I SA/Bk 589/20
WyrokWSA w Białymstoku2020-10-07
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Paweł Janusz Lewkowicz, Justyna Siemieniako
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej, może być podstawą do kwestionowania całokształtu postępowania egzekucyjnego lub jego podstaw?Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną, uregulowana w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), ma charakter subsydiarny i służy kontroli prawidłowości formalnoprawnej czynności egzekucyjnych. Nie może być wykorzystywana do kwestionowania podstaw prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani do podnoszenia zarzutów, które powinny być zgłaszane w innych trybach, takich jak zarzuty na egzekucję (art. 33 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia wierzytelności, a zarzuty dotyczące własności zajętej kwoty lub niewłaściwości organu powinny być rozpatrywane w odrębnych postępowaniach.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec N. K. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego podatku VAT. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu odsetek od środków znajdujących się na depozycie imiennym. Pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na tę czynność egzekucyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących odstąpienia od czynności egzekucyjnych, prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania, nadmierne uciążliwość oraz niewłaściwość miejscową organu. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej oddaliły skargę, uznając, że czynność została dokonana zgodnie z prawem, a skarga nie jest środkiem do kwestionowania całokształtu postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej oddala skargę
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi wobec majątku N. K. (dalej: "skarżąca") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2019 r. o numerze [...], wystawionego na zaległość ż tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. Tytuł wykonawczy został sporządzony na podstawie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] listopada 2019 r. nr [...], a jego odpis doręczono pełnomocnikowi skarżącej [...] stycznia 2020 r.
W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalej: "u.p.e.a."), zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] dokonał zajęcia egzekucyjnego innej wierzytelności pieniężnej - kwoty z tytułu odsetek od środków znajdujących się na depozycie imiennym w Drugim Urzędzie Skarbowym w B. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono pełnomocnikowi [...] stycznia 2020 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności – [...] grudnia 2019 r.
Pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej stanowiącej kwotę z tytułu odsetek od środków znajdujących się na depozycie imiennym. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie:
1) art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez brak odstąpienia od czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia odsetek od środków przekazanych z rachunków bankowych skarżącej prowadzonych przez I. S.A. oraz m. S.A. na depozyt imienny, podczas gdy, zgodnie z kierowanymi przez skarżącą wnioskami z [...] lipca 2018 r. oraz [...] maja 2018 r. skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do środków znajdujących się na przedmiotowych rachunkach w kwocie 90.287,67 zł, która stanowi sumę należności omyłkowo wpłaconych na rachunki bankowe należące do skarżącej przez kontrahentów D. sp. z o.o.;
2) art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2017 poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej w związku z dokonaniem zajęcia wierzytelności, do której skarżąca nie posiada tytułu prawnego;
3) art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób nadmiernie uciążliwy dla skarżącej, będącej osobą w podeszłym wieku, zmagającą się z licznymi problemami zdrowotnymi;
4) art. 22 § 2 u.p.e.a. poprzez podejmowanie czynności w ramach postępowania egzekucyjnego przez organ niewłaściwy miejscowo.
Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wystąpił o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...] oddalił wniesioną skargę uznając, że zaskarżona czynność została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z [...] maja 2020 r., nr [...] utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy.
Organ powołał art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i stwierdził, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej może być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania zajęcia egzekucyjnego innej wierzytelności pieniężnej. Organ przywołał art. 89 § 1 i 3 u.p.e.a. oraz uznał, że warunkiem skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej jest dopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków wynikających z art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a., tj. wystawienie zawiadomienia o zajęciu, zawierającego elementy wyszczególnione w tym przepisie - w tym wskazanie osoby zobowiązanego w sposób umożliwiający jego identyfikację, a ponadto oznaczenie zajmowanej wierzytelności pieniężnej.
Organ wskazał, że w sprawie zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] grudnia 2019 r., natomiast odpis zawiadomienia o zajęciu został przesłany pełnomocnikowi skarżącej, który potwierdził jego odbiór [...] stycznia 2020 r. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu odsetek od środków znajdujących się na depozycie imiennym zostało podpisane w imieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. przez upoważnionego pracownika. Zawiera ono wezwanie, o którym mowa w art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. i pouczenie uregulowane art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a. Ponadto zawiera elementy wyszczególnione w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a.
Zdaniem organu, nie może budzić również wątpliwości legalność czynności polegającej na zajęciu innych wierzytelności, gdyż jest to środek stosowany w postępowaniu egzekucyjnym uregulowany w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. W związku z powyższym organ uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i brak było podstaw do jej uchylenia.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ stwierdził, że podnoszone przez stronę argumenty o informowaniu organu egzekucyjnego, iż kwota 90.287,67 zł stanowi sumę kwot omyłkowo wpłaconych na rachunek bankowy skarżącej przez kontrahentów D. sp. z o.o., nie są przesłankami stanowiącymi podstawę do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Ochrona osób trzecich w przypadku omyłkowego kierowania egzekucji wobec majątku należącego do zobowiązanych uregulowana została w art. 38 u.p.e.a. Dopiero złożenie przez osobę trzecią wniosku o wyłączenie skutkuje, stosownie do art. 38 § 3 u.p.e.a., zaniechaniem dalszych czynności w stosunku do prawa majątkowego, którego wyłączenia żądano. Wskazane z zażaleniu wnioski z [...] maja 2018 r. i [...] lipca 2018 r. były wnioskami osoby zobowiązanej o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 90.287,67 zł a organ egzekucyjny po ich rozpatrzeniu odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia żądanej kwoty, wydając w tych sprawach postanowienia z [...] czerwca 2018 r. i z [...] grudnia 2018 r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 89 u.p.e.a. w zw. z art. 45 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z wymogami określonymi w art. 89 u.p.e.a., natomiast w art. 45 u.p.e.a. mowa jest o obowiązku odstąpienia od czynności egzekucyjnych wówczas, gdy zobowiązany okaże dowody stwierdzające wykonanie obowiązku podlegającego egzekucji, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie tego obowiązku, odroczenie terminu wykonania tego obowiązku, rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej, albo gdy zachodzi błąd co osoby zobowiązanego. W przepisie tym mowa jest więc o okazaniu przez zobowiązanego dowodów w zakresie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie zaś dowodów, iż wierzytelności pieniężne, do których skierowana została egzekucja należą do osoby trzeciej.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Dyrektor IAS wskazał, że organ egzekucyjny przeanalizował zaskarżoną czynność egzekucyjną, poprawność jej wykonania, odniósł się do zarzutów skarżącej. Wyjaśnił ponadto, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia; w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności postępowania egzekucyjnego, ani nie ocenia się jego prawidłowości. Z tego powodu nie mógł rozpatrywać zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Zarzut podejmowania czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ jest zarzutem prowadzenia postępowania egzekucyjnego z art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W skardze do Sądu skarżąca, działając przez pełnomocnika, zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie:
- art. 89 w zw. z art. 45 u.p.e.a. poprzez brak uchylenia postanowienia I instancji, podczas gdy zgodnie z kierowanymi przez skarżącą wnioskami z dnia [...] lipca 2018 roku oraz [...] maja 2018 r. skarżąca nie posiada tytułu prawnego do środków znajdujących się na przedmiotowych rachunkach w kwocie 90.287,67 zł, która stanowi sumę należności omyłkowo wpłaconych na rachunki bankowe należące do skarżącej przez kontrahentów D. sp. z o. o.,
2) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uchylenia postanowienia I instancji, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej w związku z dokonaniem zajęcia wierzytelności, do której skarżąca nie posiada tytułu prawnego, o czym Naczelnik był wielokrotnie informowany,
3) art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak uchylenia postanowienia I instancji, podczas gdy Naczelnik nie ustosunkował się w postanowieniu do wszystkich zarzutów zawartych w skardze oraz nie wyjaśnił zasadności przesłanek, jakimi się kierował w załatwieniu sprawy, w konsekwencji czego brak jest możliwości zweryfikowania prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez organ,
4) art. 22 § 2 u.p.e.a. poprzez podejmowanie czynności w ramach postępowania egzekucyjnego przez organ będący niewłaściwy miejscowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – t.j., dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym. Stosownie bowiem do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora IAS w sprawie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w B. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2019 r., nr [...].
Zgodnie z art. 89 u.p.e.a., który stanowił podstawę prawną zajęcia, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:
a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,
b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,
c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;
3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że w sprawie podmiotem zobowiązanym jest skarżąca, zaś dłużnikiem zajętej wierzytelności – [...] Urząd Skarbowy w B.
Nie budzi wątpliwości, że na taką czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Przyjmuje się, że skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwała możliwość kwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności nie można podnosić w skardze okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., III SA 1503/03, dostępny w bazie CBOSA, https://cbois.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14).
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak NSA w ww. wyroku z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Mając to na uwadze sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił działanie organu egzekucyjnego jako zgodne z prawem. Organ egzekucyjny [...] grudnia 2019 r. zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, a odpis zawiadomienia przesłał pełnomocnikowi skarżącej z dniem [...] stycznia 2020 r. (data odbioru). Zawiadomienie zawierało elementy wymagane przepisami art. 89 § 3 pkt 1 -3 u.p.e.a. a także art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. – co jest w sprawie niesporne. W tych okolicznościach należy podzielić stanowisko organu, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ani złożone przez pełnomocnika skarżącej zażalenie, ani skarga do sądu, nie zawierają wskazania takich naruszeń, które dotyczyłyby sposobu czy formy dokonania czynności egzekucyjnej z art. 89 u.p.e.a.
Główny zarzut w sprawie dotyczy tego, że skarżąca informowała organ, iż kwota 90.287,67 zł została omyłkowo wpłacona na jej rachunek bankowy przez kontrahentów D. sp. z o.o. Sąd zgadza się z organem, że nie mogło to stanowić podstawy do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną. Ochrona osób trzecich w przypadku omyłkowego kierowania egzekucji wobec majątku należącego do zobowiązanych uregulowana została w art. 38 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu, kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Dopiero złożenie przez osobę trzecią wniosku o wyłączenie skutkuje, stosownie do art. 38 § 3 u.p.e.a., zaniechaniem dalszych czynności w stosunku do prawa majątkowego, którego wyłączenia żądano. Skierowane przez skarżącą (nie będącej osobą trzecią) wnioski z [...] maja 2018 r. i [...] lipca 2018 r. zostały rozpatrzone przez organ egzekucyjny postanowieniami z [...] czerwca 2018 r. i z [...] grudnia 2018 r.
Rację ma też organ, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 45 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Powołanie się na to, że zajęta kwota (wierzytelność pieniężna) stanowi własność innego podmiotu nie może być potraktowana jako okazanie dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.
Sąd nie podziela tez zarzutu skargi naruszenia art. 8 k.p.a. tj. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów publicznych. Skarżąca upatruje naruszenia tej zasady w zajęciu wierzytelności, do której skarżąca nie posiada tytułu prawnego, a organ był o tym informowany. Sąd potwierdza, że organ działał w granicach obowiązującego prawa. Środki pieniężne znajdujące się na rachunku depozytowym i odsetki od tych środków nie zostały zwolnione z egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a. ani też z niej wyłączone na podstawie art. 38 u.p.e.a. Organ egzekucyjny miał prawo dokonać ich zajęcia. Uczynił to zachowując wymogi z art. 89 u.p.e.a. Dodatkowo organ egzekucyjny wyjaśnił skarżącej, z jakiego powodu nie mógł, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, rozpatrywać zarzutów związanych z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.
W ocenie sądu, uzasadnienie postanowienia spełnia wymogi przewiedziane art. 107 § 3 k.p.a. Organ nie tylko wyczerpująco wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia, ale też w sposób pełny odniósł się do zarzutów zażalenia.
Wreszcie zgodzić należało się z organem, że na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mógł odnieść skutku zarzut podejmowania czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Jak już wskazano, w orzecznictwie przyjmuje się, że nie jest dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11). Zgodzić się też trzeba ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2018 r., II FSK 141/16, że zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, może zostać podniesiony jedynie w trybie art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. – dopisek sądu), a nie art. 54 u.p.e.a. (skarga na czynności egzekucyjne). Dodatkowo należy wskazać, że rozpoznając zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do majątku skarżącej w celu przymusowego wyegzekwowania należności objętych m.in. tytułem wykonawczym wystawionym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. nr [...] odniesiono się do zarzutu niewłaściwości organu (postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] lipca 2020 r., dołączone do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy).
Przyjmując, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło