II SA/Ol 1126/19

Dnia 11 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2020 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia ..., nr ... w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji o pozwoleniu zintegrowanym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty O. z dnia ...roku, ...; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz Stowarzyszenia A kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...], po rozpatrzeniu wniosku Spółki A (dalej jako: "Spółka"), Starosta sprostował oczywiste omyłki pisarskie w decyzji własnej z [...], nr [...] w sprawie udzielenia Spółce pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji płyt drewnopodobnych – płyt wiórowych oraz objęcia pozwoleniem zintegrowanym instalacji spawania w ten sposób, że: 1. w punkcie II.1.1.1., przypis pod Tabelą Nr 1, po sprostowaniu otrzymuje brzmienie: "1) – objętość gazów odlotowych w warunkach normalnych (273,15 K, 101,3 kPa) oraz w stanie suchym, a w przypadku WESP1 w warunkach normalnych oraz w stanie suchym, dla referencyjnej zawartości tlenu 18 %"; 2. w punkcie II.1.3. w tabeli nr 2 LP 2.1. kolumna 2 słowo "żywice" zastępuje się słowem "kleje"; 3. w punkcie II.1.1.3. treść zdania w wierszu ósmym, po sprostowaniu otrzymuje brzmienie: "Całkowita pojemność zbiornika wynosi 8 900 m3 z czego 2 800 m3 przewidziano jako rezerwę na potrzeby p.poż"; 4. w punkcie III.3.1.1. w Tabeli nr 13 Lp 1 po sprostowaniu dodano jednostkę "Mg". Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 113 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) zwanej dalej: "k.p.a.". W uzasadnieniu organ wskazał, że w wydanym pozwoleniu zintegrowanym omyłkowo wpisano niewłaściwą treść przypisu "1)" pod Tabelą nr 1. Wyjaśnił, że sprostowanie to dotyczy oczywistej omyłki, gdyż w przypadku gazów niepochodzących ze spalania paliw czy spalania lub współspalania odpadów nie mamy do czynienia z określaniem zawartości tlenu w tych gazach. Natomiast prawidłowe informacje dotyczące tego zapisu znajdują się we wniosku Spółki i w treści konkluzji BAT - Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2015/2119 z 20 listopada 2015 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do produkcji płyt drewnopochodnych zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (DZ.U.UE.L 2015.306.31). Organ uznał również, że określenie "klej" stosowany do produkcji płyt wiórowych oraz "żywice" dotyczą tych samych substancji i mogą być stosowane zamiennie. Zatem na wniosek Spółki sprostowano zapis "żywice" na "klej". Odnośnie zbiornika retencyjnego podano, że omyłkowo wpisano jego pojemność 6 100 m3 zamiast 8 900 m3. Z kolei w punkcie III.3.1.1. w Tabeli nr 13 Lp 1 decyzji omyłkowo nie zapisano jednostki masy odpadów. Na to postanowienie zażalenie wniosło Stowarzyszenie A (dalej jako: "Stowarzyszenie") wskazując, że doszło do rażącego naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. Podniesiono, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznych zmian w decyzji. Tymczasem Starosta dokonał zmian istotnych kwestii pozwolenia zintegrowanego takich jak: objętość gazów odlotowych, wielkości zbiorników retencyjnych, masy odpadów, zamiany pojęcia "żywicy" na "kleje". Na powyższe postanowienie także Prokurator Regionalny wniósł zażalenie podnosząc, że w pkt 1 i 2 tego postanowienia organ dokonał sprostowania kwestii merytorycznych będących przedmiotem decyzji z [...]. Po rozpatrzeniu wniesionych zażaleń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") postanowieniem z [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie w zakresie punktów 1, 3 i 4 oraz uchyliło pkt 2 zaskarżonego postanowienia i odmówiło sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w punkcie II.1.3.w tabeli nr 2 LP 2.1 kolumna 2 decyzji z [...], polegającej na zastąpieniu słowa "żywice" słowem "kleje". W uzasadnieniu wyjaśniono, że nie może być mowy o oczywistej omyłce pisarskiej w sytuacji, gdy określenie "klej" stosowany do produkcji płyt wiórowych oraz "żywica" były uznane przez organ za tożsame. Sama Spółka we wniosku stosowała te nazwy zamiennie. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. dotyczy istotnych omyłek organu, nie strony. W tej sytuacji nie można uznać, że zastosowanie nazwy "żywice" zamiast "kleje" stanowiło oczywistą omyłkę pisarską. W pozostałym zakresie Kolegium uznało, że nie doszło do merytorycznej zmiany decyzji. Oczywistość omyłki wskazanej w pkt 1 zaskarżonego postanowienia wynika z porównania rozstrzygnięcia decyzji z jej uzasadnieniem, z treścią wniosku o wydanie pozwolenia zintegrowanego oraz z treścią konkluzji BAT. Także odnośnie objętości zbiornika retencyjnego organ uznał, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej. Wniosek Spółki budził wprawdzie wątpliwości co do objętości tego zbiornika, jednakże w piśmie wyjaśniającym z 1 marca 2019 r. Spółka zawarła jednoznaczną informację, że zbiornik na wody opadowe i roztopowe będzie miał wydajność 8 900 m3 i podzielony został na dwie części o pojemnościach 2 800 m3 oraz 6 001 m3. Z kolei w punkcie III.3.1.1. w Tabeli nr 13 Lp 1 doszło do oczywistego pominięcia jednostki masy "Mg", która jest stosowana przez ustawodawcę do określania masy odpadów. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia, ewentualnie uchylenia postanowień organów obu instancji. Zarzucono naruszenie art. art. 113 § 1 k.p.a. poprzez: - wydanie postanowienia o sprostowaniu w sytuacji, gdy zostały złożone odwołania od decyzji, co powoduje czasową niedopuszczalność stosowania trybu rektyfikacji decyzji; - wydanie postanowienia o sprostowaniu będącego merytoryczną zmianą decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że przewidziany w przepisach k.p.a. tryb rektyfikacji decyzji oraz tryb weryfikacji decyzji (w szczególności w drodze odwołania) są wobec siebie niekonkurencyjne z uwagi na odrębny przedmiot i skutki prawne ich zastosowania. Jeżeli zatem od decyzji zostało wniesione odwołanie organ, który wydał decyzję, nie może uruchomić trybu rektyfikacji decyzji. Po zakończeniu postępowania odwoławczego, jeżeli nie uchylono decyzji organu I instancji, organ ten jest wyłącznie właściwy do podjęcia postanowienia o sprostowaniu tej decyzji. W niniejszej sprawie od decyzji Starosty z [...] zostały wniesione odwołania - Stowarzyszenie złożyło odwołanie 19 lipca 2019 r. Strona skarżąca ponownie podniosła, że wszystkie cztery punkty postanowienia Starosty o sprostowaniu mają charakter merytoryczny. Pierwsze trzy (objętość gazów odlotowych, kwestia żywic czy klejów, wielkość zbiornika) dotyczą elementów stanu faktycznego sprawy, które nie podlegają sprostowaniu, lecz weryfikacji w trybie odwoławczym. Natomiast odnośnie kwestii wielkości wytwarzanych odpadów wskazano, że Mg nie jest jedyną wielkością stosowaną w przepisach odpadowych, taką jednostką są również kilogramy. Zatem w tym zakresie również należałoby uruchomić tryb weryfikacji decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z 23 stycznia 2020 r. pełnomocnik Spółki wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż możliwość prostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach jest możliwa w każdym czasie. Ponadto stwierdzono, że dokonane sprostowania decyzji w drodze postanowienia nie zmieniły wydanego pozwolenia zintegrowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Po rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddane zostały postanowienia organów obydwu instancji dotyczące sprostowania omyłek pisarskich w decyzji z [...] w sprawie udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do oceny, czy art. 113 § 1 k.p.a. został w sposób istotny naruszony na skutek wydania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, prostującego decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy od tej decyzji zostało wniesione odwołanie. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że powołany przepis odnosi się do takich wad decyzji, które charakteryzują się cechą oczywistości. Co jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. zależy też każdorazowo od okoliczności konkretnej sprawy. Oczywistość może wynikać z treści postanowienia, sentencji i uzasadnienia lub akt sprawy, stanowi ona zarazem granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania. W tym trybie można naprawić jedynie oczywiste przeoczenia, czy zastosowanie niewłaściwego słowa, litery, czy cyfry lub też inną omyłkę pisarską o charakterze elementarnym, która co do zasady nie wpływa na treść i znaczenie prostowanego postanowienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się rozumienie pojęcia "oczywistej omyłki", jako błędu, który nie wpływa na znaczenie merytoryczne aktu administracyjnego i jego charakter nie budzi wątpliwości w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy lub stanu prawnego (por. wyroki NSA: z 16.01.2018 r., sygn. II OSK 1257/17; z 09.12.2015 r., sygn. II OSK 913/14 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako: CBOSA). Powołany przepis art. 113 § 1 k.p.a. stwarza organowi administracji publicznej możliwość rektyfikacji decyzji, czyli usunięcia nieistotnych wad aktu oraz sprostowania jego treści. Odrębnym trybem jest tryb weryfikacji decyzji, w którym następuje usunięcie wad istotnych w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych) oraz środków nadzoru. Tryby te nie wykluczają się wzajemnie, nie mogą być jednak stosowane zamiennie (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 6 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1050/86, OSP 1991/3/66). Te dwa tryby są wobec siebie niekonkurencyjne z uwagi na odrębny przedmiot i skutki prawne zastosowania. Tryb rektyfikacji nie prowadzi do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, natomiast tryb weryfikacji decyzji zarówno w toku instancji, jak i w nadzwyczajnych trybach postępowania otwiera możliwość prawną uchylenia (zmiany) decyzji, stwierdzenia nieważności decyzji. Rozgraniczenie wadliwości nieistotnej decyzji administracyjnej od wadliwości, która prowadzi do uchylenia (zmiany) decyzji, może wywołać wątpliwości interpretacyjne, które mogą być rozstrzygnięte tylko na podstawie treści decyzji i akt sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Tylko szczegółowe ustalenia pozwalają na ocenę stopnia wadliwości decyzji administracyjnej. Mając na względzie powyższe relacje pomiędzy trybem rektyfikacji a trybem weryfikacji decyzji administracyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lipca 2018 r., sygn. I GSK 2126/18 stwierdził, że "gdy od decyzji zostało wniesione odwołanie, organ, który wydał decyzję, nie może uruchomić trybu rektyfikacji decyzji. Uruchomienie trybu postępowania odwoławczego stanowi czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji (por. także wydane na gruncie art. 215 Ordynacji podatkowej, który jest odpowiednikiem art. 113 k.p.a, wyroki NSA: z 27 sierpnia 2002r., sygn. III SA 2557/00 z glosą B. Adamiak, opublikowaną OSP 2005/2/15; z 6 września 2006 r., sygn. II FSK 968/05; wyroki WSA: w Warszawie z 5 grudnia 2007 r., sygn. VIII SA/Wa 537/07; we Wrocławiu z 22 listopada 2006 r., sygn. III SA/Wr 310/05; w Łodzi z 13 września 2006 r., dostępne w CBOSA). Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie powyższy pogląd podziela, a w szczególności stanowisko zajęte przez B. Adamiak w glosie do wyroku z 27 sierpnia 2002 r., sygn. III SA 2557/00 (OSP 2005/2/15), że zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowi czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji. Po zakończeniu postępowania odwoławczego, jeżeli nie uchylono decyzji organu I instancji (co powoduje bezprzedmiotowość trybu rektyfikacji), organ ten jest wyłącznie właściwy do podjęcia postanowienia o sprostowaniu tej decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o sprostowaniu decyzji zostało wydane przez organ I instancji [...], a zatem już po wniesieniu odwołania od decyzji przez stronę skarżącą. Z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 stycznia 2020 r. (k. 61 akt sądowych) wynika, że odwołanie Stowarzyszenia zostało nadane pocztą 19 lipca 2019 r., wpłynęło do organu I instancji 22 lipca 2019 r., a do organu II instancji 30 lipca 2019r. Wcześniej odwołanie zostało również wniesione przez Prokuratora, tj. do organu I instancji wpłynęło 15 lipca 2019 r. Wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji nie uprawniało Starosty do wydania postanowienia w przedmiocie sprostowania własnej decyzji. Wręcz przeciwnie, stanowiło to czasową przeszkodę do skorzystania z trybu rektyfikacji tej decyzji. Mimo to, Starosta wydał postanowienie o sprostowaniu decyzji, od której wniesiono odwołanie. Należy podkreślić, że chociaż przepis art. 113 § 1 k.p.a. nie określa granic czasowych, w których dopuszczalne jest sprostowanie błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki w wydanej decyzji, skorzystanie z tej instytucji nie jest możliwe po uruchomieniu na wniosek legitymowanego podmiotu kontroli w administracyjnym toku instancji. Zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowią czasową przeszkodę dla skorzystania z trybu rektyfikacji zapadłej w niej wcześniej, lecz jeszcze nieostatecznej decyzji. Chodzi tu o zapewnienie możliwości oceny charakteru określonego uchybienia przez organ "przejmujący" sprawę do rozpoznania - zbadania przez organ odwoławczy, czy wykazuje ono cechy drobnego, poddającego się rektyfikacji błędu formalnego, czy też ma znamiona wadliwości prawnej uzasadniającej wzruszenie (zmianę) zapadłej decyzji. Z tego powodu niedopuszczalne jest "wkraczanie" organu I instancji w sferę oceny zastrzeżonej dla organu właściwego instancyjnie do rozpoznania sprawy. Do niego bowiem należy kategoryzacja dostrzeżonego uchybienia i wyciągnięcie z tego faktu stosownej konkluzji prawnej w ramach powtórnego rozpatrzenia sprawy, wynikającego z wniesienia odwołania. Tylko ten wariant rozumowania daje się pogodzić z zasadą ogólną dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2002 r., sygn. III SA 2557/00, dostępny w CBOSA). Należy również zauważyć, że zakres dokonanych w postanowieniach sprostowań wykraczał poza upoważnienie wynikające z art. 113 § 1 k.p.a. Błędne wskazanie w decyzji wielkości zbiornika retencyjnego, niezamieszczenie jednostki masy odpadów, zastąpienie słowa "żywice" słowem "kleje", a także kwestie objętości gazów odlotowych w realiach rozpoznawanej sprawy nie możne zostać uznane za oczywistą omyłkę podlegającą sprostowaniu postanowieniem. Jest to bowiem element ustaleń faktycznych, które mogą zostać sprostowane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wydanej po rozpatrzeniu wniesionych odwołań. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).