VII SA/Wa 96/20
WyrokWSA w Warszawie2020-03-18
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Wojciech Sawczuk, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego, podniesione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat parkingowych z lat 2003-2005, zostały prawidłowo rozpatrzone przez organy administracyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty strony skarżącej dotyczące przedawnienia, błędu co do osoby zobowiązanego oraz wadliwości tytułu wykonawczego zostały prawidłowo ocenione przez organy administracyjne. Obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej obciążał leasingobiorcę jako korzystającego z drogi publicznej. Opłaty powstałe przed wejściem w życie art. 40d ust. 3 u.d.p. (4 października 2005 r.) podlegały przedawnieniu z końcem 2010 r., a egzekucja została wszczęta przed tym terminem. Zarzuty dotyczące nieprawidłowego oznakowania strefy płatnego parkowania nie mogły być rozpatrzone, gdyż nie zostały podniesione na etapie składania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej opłat dodatkowych za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania w latach 2003-2005. Skarżący L M wniósł zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Organy administracji (Prezydent oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze) uznały zarzuty za niezasadne, co zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2020 r. sprawy ze skargi L M na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2019 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314), dalej: u.p.e.a., w wyniku rozpatrzenia zażalenia L M, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z 25 września 2017 r. znak [...] uznające za niezasadne zarzuty wniesione przez L M w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z [...] kwietnia 2009 r. nr: [...]
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO) wyjaśniło, że Prezydent [...] skierował do L M upomnienie, a następnie na podstawie wystawionych ww. dziewięciu tytułów wykonawczych wszczął postępowanie egzekucyjne dotyczące uiszczenia 36 opłat dodatkowych w związku z parkowaniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] bez wniesienia należnej opłaty w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego w różnych dniach i różnych lokalizacjach na terenie [...] w okresie pomiędzy 24 grudnia 2003 r. a 24 czerwca 2005 r. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze 8 grudnia 2009 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z odpisem zajęcia egzekucyjnego zostały doręczone zobowiązanemu 18 grudnia 2009 r. Pismami z 23 grudnia 2009 r. L M zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych. Zarzuty dotyczyły: błędu co do osoby zobowiązanego, przedawnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Postanowieniem z [...] września 2017 r. Prezydent [...], działając na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 1, 4, 7 i 10 u.p.e.a., uznał zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty za niezasadne. Organ powołując się na treść art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych, którym w rozpoznawanym przypadku był zobowiązany jako leasingobiorca pojazdu. Z kopii przedstawionej umowy leasingu z [...] sierpnia 2003 r. wynika, że umowa została zawarta pomiędzy [...] Sp. z o.o. (finansującym) a L M prowadzącym działalność jako Kancelaria Radcy Prawnego L M (korzystającym). Termin dostawy przedmiotu leasingu (pojazdu) ustalono na 18 sierpnia 2003 r. Organ stwierdził, że używanie samochodu na podstawie umowy leasingu powoduje, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu obciąża leasingobiorcę, nie zaś właściciela pojazdu. Prezydent [...] stwierdził, że opłaty dodatkowe powstałe w okresie od 24 grudnia 2003 r. do 24 czerwca 2005 r. w świetle art. 40d ust. 3 u.d.p. uległyby przedawnieniu dopiero z końcem 2010 r. Z uwagi na wyegzekwowanie należności 1 lutego 2010 r. nie doszło zatem do ich przedawnienia, a tym samym zarzut zobowiązanego w tym zakresie jest niezasadny. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., co zostało uzasadnione tym, że podmiotem gospodarczym, który leasingował pojazd był przedsiębiorca L M prowadzący działalność gospodarczą jako Kancelaria Radcy Prawnego L M, a nie jak stanowią tytuły wykonawcze Kancelaria Radcy Prawnego L M, Prezydent [...] stwierdził, że tytuły wykonawcze z 7 kwietnia 2009 r. zostały wystawione prawidłowo. Tytuły wystawiono bowiem na osobę fizyczną (część A, poz. 9, kwadrat nr 2). W tytułach wykonawczych oprócz nazwy działalności zobowiązanego figuruje imię: L i nazwisko: M. Ponadto w pozycjach 14 i 19-28 zamieszczono nr PESEL oraz adres zobowiązanego. Dane te jednoznacznie identyfikują zobowiązanego. Podobnie za nieuzasadniony zarzut, zdaniem organu egzekucyjnego, należało potraktować brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu doręczone zostały bowiem upomnienia 28 października 2008 r.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia L M na powyższe postanowienie SKO wskazanym wyżej postanowieniem z [...] października 2019 r. utrzymało je w mocy, podzielając wszystkie ustalenia poczynione przez organ egzekucyjny I instancji. Wyjaśniając szczegółowe powody zajętego stanowiska, SKO wskazało na treść art. 33 u.p.e.a. i podało, że w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2068), dalej: u.d.p. w brzmieniu obowiązującym w latach 2004 - 2005 została zawarta ogólna reguła, zgodnie z którą korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 u.d.p., za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 u.d.p. wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej". Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miejskiej - uchwały Rady [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie ustalenia stref płatnego parkowania, wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat. (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] r. Nr [...] poz. [...]). SKO podkreśliło, że obowiązek ten winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.
Odnosząc się do podniesionego błędu co do osoby zobowiązanej, SKO zauważyło, że w rozpoznawanej sprawie właściciel pojazdu ([...] Sp. z o.o.) wskazał leasingobiorcę - L M jako korzystającego z pojazdu. W aktach sprawy znajduje się umowa leasingu z [...] sierpnia 2003 r. potwierdzająca ten fakt. Właściciel wywiązał się z obowiązku wskazania osoby korzystającej z pojazdu, w sposób prawidłowy nie został zatem obciążony opłatą dodatkową. Jednocześnie wyjaśnienia L M sprowadzające się do twierdzenia, że nie wie, kto korzystał z pojazdu w okresie, kiedy pojazd został przekazany mu do użytkowania, zdaniem SKO nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Na podstawie umowy pojazd został przekazany mu w użytkowanie, tym samym przeszły na niego obowiązki i odpowiedzialność związana z przedmiotowym pojazdem. W sytuacji niewskazania przez niego, kto korzystał z pojazdu, organ egzekucyjny nie ma obowiązku poszukiwania osoby która rzekomo korzystała z niego. Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym, SKO z kolei podniosło, że wskazanie jako zobowiązanego "Kancelaria Radcy Prawnego L M" nie stanowi podstawy do uznania, że tytuł został wystawiony wadliwie. W tym zakresie organ odwołał się do stanowiska WSA we Wrocławiu zamieszczonym w wyroku z 16 marca 2006 r. sygn. I SA/Wr 80/05, zgodnie z którym fakt, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą samodzielnie pod różnymi nazwami nie pozbawia go przymiotu "przedsiębiorcy" będącego osobą fizyczną. Przywołanie zatem w tytule wykonawczym nazwy jednej z firm, pod jaką skarżący prowadzi działalność gospodarczą zaś w decyzji, w oparciu o którą wystawiono tytuł wykonawczy obok imienia i nazwiska skarżącego nazwy drugiej firmy w niczym nie zmienia oznaczenia osoby zobowiązanej. Jest nią bowiem wyłącznie osoba fizyczna.
Mając na uwadze zarzut przedawnienia zobowiązań, SKO wskazało, że w okresie kiedy powstał obowiązek uiszczenia opłaty tj. w latach 2003 - 2005 ustawa o drogach publicznych nie przewidywała przedawnienia obowiązku. Przepis art. 40d ust. 3 u.d.p. wszedł w życie z dniem 4 października 2005 r. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek uiszczenia opłat określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3 oraz kar pieniężnych określonych w art. 13g ust. 1, art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 2 oraz w art. 40 ust. 12 u.d.p. przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. W kwestii przedawnienia należności powstałych przed wejściem w życie ww. przepisu wypowiedział się NSA w wyroku z 7 października 2010 r. sygn. II FSK 884/09 stwierdzając, że pięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 40d ust. 3 u.d.p., tj. od 4 października 2005 r., także do zdarzeń prawnych, które powstały przed ta datą jednak dalej trwających. Przyjęcie, że wprowadzony ustawą zmieniającą pięcioletni okres przedawnienia ma zastosowanie od dnia wymagalności zobowiązania, a nie obowiązujący w tej dacie, prowadzi do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Powyższe oznacza, że opłaty powstałe przed 4 października 2005r. podlegają przedawnieniu z końcem 2010 r. W rozpoznawanej sprawie, jak stwierdziło SKO, opłaty zostały wyegzekwowane 1 lutego 2010 r., tj. przed upływem okresu przedawnienia. SKO zauważyło, że w aktach sprawy znajdują się potwierdzenia odbioru upomnień. Odnosząc się do twierdzenia zawartego w zażaleniu, negującego, że pojazd znajdował się w strefie płatnego parkowania, SKO wyjaśniło równocześnie, iż postępowanie prowadzone na podstawie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest postępowaniem prowadzonym "w granicach zarzutów". Skoro zarzut taki na etapie wnoszenia zarzutów nie został sformułowany, organ egzekucyjny z urzędu nie badał tej okoliczności, a tym samym okoliczność taka nie mogła zostać podniesiona w postępowaniu odwoławczym. Organ podkreślił, że zobowiązany odebrał osobiście wezwanie do uiszczenia opłaty z 19 lipca 2005 r. W wezwaniu tym zawarto pouczenie o możliwości i trybie wniesienia reklamacji. Reklamacja ta została wniesiona 7 listopada 2008 r. (po upływie 3 lat), dopiero w reakcji na otrzymane upomnienia, co uniemożliwiło jej merytoryczne rozpoznanie. Mając na względzie powyższe oraz fakt stwierdzenia przez wyspecjalizowany podmiot, jakim jest zarządca drogi, że pojazd był zaparkowany w strefie płatnego postoju, zarzut nieistnienia obowiązku nie mógł być uwzględniony.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie SKO z [...] października 2019 r. złożył L M, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia je poprzedzającego, jak również umorzenie postępowania egzekucyjnego wraz z nakazaniem zwrotu przez organ wyegzekwowanej od skarżącego kwoty opłaty. Skarżący jednocześnie wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez SKO, stwierdzenie, że miało ono charakter rażący, jak też przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. kwoty 1500 zł.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
- obrazę przepisów wskazanych w uzasadnieniu postanowienia poprzez ich niewłaściwą interpretację i nieuwzględnienie słusznych argumentów skarżącego, w szczególności w zakresie podniesionych zarzutów nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego i niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w tym:
- art. 13 ust. 1 u.d.p. poprzez błędne uznanie, że:
- leasingobiorca jako przedsiębiorca, z którym właściciel pojazdu zawarł umowę cywilną, jest korzystającym z dróg publicznych i jest zobowiązany do ponoszenia opłat za właściciela czy za faktycznie korzystającego z pojazdu,
- wskazanie przez właściciela pojazdu leasingodawcy strony umowy cywilnoprawnej tj. Ieasingobiorcy jest równoznaczne ze wskazaniem osoby korzystającej w danej chwili z pojazdu (kierowcy) użytkującej go bez ponoszenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania,
- pojazd znajdował się w strefie oznakowanej jako strefa płatnego parkowania,
- z art. 13n u.d.p. nie nastąpiło opóźnienie we wszczęciu postępowania administracyjnego,
- z art. 40d ust. 3 u.d.p. nie nastąpiło przedawnienie roszczeń organu, których domaga się zapłaty na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych,
- art. 29 § 1 ust. 1 u.p.e.a. poprzez brak zbadania dopuszczalności egzekucji, tj. tego, czy wniosek oraz tytuł wykonawczy pochodził od uprawnionego wierzyciela i odpowiadał wymaganiom,
- art. 24 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że nie istnieje przesłanka negatywna dopuszczalności egzekucji m.in. przedawnienie obowiązku,
- naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik rozpoznania sprawy poprzez niezbadanie kompleksowo sprawy w toku postępowania odwoławczego i nieuwzględnienie przedawnienia co najmniej w części dotyczącej należności za rok 2003, 2004 i 2005, a w konsekwencji niewłaściwe rozstrzygnięcie i brak umorzenia postępowania, w tym m.in:
- naruszenie art. 33 u.p.e.a. wskutek uznania, że zarzuty podniesione przez skarżącego są bezpodstawne,
- naruszenie art. 40d ust. 3 u.d.p. poprzez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia,
- bezpodstawne wydłużenie terminu przedawnienia ponad 5-letni okres przedawnienia i bezpodstawne przyjęcie, że bieg wymagalności opłat, który powstał przed wejściem w życie art. 40d ust. 3 u.d.p., tj. przed 4 października 2005 r. należy liczyć od tej daty co jest niezgodne z ustawą, gdyż wydłuża termin przedawnienie ponad 5 lat,
- naruszenie art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. poprzez jego niezastosowanie, skoro zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych zostały doręczone po 6 miesiącach, co spowodowało zbyt późne wszczęcie postępowania,
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w pełnym zakresie, niewyczerpanie drogi poszukiwania dowodów z wykorzystaniem źródeł dowodowych na potwierdzenie określonych faktów,
- niezastosowanie art. 13n u.d.p. poprzez uznanie, że w terminie wszczęto postępowanie administracyjne
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zakresie umorzenia postępowania,
- art. 149 p.p.s.a. poprzez przewlekle prowadzenie postępowania.
Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia z [...] października 2019 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie SKO nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie lub też stwierdzenie jego nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że w ramach wszczętego postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku uiszczenia opłat dodatkowych skarżący jako zobowiązany wniósł zarzuty, który zaskarżonym postanowieniem SKO zostały uznane za nieuzasadnione. Przypomnieć w tym kontekście zatem należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (por. E. Komorowski, Zarzuty w egzekucji administracyjnej [w:] System egzekucji administracyjnej, red. J. Niczyporuk, S. Fundowicz, J. Radwanowicz, Warszawa 2004, s. 509). W fazie wstępnej postępowania egzekucyjnego zobowiązany może zgłosić zarzuty, które inicjują postępowanie, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie o ich dopuszczalności, a następnie zasadności bądź bezzasadności, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn, aniżeli konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w ww. przepisie, uniemożliwia odniesienie się do nich przez organ egzekucyjny w ramach procedury rozpatrzenia zarzutów. Dotyczy to także zarzutów, które zobowiązany podniesie z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Oznacza to, że nie jest możliwe podnoszenie przez zobowiązanego nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania.
Na tę ostatnią regułę trafnie zwróciło uwagę SKO w treści zaskarżonego postanowienia, stwierdzając, że zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty łączony z nieprawidłowym oznakowaniem strefy płatnego parkowania na ul. [...] podniesiony na etapie postępowania zażaleniowego nie mógł podlegać rozważeniu w toku postępowania zażaleniowego. Tę regułę Sąd jest zobowiązany wziąć pod uwagę również w toku postępowania sądowego, albowiem przy kontroli zaskarżonego postanowienia wpływ na wynik sprawy mogą mieć jedynie te okoliczności, które miały charakter relewantny dla rozstrzygnięcia, przesądzając o jego prawidłowości. Powoduje to, że ta argumentacja skargi, która wykraczała poza przedmiot postępowania kształtowany zarzutami zgłoszonymi przez skarżącego w dacie doręczenia mu dziewięciu tytułów wykonawczych, musiała zostać przez Sąd pominięta. Dotyczyło to wykazania w sprawie, że pojazd znajdował się w strefie oznakowanej jako [...], a równocześnie został zaparkowany w miejscu spełniającym kryteria wyznaczonego miejsca parkowania, jak również zarzutów, które odwoływały się do przepisów niepodlegających zastosowaniu w sprawie z uwagi na jej przedmiot.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że art. 13n u.d.p. faktycznie wskazuje termin 6 miesięcy biegnący od dnia popełnienia naruszenia, którego upływ skutkuje niedopuszczalnością wszczęcia postępowania. Skarżący nie dostrzegł jednak, że jego dyspozycja obejmuje sprawę "nałożenia kar pieniężnych", o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., co oznacza, że prowadzone postępowanie egzekucyjne w żaden sposób nie wykazuje łączności z przytoczoną regulacją prawną dotyczącą, po pierwsze, sprawy konstrukcyjnie odmiennej, tj. sprawy wymierzenia kary pieniężnej, a po drugie obowiązku związanego z uiszczeniem opłaty elektronicznej. Z tego powodu Sąd nie miał podstaw, by przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. poprzez ich "niezastosowanie", jak wskazuje na to treść złożonej skargi.
W skardze skarżący powołał jako naruszony również art. 24 u.p.e.a. w sytuacji, gdy przepis ten z dniem 30 listopada 2001 r. przestał obowiązywać, co wzbudza wątpliwość w jakim charakterze został on przytoczony w kontekście "negatywnej dopuszczalności egzekucji". Sąd podobną ocenę zobowiązany jest wyrazić również w kontekście przytoczonego w skardze art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uwzględniając, że instytucja umorzenia postępowania ma charakter odrębny względem środka prawnego, jakim są zarzuty. Skarżący nie wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wobec czego prawidłowość zaskarżonego postanowienia mogła być w niniejszej sprawie kwestionowana, gdyby organ uznał zarzuty za uzasadnione, wyłącznie w kontekście normy art. 34 § 4 u.p.e.a.
Legalności wydanego przez SKO postanowienia Sąd wreszcie nie mógł ocenić, biorąc pod uwagę zgłoszony przez skarżącego zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Środkiem prawnym zwalczania bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania egzekucyjnego pozostaje skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Ma ona charakter odrębny względem skargi na zaskarżalny zażaleniem akt wydany w postępowaniu egzekucyjnym, przez co skarżący, wnosząc skargę na postanowienie uznające zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, nie mógł żądać przesądzenia przez Sąd tego, czy organ egzekucyjny nie uchybił zasadzie szybkości i sprawności postępowania, a tym bardziej domagać się z tego tytułu zasądzenia sumy pieniężnej. Te kwestie mają charakter podstawowy i Sąd w tym miejscu odstępuje od szczegółowego dalszego ich rozwijania, biorąc pod uwagę, że skarżący, posiadając kwalifikacje radcy prawnego, z pewnością powinien je znać.
Odnosząc dalsze rozważania do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów oraz odpowiadających im wyjaśnień organu egzekucyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdza, by SKO dopuściło się pozostałych wymienionych w skardze naruszeń prawa.
Z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej i ewentualnie opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, obciąża korzystającego z dróg publicznych. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "korzystającego", na co zwraca uwagę Sąd, obejmuje poza właścicielem pojazdu, również inne osoby, tj. osoby korzystające z pojazdu na podstawie tytułu prawnego, za zgodą właściciela, jak i osoby działające bez takiego tytułu czy zgody. Organ egzekucyjny, co istotne, ma prawo domniemywać, że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, któremu przysługuje prawo korzystania z niego. W sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba niż właściciel pojazdu, ten ostatni powinien w toku postępowania wykazać, która osoba się nim poruszała, niedopełniając obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zapatrywanie, zgodnie z którym w postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartego na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia, kto zaparkował w płatnej strefie parkowania i nie uiścił należnej opłaty parkingowej, lecz jest jedynie zobowiązany do oceny, czy przedstawione przez zobowiązanego dowody są na tyle wiarygodne, że obalają ciążące na właścicielu pojazdu samochodowego domniemanie faktyczne, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona. To na zobowiązanym ciąży ciężar obalenia ciążącego na nim domniemania faktycznego, a więc niewystarczające jest wykazanie, że w kwestii, kto użytkował w danym dniu i miejscu pojazd samochodowy istnieją określone wątpliwości (por. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r. sygn. I GSK 1445/18; wyrok NSA z 9 marca 2017 r. sygn. II GSK 1681/15; wyrok NSA z dnia 1 września 2016 r. sygn. I OSK 1103/16).
W kontrolowanym postępowaniu wskazane domniemanie nakazujące obciążyć właściciela pojazdu obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej z tytułu parkowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] bez wniesienia należnej opłaty w [...] w okresie pomiędzy 24 grudnia 2003 r. a 24 czerwca 2005 r., zdaniem Sądu, zostało skutecznie obalone wskutek przedłożenia przez właściciela pojazdu ([...] Sp. z o.o.) umowy leasingu pojazdu z [...] sierpnia 2003 r. Kierując się treścią umowy leasingu, skarżący jako leasingobiorca w tych warunkach musiał zostać uznany za podmiot zobowiązany do spełnienia obowiązku, albowiem prawo do używania przedmiotu leasingu przez korzystającego, co pozostaje istotą leasingu w świetle art. 709¹ k.c., musi być traktowane jako uprawnienie, którego kluczowym elementem jest korzystanie przez leasingobiorcę z dróg publicznych. W wyroku z 14 grudnia 2017 r. sygn. II GSK 3261/16 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę na to, że skierowanie tytułu wykonawczego do leasingobiorcy, który jest posiadaczem i użytkownikiem pojazdu, opiera się w takim przypadku na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest wypływające z zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania domniemanie, że to leasingobiorca jest korzystającym z dróg publicznych. Jeśli bowiem ktoś jest leasingobiorcą samochodu (w tym jego posiadaczem i użytkownikiem), to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest założenie, że jeśli leasingobiorca samochodu (podobnie jak właściciel) z niego w danym dniu nie korzystał, to równocześnie wie, kto to uczynił (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. II FSK 591/08), chyba że leasingobiorca skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby. W świetle złożonych w toku postępowania wyjaśnień brak jest podstaw, by przyjąć, że skarżący wykazał, że wyzbył się władztwa fizycznego nad oddanym mu do używania pojazdem marki [...], albowiem tak akcentowana w zażaleniu niemożność wskazania (odtworzenia) konkretnych osób z nim "współpracujących" w ramach prowadzonej kancelarii lub członków rodziny, którzy użytkowali pojazd w spornym okresie, jak i podnoszony w skardze brak obowiązku "denuncjacji osób bliskich" nie sprawiają, że zarzut oparty na podstawie określonej w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ był zobowiązany uznać za uzasadniony. Z tego powodu stanowisko SKO zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu zasługuje na pełną aprobatę.
Z akceptacją Sądu spotyka się również pogląd organu odnośnie do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek nie uległ przedawnieniu (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Przepis art. 40d ust. 3 u.d.p. o przedawnieniu obowiązku uiszczenia opłat wynikających z art. 13f u.d.p. ustawodawca wprowadził do u.d.p. w drodze jej nowelizacji ustawą z 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1489), która weszła w życie z dniem 4 października 2005 r. Do tego momentu należności z tego tytułu nie ulegały przedawnieniu. Poprzez dodanie przepisu art. 40d ust. 3 u.d.p. doszło do usunięcia stan braku regulacji prawnej w zakresie przedawnienia m.in. opłat dodatkowych za nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania. W powołanej noweli ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych, co, zdaniem Sądu, nakazuje przyjąć, że pięcioletni okres przedawnienia uregulowany w art. 40d ust. 3 u.p.d. i liczony od końca roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać uiszczona, ma zastosowanie do opłat wskazanych w tym przepisie bez względu na czas jej powstania. Oznacza to, że regulacją wskazaną w tym przepisie objęte są również opłaty, które – tak jak sporne opłaty dodatkowe określone w tytułach wykonawczych skierowanych do skarżącego - nie zostały uiszczone w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Niemniej jednak, ponieważ opłaty nie zostały uiszczone przez skarżącego przed wejściem w życie noweli, Sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że termin przedawnienia mógł w ich przypadku rozpocząć bieg dopiero wraz z wejściem w życie znowelizowanego art. 40d ust. 3 u.p.d., a zatem z dniem 4 października 2005 r. Ten pogląd, na co zwrócił uwagę organ, jest prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 20 września 2012 r. sygn. II GSK 1046/11; wyrok NSA z 7 października 2010 r. sygn. II FSK 884/09) i należy go uznać za dominujący. Sąd go w całości podziela, uznając, że w sposób odpowiedni zapewnia on ochronę wierzyciela, jak i uwzględnia interes zobowiązanego. Determinuje to przyjęcie, że w dacie zajęcia sporny obowiązek, odmiennie aniżeli postrzega to skarżący, nie uległ przedawnieniu i wierzyciel miał prawo go dochodzić od zobowiązanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości aprobuje pogląd SKO odnośnie do spełniania przez wystawione tytuły wykonawcze, poprzedzone prawidłowo doręczonymi upomnieniami, wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Sąd nie stwierdza, by zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów procesowych. Twierdzenie, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w pełnym zakresie i nie wyczerpały drogi poszukiwania dowodów z wykorzystaniem źródeł dowodowych na potwierdzenie spornych faktów pomija to, że zaskarżone postanowienie z [...] października 2019 r. zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym, a nie w ogólnym postępowaniu administracyjnym. W świetle art. 18 u.p.e.a. przepisy k.p.a. w tym postępowaniu podlegają jedynie odpowiedniemu zastosowaniu. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie wskazuje się, że specyfika postępowania egzekucyjnego polegająca na przymusowym jego charakterze, a przede wszystkim wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków uniemożliwiają nadawanie wszystkich instytucjom i rozwiązaniom procesowym istniejącym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym równoważnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2010 r. sygn. I OSK 168/10). Zdaniem Sądu, nie może budzić wątpliwości, że w rozpoznanej sprawie organy egzekucyjne podjęły wszystkie konieczne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy te działały na podstawie prawa i w działaniach tych brak było elementów uzasadniających naruszenie zasady zaufania do organów egzekucyjnych jako organów administracji publicznej. Poddane sądowej kontroli rozstrzygnięcie stanowi wynik prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania przepisów k.p.a. oraz u.p.e.a. Wydaniu zapadłego rozstrzygnięcia, wbrew zarzutom skargi, towarzyszyła pogłębiona analiza zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Fakt, że na skutek tej analizy SKO ostatecznie wyciągnęło wnioski niezgodne z oczekiwaniami skarżącego, który dążył do umorzenia postępowania egzekucyjnego i o to powtórnie wniósł w złożonej skardze, nie może świadczyć o naruszeniu omawianych zasad ogólnych.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjmując, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło