I SA/Wa 2052/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E.G., P.G., H.L., H.N., P.S., G.S., M. B., J.P. i G.P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygnatura akt I SAB/Wa 624/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E.G., P.G., H.L., H.N., P.S., G.S., M. B., J.P. i G.P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E.G., P.G., H.L., H.N., P.S., G.S., M. B., J.P. i G.P. (dalej jako skarżący) pismem z [...] sierpnia 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] (dalej jako organ/prezydent) grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 624/17. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nadal nie wykonał ww. wyroku, pomimo upływu wyznaczonego terminu na rozpatrzenie sprawy oraz pomimo pisemnego wezwania do jego wykonania. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za pracę w gospodarce narodowej w roku poprzednim, o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozpatrzenia oraz wniósł o nierozpoznawania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 624/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] listopada 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul.[...], ozn. jako "[...]" dz. ew. nr [...] w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że zostały one zwrócone do organu wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu 23 maja 2018 r. określony w wyroku termin na rozpatrzenie sprawy upływał zatem z dniem 23 sierpnia 2018 r. We wskazanym terminie organ nie wydał decyzji w sprawie. Wyrokiem z 23 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1789/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1000 zł za niewykonanie wyroku, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałej części. Niekwestionowaną okolicznością jest również fakt, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, pomimo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już raz wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie wyroku oraz pomimo kolejnego pisemnego wezwania do jego wykonania organ nadal nie rozstrzygnął sprawy o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem z 14 marca 2018 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, a także brak jakiejkolwiek reakcji organu na uprzednio wymierzoną grzywnę Sąd uznał, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1.500,00 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 14 marca 2018 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że wskazany w ww. wyroku termin na rozpoznanie sprawy upłynął już ponad dwa lata temu, okoliczność że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już raz ukarał prezydenta za niewykonanie wyroku oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nadal nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo pisemnego wezwania. Jedynymi odnotowanymi czynnościami po zwrocie akt sprawy z sądu jest zwrócenie się do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy [...] o udzielenie informacji dotyczących nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz do pełnomocnika skarżących o nadesłanie oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] września 2015 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po H. S., informując go jednocześnie, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] grudnia 2019 r. - co nastąpiło przy pismach z [...] września 2019 r. Przebieg postępowania przed organem wskazuje, że w okresie od 28 maja 2018 r. do 20 września 2019 r. w sprawie nie były podejmowane żadne czynności. Uzasadnia to uznanie bezczynności organu po wyroku za rażące naruszenie prawa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie [...] (Dz.U. 1945.50.279, dalej jako dekret). Sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy dotyczące dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co może częściowo tłumaczyć niedotrzymanie wyznaczonego terminu. Mając to na uwadze Sąd uznał, że w obecnym stanie sprawy wystarczającą sankcją dla organu jest grzywna a nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby w tym momencie nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie skargę oddalono (pkt 3 sentencji). O kosztach procesu w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800).