I SA/Sz 28/20
WyrokWSA w Szczecinie2020-03-05
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Bolesław Stachura, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę na postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, może być uwzględniona w oparciu o późniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę naliczenia tych kosztów?Ratio decidendi
Skarga o wznowienie postępowania jest zasadna, jeśli prawomocny wyrok został oparty na przepisach, które następnie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W niniejszej sprawie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisów dotyczących naliczania opłat egzekucyjnych miał zastosowanie, ponieważ organy i sąd administracyjny oparły się na tych przepisach, mimo że nie doszło do skutecznego wyegzekwowania należności, co stanowiło zerwanie związku między świadczeniem organu a wysokością opłat.Stan faktyczny
Skarżący B. D. został obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, a następnie Dyrektora Izby Skarbowej. Skarga B. D. na te postanowienia została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA. Następnie B. D. wniósł o wznowienie postępowania sądowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiące podstawę naliczenia kosztów. WSA uwzględnił skargę o wznowienie, ale NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dokładniejszej analizy wyroku TK.Rozstrzygnięcie
Uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r., uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w S. z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie sygn. akt I SA/Sz [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Sz [...], II. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia 23 listopada 2015 r. nr [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz skarżącego B. D. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. P. ("Naczelnik US") obciążył wierzyciela – B. D. kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł, prowadzonego wobec zobowiązanego A. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez B. D..
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. znak [...] [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2016 r. I SA/Sz 301/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. D. na wymienione postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.
28 września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynęła skarga B. D. (dalej "Strona" lub "Skarżący") o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wymienionym wyrokiem z 18 maja 2016 r. Skarżący wniósł o zmianę tego wyroku przez uchylenie postanowień organu egzekucyjnego w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 599; dalej: u.p.e.a.), które stanowiły podstawę naliczenia kosztów egzekucyjnych w drodze wymienionego postanowienia Naczelnika US z [...] listopada 2015 r.
Po wznowieniu postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 7 grudnia 2016 r. I SA/Sz 999/16 uchylił wyrok z 18 maja 2016 r. oraz postanowienia organów obu instancji. Zdaniem WSA podstawę naliczenia znaczącej części kosztów egzekucyjnych stanowiły m. in. przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a., które wymienionym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego zostały uznane za niekonstytucyjne. Zaistniała więc podstawa do uchylenia prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z 18 maja 2016 r. I SA/Sz 301/16 oraz uchylenia postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, ponieważ orzeczenia te zostały wydane w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją RP. Wobec tego zaistniała również konieczność ponownego rozstrzygnięcia kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego przy uwzględnieniu skutków obowiązującego od 16 sierpnia 2016 r. orzeczenia TK w zakresie oceny prawnej, że m. in. przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. są niezgodne z Konstytucją RP.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Wyrokiem z 8 października 2019 r. I GSK 1379/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Według NSA Sąd I instancji dokonał niewłaściwego odczytania wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., pomijając jego rodzaj, a w konsekwencji błędnie przyjął, że orzeczenie to wywołało w istocie skutki uchylające, mimo iż organ ten orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części norm prawnych wynikających z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Normy te muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją w zakresie określonym w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie muszą być nadal stosowane i interpretowane zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Tego typu niezgodność z Konstytucją art. 64 § 1 i § 6 pkt 4 u.p.e.a. winna być odniesiona do stanu faktycznego sprawy, czego Sąd I instancji nie uczynił.
NSA wskazał, że dokonując rozpoznania sprawy przez pryzmat tego, czy występuje podstawa wznowienia, Sąd I instancji przy ocenie zaistnienia tej z przesłanek pozytywnych warunkujących wznowienie postępowania, która odnosi się do orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, winien mieć na uwadze konieczność rozważenia także tych aspektów stwierdzenia niekonstytucyjności i jego następstw, które dotyczą sposobu sformułowania sentencji, treści wyroku, jak też kwestii jego obowiązywania. Powyższe nie zostało przez Sąd I instancji dokonane, prowadząc niejako do automatycznego uznania, iż z uwagi na wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. zaistniała podstawa do uchylenia prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z 18 maja 2016 r. i podjętych w sprawie postanowień. Tymczasem prawidłowe odczytanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego prowadzić powinno do ustalenia, czy i jaki jest wpływ zastosowanych przez organy art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w sposób wskazany w tym orzeczeniu na treść wydanych postanowień.
Ponadto NSA wskazał, że Sąd I instancji nie wyjaśnił, czy skutkiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. mogło być odmienne ukształtowanie stosunku prawnego (w zakresie wielkości orzeczonych kosztów postępowania egzekucyjnego) pomiędzy podmiotami zwykłego postępowania kontrolnego przed sądem administracyjnym.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe odczytanie znaczenia wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., przy koniecznym wzięciu pod uwagę rodzaju tego orzeczenia i możliwego zakresu jego oddziaływania, prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji bez odniesienia się do stanu faktycznego sprawy, przedwcześnie i niejako "automatycznie" stwierdził, iż wskazany wyrok Trybunału stanowił orzeczenie uzasadniające uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania. Zasadny okazał się też zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) wskutek niezawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek wskazań co do dalszego postępowania przez organ egzekucyjny po uchyleniu postanowień, tj. dotyczących sposobu ustalenia na nowo kosztów postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji został zobowiązany do ponownego dokonania szczegółowej analizy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, z uwzględnieniem przedstawionych przez NSA wskazań, a następnie do rozważenia dopuszczalności i ewentualnej zasadności wznowienia postępowania oraz do przedstawienia wyniku dokonanej oceny w uzasadnieniu spełniającym wymagania przewidziane art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności podkreślić należy zatem, że rozpoznawana sprawa była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a") – sąd rozpoznający sprawę związany jest wykładnią prawa dokonaną przez orzekający w tej samej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w powołanym przepisie oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu NSA poglądem, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa.
Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie przyjmuje się, że "związanie wykładnią prawa" oznacza wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 967/12 ).
Zatem Sąd ponownie rozpoznając sprawę zauważa, że Trybunał Konstytucyjny w pkt. 1 sentencji wyroku, sygn. SK 31/14 orzekł, iż "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz.599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji." Natomiast w pkt 2 orzekł że "Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. "
Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części norm prawnych wynikających z art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Jak wynika z sentencji wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., Trybunał Konstytucyjny stwierdzając wskazaną niezgodność z Konstytucją RP, powiązał ją z wyraźnie określonym w jego sentencji zakresem.
Jak wskazał NSA dokonując rodzajowego sklasyfikowania wyroku TK, sygn. SK 31/14, uznać należy, iż jest on – z uwagi na wynik kontroli, a przy tym sposób redakcyjnego ujęcia – orzeczeniem negatywnym, o złożonych skutkach, przybierającym zarazem postać wyroku zakresowego. Przedmiotowy wyrok zakwestionował bowiem jedynie w pewnym, wskazanym w jego pkt 1 i pkt 2 sentencji zakresie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. jako przepis niezgodny w tej części ze standardami konstytucyjnymi. Orzeczenia zakresowe to wyroki, w których Trybunał Konstytucyjny za zgodny lub niezgodny z wzorcem kontroli uznaje określony przepis (normę rekonstruowaną z tego przepisu) nie w całości, lecz tylko w pewnym zakresie, odnoszącym się do określonych stanów faktycznych, podmiotów itd.
Sąd obecnie rozpoznający sprawę, stosując się do oceny prawnej NSA wyrażonej w wyroku z 8 października 2019 r. I GSK 1379/18 zobowiązany jest odnieść orzeczoną powołanym wyrokiem Trybunału niezgodność z Konstytucją art. 64 § 1 i § 6 pkt 4 u.p.e.a. do stanu faktycznego niniejszej sprawy, a następnie ocenić czy wskazany wyżej wyrok TK ma przełożenie na niniejszą sprawę.
Jak wskazał bowiem NSA, orzeczona powołanym wyrokiem Trybunału niezgodność z Konstytucją art. 64 § 1 i § 6 pkt 4 u.p.e.a. winna być odniesiona do stanu faktycznego. Skoro bowiem wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego w konkretnej sprawie, to wyrok ten nie ma charakteru uniwersalnego, tak jak typowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający w całości niezgodność przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną decyzji z konkretnymi przepisami Konstytucji RP. Jeśli tak, to wg NSA Sąd I instancji jest zobligowany zbadać, czy wyrok zakresowy dotyczący pominięcia prawodawczego wydany w innej sprawie niejako "pasuje" do sprawy niniejszej. Inaczej mówiąc badaniu winno podlegać jakie "przełożenie" na stan faktyczny sprawy miał zakresowy wyrok TK sygn. SK 31/14. Nadto, jak zauważył NSA, Sąd I instancji nie wyjaśnił również, czy w zaistniałej sytuacji procesowej skutkiem wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. mogło być odmienne ukształtowanie stosunku prawnego (w zakresie wielkości orzeczonych kosztów postępowania egzekucyjnego) pomiędzy podmiotami zwykłego postępowania kontrolnego przed sądem administracyjnym.
Badając sprawę w tak oznaczonym zakresie, Sąd zauważa, że w pierwszym rzędzie aby odnieść treść wyroku TK do stanu niniejszej sprawy, należy ustalić i przedstawić ten stan na podstawie akt sprawy. Otóż w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji obciążające wierzyciela – Skarżącego, kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł. Na koszty te złożyły się: opłata manipulacyjna na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności tj. [...] zł, opłata za zajęcie rachunku bankowego na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności tj. [...] zł oraz wydatki egzekucyjne związane z przejazdem poborcy na podstawie art. 64b pkt 1 u.p.e.a. w kwocie [...]zł. Co więcej jak ustalił Sąd, a co wynika z akt sprawy organ nie wyegzekwował żadnych kwot egzekwowanej należności, a na skutek zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych uzyskał odpowiedź z Banku [...] iż umowa rachunku z dłużnikiem wygasła i w związku z tym realizacja zajęcia jest niemożliwa, natomiast Bank [...] w W. poinformował, że środki z zajęcia rachunku dłużnika zostaną przekazane po wpływie kwot na rachunek bankowy. Jednak z właściwych pozycji tytułu wykonawczego (część Ł "Kwoty pobrane na podstawie tytułu wykonawczego" ) wynika, iż żadne kwoty nie zostały wyegzekwowane. Nie potwierdzają tego też żadne inne dokumenty.
W tym miejscu wskazać należy, że w swoich rozważaniach zawartych w wyroku o sygn. SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny podkreślał iż, "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym opłaty takie, są więc zbliżone do podatku.
Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego owo całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat, na które wskazał Trybunał, następuje w sytuacji gdy organ nalicza i pobiera opłaty mimo, iż nie dokonano skutecznego zajęcia jakichkolwiek kwot egzekwowanej należności. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2307/18 treść przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości w nim określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (v. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327). Wcześniej identyczny pogląd NSA wyraził w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. II FSK 693/15.
Z kolei w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I GSK 630/19 NSA wskazał, że argumentacja zawartą w wyroku II FSK 693/15 odnosi się wprawdzie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ale jest adekwatna również do art. 64 § 6 u.p.e.a. Istotą zaś tej argumentacji jest celowość zastosowania wykładni językowej niniejszych przepisów. Zasadniczy prymat tego rodzaju wykładni prawa wiąże się z faktem, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia są kształtowane treścią tekstu prawnego. Treść powyższych przepisów nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna i manipulacyjna w wysokościach wyżej określonych, mogą być pobrane wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.
Skład orzekający w sprawie w pełni akceptuje poglądy wyrażone w przywołanych wyżej wyrokach.
Co więcej wskazać trzeba, że wskazywane postulaty - po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, dostrzeżone zostały przez ustawodawcę, bowiem w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), która wejdzie w życie 20 lutego 2021 r. [z wyjątkami wskazanymi w art. 15 pkt 1 i pkt 2] przewidziano w zmienionym art. 64 § 4 maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych (...) nie więcej niż 40 000 zł, natomiast w zmienionym przepisie art. 64 § 6 (po zmianie, w innej jednostce redakcyjnej) przewidziano, że opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji [...] 100 zł. W art. 64 § 2 i § 3 uregulowano także szczególne sytuacje związane z poborem opłaty manipulacyjnej. Zatem, to nie samo zajęcie rachunku bankowego, lecz wysokość "wyegzekwowanych środków pieniężnych" będzie stanowić o należnym organowi egzekucyjnemu wynagrodzeniu, uzależnionym od swego rodzaju "skuteczności" podejmowanych czynności egzekucyjnych. Także wysokość opłaty manipulacyjnej została znacznie zredukowana. Powyższa nowelizacja - według składu orzekającego w sprawie - ma charakter uściślający, a więc służący czytelnemu interpretowaniu przepisów obowiązujących dotychczas i potwierdza, że także przed wejściem jej w życie, przepis art. 64 § 4 u.p.e.a. należy odczytywać jako odnoszący się do "wyegzekwowanych środków pieniężnych". Także, opłata manipulacyjna, pobierana na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a., powinna wiązać się ze swego rodzaju "skutecznością" podejmowanych czynności egzekucyjnych.
W efekcie stosując się do oceny prawnej NSA zawartej w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Sąd, odnosząc orzeczenie powołanym wyrokiem Trybunału niezgodności z Konstytucją art. 64 § 1 i § 6 pkt 4 u.p.e.a. do stanu faktycznego niniejszej sprawy, uznał że należało przyjąć, iż wskazany wyżej wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 ma przełożenie na niniejszą sprawę, albowiem organy, a za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 18 maja 2016 r. I SA/Sz 301/16, zastosowały wskazane przepisy art. 64 § 1 i art. 64 § 6 pkt 4 u.p.e.a. w sposób w jaki Trybunał uznał je za niezgodne z Konstytucją.
W sprawie nastąpiło bowiem całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat, którymi obciążono Skarżącego. Organ nie wyegzekwował bowiem żadnych kwot, zaś na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał brzmienia przepisów obciążył wierzyciela kwotą [...]zł z tytułu opłaty manipulacyjnej i egzekucyjnej obliczonej procentowo od kwoty egzekwowanej lecz nie wyegzekwowanej w nawet najmniejszej kwocie.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych występujących w rozpoznawanej sprawie zaistniała więc podstawa do uchylenia prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 18 maja 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 301/16 oraz uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego którym obciążono wierzyciela – Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia, że orzeczenia te zostały wydane w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją RP.
Mając na uwadze, że powyższe przepisy stanowiły podstawę prawną wydania kwestionowanych postanowień organu egzekucyjnego, wobec tego zaistniała konieczność ponownego rozstrzygnięcia kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego, przy uwzględnieniu skutków, obowiązującego od dnia 16 sierpnia 2016 r., orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w zakresie oceny prawnej, że m. in. przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. są niezgodne z Konstytucją RP we wskazanym tam zakresie.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy ograniczą obciążanie wierzyciela w niniejszej sprawie jedynie do wydatków egzekucyjnych związanych z przejazdem poborcy na podstawie art. 64b pkt 1 u.p.e.a., który to przepis nie był przedmiotem orzekania przez TK. W pozostałym bowiem zakresie, wobec braku wyegzekwowania jakichkolwiek kwot, naliczenie opłaty manipulacyjnej jak i opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w dokonanej wysokości jest niezgodne z Konstytucją RP, a przez to bezpodstawne.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325). Zasądzona kwota obejmuje: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł (ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego Skarżącego w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło