I SA/Wa 2674/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej K. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister") postanowieniem z [...] października 2019 r. nr [...] stwierdził uchybienie przez K.M. (dalej jako "skarżąca") terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] (dale jako "Wojewoda") z [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówił skarżącej udostępnienia do wglądu dokumentów, złożonych w sprawie wszczętej wnioskiem W. M. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], obecne terytorium [...]. Skarżąca pismem z [...] czerwca 2019 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, które przekazane zostało Ministrowi przez Wojewodę w dniu [...] lipca 2019 r. Minister postanowieniem z [...] października 2019 r. stwierdził uchybienie przez skarżącą terminowi do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. wystąpił do Wojewody o przekazanie zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia przez skarżącą. W odpowiedzi z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda poinformował, że nie dysponuje takim potwierdzeniem, bowiem Poczta Polska S.A. nie przyjmuje potwierdzeń odbioru dla przesyłek wysyłanych do [...]. Minister pismem z [...] września 2019 r. wystąpił do Poczty Polskiej S.A. o udzielenie informacji dotyczącej daty wpływu do polskiego operatora publicznego przesyłki zawierającej zażalenie skarżącej. W odpowiedzi z [...] października 2019 r. wskazano, że przesyłka ta przyjęta została w Polsce w dniu [...] czerwca 2019 r. Minister, powołując się na treść art. 129 § 1 i § 2 oraz art. 57 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", wskazał dalej, że za dzień wniesienia pisma nadanego w zagranicznym urzędzie pocztowym przyjmuje się dzień przekazania przesyłki przez ten urząd polskiemu urzędowi pocztowemu. Z kolei sama data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma wpływu na ocenę, czy zachowany został termin na złożenie pisma. W tej sytuacji za termin nadania pisma, o którym mowa w art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a., w przypadku przesyłki nadanej w zagranicznym urzędzie pocztowym, uznać należy dzień, w którym przesyłka została przekazana polskiej placówce pocztowej. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Wojewody zostało skarżącej prawidłowo doręczone w dniu [...] czerwca 2019 r. Z uwagi na brak zwrotnego potwierdzenia odbioru, datę doręczenia postanowienia ustalono za pośrednictwem systemu internetowego Poczty Polskiej S.A. – "Śledzenie przesyłek". Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu [...] czerwca 2019 r. Zgodnie natomiast z informacją uzyskaną z Poczty Polskiej w dniu [...] października 2019 r., zażalenie skarżącej wpłynęło do polskiej placówki pocztowej dopiero w dniu [...] czerwca 2019 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji koniecznym stało się wydanie postanowienia w trybie art. 134 K.p.a., tj. o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając Ministrowi naruszenie art. 57 § 5 pkt 2, art. 40 § 4 i art. 9 K.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazała, że postanowienie Wojewody otrzymała w dniu 10 czerwca 2019 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu [...] czerwca 2019 r. W tym też dniu nadała pismo u operatora [...] w [...]. Zgodnie natomiast z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1133), termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. We wskazanym terminie skarżąca przekazała również zażalenie za pośrednictwem poczty e-mail. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 40 § 4 K.p.a. skarżąca wskazała natomiast, że zarówno w pismach kierowanych do Wojewody, jak i wniesionym zażaleniu podawała adres do doręczeń w kraju. Mimo tego korespondencja, tj. postanowienia organów obu instancji, kierowana była na jej adres zamieszkania w [...], co stanowiło dla niej znaczne utrudnienie, szczególnie z uwagi na dotrzymanie terminów. Skarżąca zwróciła również uwagę na ograniczone pouczenie zawarte w postanowieniach obu instancji, w których nie wskazano na możliwość wniesienia zażalenia drogą elektroniczną, czy też podania adresu do doręczeń w kraju. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowiący podstawę prawną kontrolowanego postanowienia art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na mocy art. 144 K.p.a. powyższy przepis stosuje się odpowiednio do zażaleń. Zgodnie natomiast z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przy czym, w myśl art. 40 § 2 K.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Stosownie natomiast do art. 40 § 4 K.p.a. strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z powyższego wynika, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa w postępowaniu za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec czego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie (por. wyrok NSA z 10 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 259/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w przypadku ustanowienia przez stronę (w niniejszym przypadku zamieszkałą za granicą), pełnomocnika do doręczeń, obliguje organ do dokonywania doręczeń na adres tego pełnomocnika. Doręczenie natomiast decyzji (postanowienia) stronie z pominięciem jej pełnomocnika jest bezskuteczne (zob. wyrok NSA z 13 września 2017 r. sygn. akt II OSK 59/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1855/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się przy tym uwagę że doręczenie, aczkolwiek dokonane z oczywistym naruszeniem art. 40 § 2 K.p.a., może być uznane za skutecznie dokonane, jedynie wtedy, gdy nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (zob. wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r. sygn. akt I SA/Wr 2995/98, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe można odnieść również do doręczenia dokonanego z pominięciem pełnomocnika do doręczeń. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że postanowienie Wojewody z [...] czerwca 2019 r. nie zostało skarżącej skutecznie doręczone. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, skarżąca zarówno we wniosku z ................, jak i we wniesionym zażaleniu wskazywała na adres jej pełnomocnika do doręczeń – B. R. Od tego momentu organy obu instancji zobowiązane były do dokonywania doręczeń na adres pełnomocnika. Powyższych obowiązków Wojewoda zaniedbał w niniejszej sprawie, albowiem postanowienie pierwszej instancji wysłano bezpośrednio do skarżącej, czyli do [...]. Organ zaniechał przy tym zarówno pouczenia jej o treści art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a., a zatem o tym, w jakiej sytuacji zachowany zostanie termin do wniesienia zażalenia, jak i o możliwości doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Skoro zatem doręczenie postanowienia z [...] czerwca 2019 r. nastąpiło z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika do doręczeń, to uznać je należało za nieskuteczne. Dokonane w ten sposób doręczenie wywołało niewątpliwie ujemne skutki procesowe dla skarżącej, gdyż wniosła ona zażalenie od ww. postanowienia z uchybieniem terminu określonego w art. art. 141 § 2 K.p.a. w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. W tej sytuacji brak było podstaw do wydania na podstawie art. 134 K.p.a., postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą zażalenia. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę Minister oceni skuteczność doręczenia postanowienia z [...] czerwca 2019 r., uwzględniając powyżej przedstawioną ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.