectwu Suliszów, zarzucając istotne naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w tym brak przeprowadzenia wymaganych konsultacji społecznych z mieszkańcami. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, wskazując na przeprowadzone czynności i istniejące regulacje dotyczące konsultacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał sprawę.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Busku-Zdroju na uchwałę Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 26 marca 2018 r. nr XLIII/408/2018 w przedmiocie nadania statutu sołectwu stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Miejska w Chmielniku uchwałą nr XLIII/408/2018 z dnia 26 marca
2018 r., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35, art. 40 ust. 2 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zmianami), dalej zwaną u.s.g., nadała statut sołectwu Suliszów, stanowiący załącznik do tej uchwały.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Kielcach, Prokurator Rejonowy w Busku-Zdroju zaskarżył powyższą uchwałę
i domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości, zarzucił istotne naruszenie:
- art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 u.s.g. w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały z pominięciem przewidzianej procedury
i niepoddanie projektu statutu społecznym konsultacjom z mieszkańcami tego sołectwa w sposób, który powinien zostać uprzednio określony w uchwale Rady,
regulującej zasady i tryb przeprowadzania tych konkretnych konsultacji
z mieszkańcami, podjętej na podstawie art. 5a ust. 2 u.s.g.;
- art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. poprzez bezpodstawne użycie zwrotu "w szczególności"
w § 3 ust. 1 statutu, przez co doszło do poszerzenia zakresu działań – zadań sołectwa, a zarazem jego organów tj. zebrania wiejskiego, zadań sołtysa i rady sołeckiej, podczas gdy zakres działań i zadań sołectwa powinny być uregulowane
w statucie w sposób wyczerpujący i w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania;
- art. 36 ust. 1 u.s.g. poprzez bezpodstawne przyznanie sołtysowi, w § 5 ust. 1 pkt 2
i 3, § 6 ust. 2 i § 7 ust. 1 pkt 1 statutu, prawa do zwoływania zebrań wiejskich
i przewodniczenia ich obradom oraz zwoływania posiedzeń rady sołeckiej
i przewodniczenie ich obradom - co istotnie narusza model przyjęty przez ustawodawcę, kreujący zebranie wiejskie i sołtysa jako dwa odrębne organy jednostki pomocniczej (wykonawczy i uchwałodawczy), zaś radę sołecką jako odrębne gremium wspomagające sołtysa;
- art. 35 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 1 u.s.g. poprzez bezpodstawne wprowadzenie w treści § 7 ust. 4 i 5 oraz w § 8 ust. 2 zdanie drugie statutu, wymagania kworum dla ważności zebrania wiejskiego w pierwszym terminie
i wyznaczenie zebrania w drugim terminie w przypadku braku kworum oraz wymagania kworum dla ważnego wyboru sołtysa i rady sołeckiej.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wymóg przeprowadzenia konsultacji
z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii. W niniejszej sprawie Rada Miejska w Chmielniku, podejmując zaskarżoną uchwałę nie odwołała się do treści regulacji ustalającej zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Nie uczyniono nawet zapisu
w treści początkowej uchwały "Po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami nadaje się statut ..." i przez to nie wskazano, że taka regulacja została w gminie wprowadzona uchwałą. W uzasadnieniu do tej uchwały wskazano, że w miesiącu lutym b.r. odbyły się konsultacje z mieszkańcami sołectw na terenie gminy
w przedmiocie projektów statutów sołectw.
Z pisma Przewodniczącego Rady Miejskiej w Chmielniku z 24 lipca 2019 r. wynika, że Rada nie podjęła uprzednio uchwały w przedmiocie i trybie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawie przyjęcia statutów jednostek pomocniczych. Z treści pisma i przesłanych załączników wynika, że w uchwale nr IV/44/2003 z dnia 22 lutego 2003 r. uchwalającej Statut Miasta i Gminy Chmielnik, jako załącznik nr 4 do tej uchwały - określono ogólnie zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Chmielnik. Projekt zaskarżonej uchwały Burmistrz przy piśmie z 30 stycznia 2018 r. przekazał sołtysom Gminy Chmielnik w liczbie 26, co poświadcza lista z pokwitowania ich odbioru.
Odrębną uchwałą i zarządzeniem Burmistrza postanowiono przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami, ale w innej sprawie, utworzenia nowego sołectwa
z istniejącego sołectwa Celiny, zatem te akty nie dotyczą przedmiotu sprawy, a nadto nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym.
Zatem poza przekazaniem sołtysom za pokwitowaniem projektów statutów, nie istnieje żaden inny dokument potwierdzający rzeczywiste przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami. Przy tym w ogóle nie zachowano trybu i procedury przeprowadzenia konsultacji z uchwały, o której wspominano powyżej, a która stanowi załącznik nr 4 do statutu Miasta i Gminy Chmielnik. Wątpliwości budzi więc to, czy projekt statutu został w ogóle uprzednio w sposób właściwy podany do wiadomości mieszkańców sołectwa przez sołtysów - w jaki sposób go przedstawiono i w jakiej formie, jak przebiegała dyskusja nad jego postanowieniami i jaki był jej wynik i jak zaopiniowano projekt. Zatem konsultacji nie przeprowadzono.
Z kolei z informacji uzyskanej od Wojewody Świętokrzyskiego - pismo z 31 lipca 2019 r. - wynika, że organ nie wydawał rozstrzygnięć nadzorczych co do tej uchwały. Do Dziennika Urzędowego w latach 2017 - 2019 Rada Miejska
w Chmielniku nie przekazywała do publikacji uchwał w przedmiocie i trybie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawie przyjęcia statutów sołectw. Nie może być zatem wątpliwości, że zaskarżona uchwała dotycząca nadania statutu sołectwu, powinna była zostać podjęta dopiero po podjęciu uchwały w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami - nie zaś w sposób przedstawiony powyżej - a to dla spełnienia wymogu z art. 5a ust. 2 u.s.g.
Prokurator zaznaczył, że w niniejszej sprawie przed podjęciem zaskarżonej uchwały, przekazano projekty statutów sołtysom, co potwierdzają przedstawione dokumenty, jednak nie przeprowadzono konsultacji i w trybie właściwym i na podstawie wymaganej odrębnej uchwały i bez szczegółowych ustaleń co do liczby mieszkańców akceptujących projekt statutu, głosów przeciwnych i bez pozytywnego zaopiniowania. Co jednak najistotniejsze, konsultacje nie odbyły się na podstawie uchwały gminy wydanej na podstawie art. 5a, co przemawia jednoznacznie za tym, iż nie mogą zostać uznane za przeprowadzone prawidłowo i tym samym, już tylko
z tego powodu należy przyjąć, że takie ich przeprowadzenie jak wskazane
w załączonych dokumentach - istotnie narusza art. 35 ust. 1 u.s.g.
Odnośnie pozostałych zarzutów skarżący Prokurator zauważył, że Rada była zobowiązana do precyzyjnego określenia zadań organów jednostki pomocniczej oraz zakresu zadań przekazanych jednostce przez gminę. Natomiast użycie w § 3 ust. 1 statutu zwrotu "w szczególności" stwarza szerokie pole do interpretacji, pozwalając wykonawcy uchwały na poszerzenie zakresu zadań sołectwa oraz listy kompetencji sołtysa, zebrania wiejskiego i rady sołeckiej. Określenie zadań sołtysa, rady sołeckiej i zebrania wiejskiego jest uzasadnione i znajduje podstawę w normie kompetencyjnej art. 35 ustawy. Należy pamiętać jednak, że decydując się na określenie zakresu działań i zadań organów jednostki pomocniczej, rada zobowiązana jest do wskazania tych kompetencji w sposób wyczerpujący.
W zaskarżonym statucie Rada przyznała sołtysowi prawo do zwoływania zebrań wiejskich i przewodniczenia ich obradom i zwoływania posiedzeń rady sołeckiej i przewodniczenie ich obrodom. Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g., organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Zatem zebranie wiejskie jest obligatoryjnym organem uchwałodawczym. W konsekwencji uwzględnienie sołtysa jako przewodniczącego, kierującego obradami zebrania wiejskiego, stoi w sprzeczności z celem funkcjonowania zebrania wiejskiego, wskazanym w przepisach ustawy, ponieważ sołtys i zebranie wiejskie to dwa odrębne organy sołectwa. Podobnie należy opowiedzieć się w zakresie zwoływania posiedzeń rady sołeckiej i kierowania jej pracami.
Prokurator poddał również krytyce wprowadzony w statucie wymóg kworum co do ważności zebrania wiejskiego podkreślając, że takie uregulowanie pozostaje
w sprzeczności z treścią art. 36 ust. 1 u.s.g., który jest regulacją kompletną i nie przewiduje żadnego kworum dla ważności zebrania wiejskiego ani też wyboru sołtysa i rady sołeckiej.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Chmielniku wniosła o jej oddalenie. Organ wskazał, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały Burmistrz Miasta i Gminy Chmielnik pismem z 30 stycznia 2018 r. przekazał projekt uchwały w sprawie nadania statutu sołtysowi, w celu konsultacji projektu statutu z mieszkańcami, wyznaczając termin (16 lutego 2018 r.) akceptacji lub zgłoszenia na piśmie ewentualnych uwag do Sekretarza Gminy Chmielnik. Ponadto, projektowany tekst statutu był umieszczony na stronie internetowej Urzędu Miasta i Gminy w Chmielniku od 21 marca 2018 r. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy Chmielnik zostały uregulowane w załączniku nr 4 do Statutu Miasta i Gminy Chmielnik (uchwała nr IV/44/2003 Rady Miejskiej w Chmielniku z dnia 22 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miasta i Gminy Chmielnik). W zakreślonym terminie do 16 lutego 2018 r. i po tym terminie, nie zgłoszono żadnych uwag do zaproponowanego projektu statutu sołectwa. W związku z tym, skierowano projekt uchwały w powyższej sprawie na sesję 26 marca 2018 r. W dniu 30 marca 2018 r. Wojewoda Świętokrzyski otrzymał powyższą uchwałę i nie wydał rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność tego aktu. W latach 2017-2019 Rada Miejska w Chmielniku nie podejmowała odrębnej uchwały w sprawie konsultacji, ponieważ kwestie te były uregulowane w § 16 Statutu Miasta i Gminy Chmielniku
i w załączniku nr 4 Statutu Miasta i Gminy Chmielnik.
Dalej organ wskazał, że zapisy zawarte w § 8 załącznika do uchwały,
a w szczególności dotyczące kworum (§ 8 ust. 2 zdanie drugie) wprowadzono w celu uniknięcia sytuacji, gdy do wyboru sołtysa i rady sołeckiej zgłosi się np. jeden uprawniony mieszkaniec i to on zdecyduje o ważności wyboru. Takiej sytuacji ustawodawca nie przewidział. Z kolei zapisy zawarte w § 7 ust. 4 i 5 wprowadzono
w celu uniknięcia sytuacji, gdy o ważności spraw dla ogółu mieszkańców sołectwa może zdecydować np. pięciu uprawnionych mieszkańców pod nieobecność większości. Takiej sytuacji ustawodawca również nie przewidział.
Organ także uznał, że stwierdzenie nieważności niniejszej uchwały nie wyeliminuje z obrotu prawnego kwestionowanych zapisów, ponieważ są one we wcześniej obowiązującej uchwale Rady Miejskiej w Chmielniku nr IV/66/2003 z dnia 22 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia statutu sołectwa Suliszów. Ponadto nawet gdyby przyjąć zasadność zarzutów skarżącego, to zakwestionowanie części zapisów uchwały nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga Prokuratora okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Nie jest sporne w sprawie, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny, abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania (w tym przypadku na terenie sołectwa Suliszów). Ponieważ zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, w razie stwierdzenia, że istotnie narusza prawo, treść art. 94 ust. 1 u.s.g. zezwala na stwierdzenie jej nieważności przez sąd administracyjny w całości lub w części, bez względu na datę jej podjęcia.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej, jak stanowi art. 35 ust. 3 u.s.g., określa w szczególności:
1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej;
2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;
3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej;
4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;
5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Zasadniczy i najdalej idący zarzut skargi dotyczy naruszenia art. 35 ust. 1
w zw. z art. 5a ust. 2 u.s.g. poprzez niepoddanie projektu statutu sołectwa społecznym konsultacjom z jego mieszkańcami w sposób, który powinien zostać uprzednio określony w uchwale rady gminy regulującej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami.
Artykuł 5a ust. 1 u.s.g. stanowi, że w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji
z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (art. 5a ust. 2 u.s.g.).
Jednym z przepisów, w którym ustawa o samorządzie gminnym wprowadza wymóg przeprowadzenia obligatoryjnych konsultacji społecznych, jest art. 35 ust. 1 u.s.g. Uchwała dotycząca nadania statutu jednostki pomocniczej (sołectwa) powinna zostać podjęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tej jednostki pomocniczej, której samorząd pomocniczy ma być uregulowany statutem. Inaczej mówiąc, dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 tej ustawy, konieczne jest uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2018 r., III SA/Kr 288/18, lex nr 2451150 i powołane tam wyroki: WSA
w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r., II SA/Gd 458/12, WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., III SA/Kr 66/13 i NSA z dnia 3 września 2013 r., II OSK 652/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konsultacje przeprowadza się zgodnie z postanowieniami uchwały rady gminy ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. Wymagane jest bowiem przepisami prawa najpierw podjęcie uchwały w przedmiocie konsultacji
z mieszkańcami, a następnie faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji (zob. także wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 r., III SA/Kr 1322/18, Lex nr 2625329). O legalności działania organu rozstrzyga to, czy konsultacje poprzedzające określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem, przeprowadzone zostały na podstawie regulacji zawartych
w uchwale określającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny
w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 marca 2003 r., zarówno wykładnia językowa, jak
i systemowa art. 5a ustawy o samorządzie gminnym, wskazuje na intencję ustawodawcy przypisania radzie gminy kompetencji do określenia zasad i trybu przeprowadzania konsultacji zarówno w przypadkach konsultacji przewidzianych ustawą, jak i konsultacji "fakultatywnych", przeprowadzanych "w innych sprawach ważnych dla gminy" (U 10/01, OTK-A 2003, nr 3, poz. 23).
W orzecznictwie sądów administracyjnych odczytuje się art. 35 ust. 1 u.s.g.
w ten sposób, że brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostek pomocniczych poprzedzających podjęcie zaskarżonej uchwały prowadzi do uznania, że doszło do istotnego naruszenia prawa, które skutkuje stwierdzeniem nieważności całej uchwały. Wobec stwierdzonych uchybień niemożliwym jest pozostawienie
w obrocie prawnym niekonsultowanych ustaleń dotyczących wyboru organów, czy sprawowanego nadzoru, przy jednoczesnym unieważnieniu tak samo niekonsultowanych postanowień określających organy sołectwa (zob. powołane już wyżej wyroki NSA, WSA w Gdańsku i WSA w Krakowie oraz wyroki: WSA
w Gorzowie Wlk. z 5 czerwca 2019 r., II SA/Go 220/19; WSA w Krakowie z 15 lutego 2019 r., III SA/Kr 1324/18; z 10 października 2013 r., III SA/Kr 66/13; z 11 października 2012 r., III SA/Kr 886/12; z 18 września 2014 r., III SA/Kr 380/14; WSA w Gliwicach z 14 grudnia 2015 r., IV SA/Gl 750/15; WSA w Warszawie z 16 grudnia 2015 r., II SA/Wa 673/15).
Przywołane wyżej poglądy orzecznictwa sąd orzekający podziela.
W rozpoznawanej sprawie nie była sporna kwestia dotycząca ustawowego wymogu konsultacji z mieszkańcami sołectwa treści statutu tego sołectwa. Organ kwestionował jednak podnoszoną przez Prokuratora okoliczność, że konsultacje takie nie zostały faktycznie przeprowadzone.
Odnosząc się do istoty sporu podkreślić należy w pierwszym rzędzie, że - zdaniem Sądu - nie można podzielić zarzutów skargi co do tego, że Rada Miejska
w Chmielniku nie podjęła w ogóle uchwały, o jakiej mowa w art. 5a ust. 2 u.s.g.
W załączniku nr 4 do uchwały tej Rady nr IV/44/2003 z dnia 22 lutego 2003 r.
w sprawie uchwalenia Statutu Miasta i Gminy Chmielnik, określone zostały bowiem zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Chmielnik. Ustanowienie przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, może nastąpić bądź odrębną uchwałą dla każdej jednostki pomocniczej, bądź - tak jak zrobiła to Rada Miejska w Chmielniku – w uchwale obowiązującej dla wszystkich konsultacji przeprowadzanych z mieszkańcami na obszarze tej Gminy. Przepis art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. nie określa, że regulowanie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji musi nastąpić odrębnie dla każdej jednostki pomocniczej gminy, a więc oddzielnie dla każdego sołectwa. W kontrolowanym przypadku, w pkt 9 załącznika nr 4 do uchwały z dnia 22 lutego 2003 r., określono, że konsultacje przeprowadza się
w obwodach konsultacyjnych, które w zależności od przedmiotu konsultacji mogą obejmować granice jednostek pomocniczych lub ich części. Nie ulega więc wątpliwości, że wedle reguł określonych w tej uchwale mógł być konsultowany projekt statutu dla konkretnego sołectwa z mieszkańcami tego sołectwa.
Dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 u.s.g., konieczne jest jednak nie tylko podjęcie uchwały ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, ale również faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji, zgodnie z wcześniej podjętą uchwałą. Jak wynika tymczasem
z odpowiedzi na skargę, czynności podjęte przez Burmistrza Chmielnika ograniczyły się do przekazania sołtysowi wsi Suliszów, projektu uchwały w sprawie nadania statutu tego sołectwa, w celu konsultacji z mieszkańcami. Nie wiadomo jednak, czy
i kiedy konsultacje zostały przeprowadzone, wedle jakich zasad i jaki był ich tryb, co uniemożliwia przyjęcie, że spełnione zostały wymogi dla konsultacji określone
w załączniku nr 4 do uchwały Rady Miejskiej w Chmielniku nr IV/44/2003 z dnia 22 lutego 2003 r., a konkretnie w pkt 6 – 8 tego załącznika. Nie zostało w szczególności wykazane, czy Burmistrz wydał zarządzenie, w którym określił kalendarz czynności konsultacyjnych i wyznaczył pełnomocnika do spraw konsultacji oraz czy dane w tym zakresie (także co do imienia, nazwiska i siedziby pełnomocnika) zostały podane do publicznej wiadomości. Samo skierowanie pisma do sołtysa z prośbą o przekazanie informacji o akceptacji przedstawionego projektu lub zgłoszenie na piśmie ewentualnych uwag, nie dowodzi przeprowadzenia konsultacji wedle zasad i trybu określonych przez Radę Miejską w Chmielniku w załączniku nr 4 do uchwały z 22 lutego 2003 r. Organ nie wykazał, czy i w jaki sposób mieszkańcy sołectwa Suliszów zostali poinformowani o dacie rozpoczęcia i zakończenia konsultacji, formie wyrażania przez nich opinii oraz o terminie i miejscu podania wyników konsultacji do publicznej wiadomości. Do stwierdzenia, że spełniony został ustawowy wymóg poprzedzenia zaskarżonej uchwały konsultacjami z mieszkańcami, nie jest także wystarczająca podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność umieszczenia tekstu projektowanego statutu na stronie internetowej Urzędu Miasta i Gminy w Chmielniku od dnia 21 marca 2018 r., a więc zaledwie 5 dni przed podjęciem uchwały objętej skargą.
Należy zauważyć, że wymóg przeprowadzenia konsultacji społecznych
z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z tymi mieszkańcami proponowanych regulacji, a co najistotniejsze, jako faktyczne umożliwienie mieszkańcom wyrażenia opinii i zgłoszenia uwag do projektu statutu - czego w omawianym przypadku zabrakło. To do organu należy obowiązek wykazania spełnienia wymogu przeprowadzenia konsultacji społecznych. Wynik konsultacji w sprawie statutu nie jest wprawdzie wiążący dla rady gminy, ale – jak wyżej podniesiono - ich brak należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy podjętej
w sprawie określenia statutu jednostki pomocniczej.
Z tych powodów Sąd ocenił jako zasadny zarzut skargi dotyczący istotnego naruszenia art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 u.s.g., stwierdzając na tej podstawie nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Z uwagi na ustalony brak przeprowadzenia wymaganych ustawą konsultacji
z mieszkańcami, których dotyczy uchwalony statut sołectwa, co powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego, za bezprzedmiotowe Sąd uznał odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi. Ich merytoryczna ocena nie ma bowiem wpływu na wynik sprawy.
Z podanych wyżej przyczyn, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku
z art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1 u.s.g., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło