III SA/Wa 2205/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Włodzimierz Gurba (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi PHB I. sp. z o.o. Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Pismem z 2 września 2019 r. PHB I. sp. z o.o. Oddział w P. (zwana dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "DIAS") postanowienie z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 1.1. Pismem z 26 września 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "NUS" lub "organ pierwszej instancji") poinformował Spółkę, że w wyniku czynności analitycznych nie stwierdzono wpływu informacji JPK_VAT za okres styczeń – lipiec 2018 r., wskazał podstawę prawną składania informacji JPK_VAT w formie elektronicznej oraz poinformował o konieczności złożenia brakujących dokumentów w terminie 7 dni roboczych od otrzymania pisma. Pismem z 13 października 2018 r. Strona wniosła o zawieszenie obowiązku składania pliku JPK do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z tego obowiązku. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. NUS odmówił wszczęcia postępowania podatkowego. 1.2. W wyniku rozpoznania zażalenia Strony DIAS postanowieniem z [...] lutego 2019 r. uchylił w całości ww. postanowienie NUS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek z 13 października 2018 r. został opatrzony nieczytelnym podpisem, który uniemożliwia identyfikację osoby, która go złożyła. Uwzględniając zalecenia organu odwoławczego, NUS wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych wniosku z 13 października 2018 r., w wyniku czego pismem z 8 maja 2019 r. Skarżąca poinformowała, że wniosek ten został podpisany osobiście przez B. B. jako Prezesa Spółki. 1.3. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Spółki NUS postanowieniem z [...] maja 2019 r. ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia obowiązku składania pliku JPK do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z tego obowiązku. 1.4. W dniu 31 maja 2019 r. Strona wniosła zażalenie na postanowienie NUS z [...] maja 2019 r., zarzucając organowi pierwszej instancji wydanie postanowienia w wyniku postępowania nierozpoznającego istoty sprawy i naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."), w szczególności art. 165a § 1, poprzez odmowę wszczęcia postępowania, pomimo że istnieją przyczyny dla których może ono zostać wszczęte. 1.5. DIAS postanowieniem z [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie ziściła się przesłanka odmowy wszczęcia postępowania wynikająca z innych przyczyn – brak jest bowiem przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę do przeprowadzenia postępowania i wydania stosownego rozstrzygnięcia. DIAS zauważył, że sposób składania plików JPK wynika wprost z ustawy i nie przewiduje ona wyjątków w tym zakresie, np. po spełnieniu przez Stronę określonych warunków, które mogłyby być przedmiotem analizy właściwego organu podatkowego. 2.1. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia postanowienia DIAS z [...] lipca 2019 r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia NUS z [...] maja 2019 r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie art. 165a § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą pod pojęciem innej przyczyny, z powodu której nie wszczyna się postępowania jest brak przepisu prawa normującego możliwość żądania określonego zachowania organu administracji, podczas gdy wykładnia taka jest oczywiście sprzeczna z brzmieniem samego przepisu i nie wynika również z innych przepisów. 2.2. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. - Dz. U. z 2019, poz. 2325, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 4. Przedmiotem sporu jest to, czy istnieje podstawa prawna do rozstrzygania w sprawie zawieszenia obowiązku składania pliku JPK_VAT. 5. Skarga jest niezasadna. Organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania wobec tego, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygania w sprawie zawieszenia obowiązku składania pliku JPK_VAT. 6. Stosownie do art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (dotyczące wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z tego przepisu wynika, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada, czy wniosek (podanie) pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz, czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie. Odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależniona od uznania organu. W sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a O.p. Owe inne przyczyny, o których mowa w art. 165a § 1 O.p., to w szczególności: brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania danej treści w trybie postępowania podatkowego, sytuacja w której w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, czy też sytuacja w której wydana już została decyzja podatkowa (por. Ordynacja Podatkowa Komentarz 2008, B. Adamiak. J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Unimex Warszawa 2008, str. 691). Zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługują poglądy podnoszone w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, że zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyroki: WSA w Warszawie z 22 stycznia 2007 r. III SA/Wa 3288/06; WSA w Poznaniu z 2 grudnia 2008r., I SA/Po 1228/08, WSA w Poznaniu z 11 lutego 2009r., I SA/Po 1347/08, WSA w Olsztynie z 4 lutego 2009r., I SA/Ol 551/08 - orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej zwanej też CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl"). 7.1. Przenosząc powyższe, poglądy z którymi Sąd się identyfikuje, na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że nie ma podstaw prawnych umożliwiających organowi podatkowemu rozstrzyganie w sprawie zawieszenia obowiązku składania pliku JPK_VAT. Takiej sprawy nie da się rozstrzygać ani pozytywnie ani negatywnie. Nie zależy to od woli organu podatkowego, ale do woli ustawodawcy, który nie wprowadził takiego rozwiązania prawno-procesowego, jakiego chciałaby Skarżąca. Organ w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wskazał, powołując się w art. 82 § 1b O.p., na obowiązek comiesięcznego składania tylko i wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej informacji JPK_VAT. Zatem podatnicy bez wezwania organu podatkowego mają obowiązek przekazywania informacji, o których mowa w tym przepisie w terminie i formie w nim określonym. 7.2. Zgodzić się należy z organem, że nie ma tu zastosowania art. 48 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy może wyłącznie, z pewnymi wyjątkami, odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Odroczenie terminu sprowadza się jednak wyłącznie do wydłużenia o określony czas możliwości dokonania danej czynności a nie do zawieszenia, czy zaniechania lub zwolnienia z wykonania tej czynności. Jednak odraczać można wyłącznie termin, który jeszcze nie upłynął. Upływ tego terminu skutkuje tym, że organ podatkowy nie jest uprawniony do podjęcia decyzji o jego odroczeniu, bowiem termin, który ekspirował, nie może podlegać jakimkolwiek modyfikacjom, a więc nie może być ani przedłużony, ani skrócony (wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., II FSK 1671/16). 7.3. Organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p., a zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny. Istotą sprawy jest jedynie to, czy organ miał podstawy do prowadzenia postępowania i wydawania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zawieszenia wykonywania obowiązku JPK_VAT. W sprawie nie chodzi więc o badanie, czy Skarżąca jest technicznie przygotowana do realizacji obowiązku w zakresie JPK_VAT (komputer, łącze internetowe) oraz czy organy administracji podatkowej winny udzielić jej pomocy w wykonaniu obowiązku np. udostępniając stanowisko komputerowe. 8. Na marginesie wskazać należy, że tutejszy Sąd wyrokiem z 28 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2979/18 oddalił skargę na postanowienie w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia Spółki z wykonywania obowiązku JPK_VAT w formie elektronicznej. 9. W niniejszej sprawie, pomimo wniosku Strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Oznacza to, że skierowanie tych spraw do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też, pomimo że Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy, to z uwagi na brzmienie art. 122 P.p.s.a., powyższy wniosek nie wiązał Sądu orzekającego w sprawie, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (tak też trafnie B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str. 527; także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 maja 2016 r., II SAB/Kr 59/16). Sąd jednocześnie miał na uwadze, że Skarżąca nie wskazała argumentów świadczących, że rozpoznanie sprawy na rozprawie byłoby celowe. Sąd z urzędu także nie dopatrzył się żadnych podstaw przemawiających za koniecznością, czy celowością, rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym. 10. 1. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części. 10.2. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić.