II GZ 306/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 460/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Energii z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 460/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Energii z [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 21 września 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 7 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 21 września 2018 r. W związku z powyższym zarządzeniem z 4 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 92.224 zł, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 22 maja 2019 r. Pismem z 29 maja 2019 r. skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 14 sierpnia 2019 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy (orzeczenie to doręczono pełnomocnikowi Spółki w dniu 19 września 2019 r.). Na zarządzenie nie został wniesiony sprzeciw. Wobec powyższego, zarządzeniem z 22 października 2019 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 kwietnia 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 92.224 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 4 grudnia 2019 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z 10 grudnia 2019 r. złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego z uwagi na zmianę okoliczności związanych z jej aktualną sytuacją faktyczną i finansową. Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych do dnia 13 grudnia 2019 r. nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Sąd I instancji uzasadniając odrzucenie skargi stwierdził, że skarżąca, pomimo wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, doręczonego jej pełnomocnikowi w dniu 4 grudnia 2019 r., w wyznaczonym terminie, nie uiściła wpisu od skargi, lecz ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. W związku z powyższym wobec nieuiszczenia wpisu od skargi skarga ta podlegała odrzuceniu. W zażaleniu skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwolnienie od opłaty od zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.s. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy Sąd I instancji powinien najpierw rozstrzygnąć wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy. W odpowiedzi na zażalenie Minister Klimatu wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, została ona wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiściła. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że skargę należało odrzucić. Bez wpływu na powyższe pozostaje ponowne wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Zatem, prawomocne postanowienie Sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącej z uwagi na niewykonanie zarządzenia z dnia 22 października 2019 r., tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego pouczenia, wpisu od skargi. Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 220 § 3 p.p.s.a okazał się nieusprawiedliwiony, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.