I SA/Wa 1695/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...][...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 566/14 1. wymierza Prezydentowi [....] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysiący) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz [...][...] sumę pieniężną w kwocie 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [....] na rzecz [...][...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...][...] pismem z [...] lipca 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 566/14. W pkt 1 wskazanego orzeczenia Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...][...] z [...] maja 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. jako "[....][...] zd. nr [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1936/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł, w związku z niewykonaniem wyroku Sądu z 9 grudnia 2014 r., stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Po czym wyrokiem z 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1311/17 Sąd ten wymierzył Prezydentowi [....] grzywnę w wysokości [...] zł. Stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...] zł. Z kolei wyrokiem z 19 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1526/18 Sąd nałożył kolejną grzynę na organ w wysokości [....] zł, stwierdzając, że bezczynność orgny w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznał też na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł. W obecnie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca wniosła o: - wymierzenie Prezydentowi [....] grzywny, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a., - stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekanie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., - przyznanie na rzecz skarżącej, na podstawie art. 154 § 7 § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej od wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów oraz - o zmianę dotychczasowej pobłażliwej dla Prezydenta [...] linii orzeczniczej Sądu, poprzez uwzględnienie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w wyroku z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że sprawa nie została załatwiona, pomimo wydania przez Sąd wyroków stwierdzających bezprawne blokowanie skarżącej realizacji jej słusznych praw. Odnośnie sumy pieniężnej strona skarżąca wskazała, że poprzez brak wykonania orzeczenia Sądu z 9 grudnia 2014 r. poniosła szkodę niemajątkową. Przyznanie wnioskowanej kwoty jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia jej dóbr osobistych, w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy. Wyrazem i skutkiem tego naruszenia jest notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia, rozdrażnienie i stres. Ponadto istnieje obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi tej sankcji organ nie wykona wyroku sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi w całości. Wskazał, że jak dotąd nie został zgromadzony cały materiał dowodowy oraz opisał przebieg postepowania. Podniniósł ponadto, ze aktywność procesowa strony, jak i ilość składanych skarg utrudnia prawidłowe procedowanie w sprawie. Na zlecenie organu wykonano opracowanie geodezyjne nieruchomości. Ponadto z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie. Waga tego typu spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 566/14 w pkt 1 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...][...] z [...] maja 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. jako "[...][...] zd. nr [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 orzeczenia). Wyrok ten nie został wykonany w rezultacie czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1936/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a kolejnym orzeczeniem z 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1311/17 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości [...] zł. Stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...] zł. Po raz trzeci Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie orzeczeniem z 19 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1526/18 wymierzył temu organowi grzywnę w wysokości [...] zł, stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznał też na rzecz skarżącej kolejną sumę pieniężną w wysokości [...] zł. Bezsporne jest, że akta sprawy, wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] kwietnia 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SAB/Wa 566/14 (data stempla prezentaty organu), jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 9 grudnia 2014 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, uprzednio wymierzone grzywny, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim okres prowadzonego postępowania oraz to, że po zwrocie akt sprawy po wyroku wymierzającym Prezydentowi trzecią grzywnę, organ tylko nie zintensyfikował czynności w sprawie. W istocie wystąpił tylko o sporządzenie opracowania geodezyjnego oraz do Sądu Rejonowego dla [...][...] o nadesłanie dokumentów. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego przez tak długi okres. Pokreślić należy, że przynajmniej część czynności w postępowaniu może zostać podjęta w oparci o akta zastępcze. W ocenie Sądu powyższe okoliczności uzasadniają uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Skarżąca uzasadniła swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej, faktem zadośćuczynienia za oczekiwanie na wydanie rozstrzygnięcia, stresem z tym związanym, naruszeniem, przez brak działań organu, jej dóbr osobistych oraz koniecznością wywarcia większej presji na organ. W tych okolicznościach Sąd uznał, że już suma pieniężna w wysokości [...] zł skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jedocześnie przyznanie wyższej sumy pieniężnej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, kiedy to wymierzono już dwie sumy w wysokości [...] zł i [...] zł stanowiłoby zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Nie można bowiem pominąć okoliczności, że ostatnia z sum została nałożona wyrokiem z 19 października 2018 r., a organ zlecił w 2019 r. wykonanie opracowania geodezyjnego dla nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).