II SA/Kr 159/21

WyrokWSA w Krakowie2021-05-06

Skład orzekający: Agnieszka Nawara - Dubiel, Mirosław Bator, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, jeśli sprawa ta została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją ostateczną?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, jeśli sprawa ta została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie sprawy w takim przypadku stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i prowadzi do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest w takiej sytuacji prawidłowe.
Stan faktyczny
Skarżąca Z. L. wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Starosta umorzył postępowanie, wskazując na tożsamość sprawy z postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją z 2001 r. odmawiającą zwrotu tej nieruchomości jej zmarłemu mężowi, który był poprzednim właścicielem. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując m.in. naruszeniem prawa materialnego i procesowego oraz potrzebą wznowienia postępowania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości skargę oddala Starosta [...] decyzją z dnia 27 grudnia 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu wniosku Z. L. orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako części działek: nr [...] i nr [...] poł. w obr[...]. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] była gmina katastralna C.. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. Z. L. wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., powstałej w granicach byłej parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. C. o pow. 0,8326 ha. Parcela katastralna l. kat[...] gm. kat. C., o pow. 0,8326 ha, została wywłaszczona - przejęta przez Skarb Państwa aktem notarialnym Nr Rep. [...] w celu realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie Parku Kultury i Wypoczynku w K.. W toku postępowania ustalono, że aktem notarialnym z dnia 29 października 1969 r., sprzedano na rzecz Skarbu Państwa m.in. parcele l. kat. [...], b. gm. kat. C., objętą wykazem hipotecznym liczba [...], stanowiącą wówczas własności K. W. w [...] części oraz F. B. w [...] części, z przeznaczeniem na zazielenienie Parku Kultury i Wypoczynku w Dzielnicy N. H., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 5 lipca 1965 r. K. W. zmarła, a jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla K. - N. H. w K. z dnia 24 kwietnia 1996 r. spadek po ww. osobie nabył syn M. W.. Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. - N. H. w K. z dnia 19 października 2006 r. spadek po M. W. nabyła żona Z. W. w całości (obecnie posługująca się nazwiskiem L. - zgodnie ze skróconym aktem małżeństwa nr [...], z dnia 6 września 2012 r.) Przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie miał fakt, że sprawa zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr[...]. ewid. N. H. miasto K. w granicach parceli l.kat. [...], b. gm. kat. C. była już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. Jak bowiem ustalono, pismem z dnia 4 lipca 2000 r. m.in. M. W. wystąpił już o zwrot m.in. części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. C.. Ostateczną decyzją z dnia 5 lipca 2001 r. znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., obj. Kw [...], w granicach części byłej parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. C., m.in. na rzecz M. W. - decyzja ta została wydana w trybie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543). Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 r. Wobec powyższego, jako uzasadnienie swojej decyzji organ I instancji wskazał zasadę trwałości decyzji administracyjnych, sformułowaną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, która nie pozwala na powtórne prowadzenie postępowania w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Ponowne wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie stanowiłoby naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Jest to bezwzględny zakaz orzekania drugi raz w tej samej sprawie bez uchylenia uprzednio zapadłego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy przyjąć, iż prowadzenie postępowania i wydanie decyzji, która naruszałaby przedstawioną wyżej zasadę, jest niedopuszczalne a zatem zdaniem organu I instancji postępowanie takie powinno zostać bezwzględnie umorzone. Organ I instancji uznał, iż zachodzi tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną decyzją z dnia 5 lipca 2001 r. oraz zakończoną zaskarżoną decyzją z dnia 27 grudnia 2019 r. Jak bowiem ustalono, w sprawach tych tożsame są strony postępowania, gdyż wnioskodawczyni niniejszego postępowania o zwrot ww. nieruchomości jest spadkobiercą M. W., który złożył wniosek o zwrot ww. nieruchomości w 2001 r. (postępowanie zakończone decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lipca 2001 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 r.). Odwołanie od tej decyzji wniosła Z. L. domagając się jej uchylenia. Wojewoda decyzja z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że konstrukcja polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osadzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Natomiast w takim zakresie, w jakim dopuszcza to prawo administracyjne - przy zachowaniu tożsamości sprawy możliwe będzie następstwo prawne w odniesieniu zarówno do strony, jak i organu. Sprawy będą zatem tożsame co do podmiotów także wtedy, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie, na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję. Tożsamość podmiotowa sprawy zostaje zachowana bez względu na zmiany (następstwo prawne) stron dysponujących prawami refleksowymi. Tożsamość musi dotyczyć również stanu prawnego, stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić w pierwszej kolejności, iż w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości tożsamość podmiotowa i przedmiotowa w stosunku do sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lipca 2001 r. utrzymaną w mocy decyzja Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 r. Wskazać przy tym należy, iż zmiana właściciela przedmiotowej nieruchomości ze Skarbu Państwa na Gminę K., jaka nastąpiła od momentu wydania decyzji z 2001 r., nie ma znaczenia przy ocenie tożsamości obu spraw, a jedynie spowodowała wyłączenie z mocy prawa - w związku z regulacją art. 142 ust. 2 u.g.n. - Prezydenta Miasta K. od załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem Z. L.. Z kolei zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt prawny. W dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lipca 2001 r., jak i decyzji Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 r. przepisy regulujące zwrot wywłaszczonej nieruchomości posiadały następujące brzmienie: "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ" (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Aktualnie (od 14 maja 2019 r.) powyższy przepis posiada brzmienie: "poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140". Z kolei przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. w dacie 10 października 2002 r. brzmiał: "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Natomiast od 22 września 2004 r. przepisowi temu nadano brzmienie: "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wprowadzenie do ustawy rozwiązania pozwalającego na zwrot udziału w nieruchomości nie ma w omawianym przypadku żadnego znaczenia. Podobnie żadnej zmiany jakościowej nie można przypisać przytoczonej powyżej nowelizacji treści art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Skoro w kontrolowanej sprawie zachodziła powaga rzeczy rozstrzygniętej na skutek tożsamości sprawy zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją z 2002 r., chronioną zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, to nie zachodziła prawna możliwość rozpoznania nowego wniosku z 2015 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, w świetle przesłanek znowelizowanego punktu 2 ustępu 1 art. 137 u.g.n. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 20 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3476/15). Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z. L. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 27 grudnia 2019 roku w całości argumentując to faktem, iż obie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, a którego usunięcie było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca wniosła także o zbadaniem przez WSA czy zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym ich nieważnością jak i o zobowiązanie przez WSA organów do wydania w określonym terminie decyzji, wskazując jednocześnie sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie. Skarżąca podniosła zarzut nieprawidłowości podstawy prawnej wskazanej przez organ II instancji, zarzut niepełności zaskarżonej decyzji, zarzut niechęci zajęcia się rozpatrzeniem sprawy przez organ II instancji jak i nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie rozpatrzenia odwołania. Skarżąca wskazała, iż w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa postępowania administracyjnego ponieważ organ II instancji nie wziął pod uwagę dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawczynię, z której jej zdaniem wynikało, iż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, co obligowało organ do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Ponadto skarżąca podniosła, iż doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez nierozpoznanie podniesionych w odwołaniu od organu I instancji zarzutów, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia także innych przepisów postępowania, a w szczególności art, 154 k.p.a, gdyż organ II instancji powołał się na "res iudicata" nie wskazując, iż wziął pod uwagę normę przywołanego przepisu. Doprowadziło to do, zdaniem skarżącej, naruszenia prawa materialnego art. 136, 137 i 138 w związku z art. 142a ustawy o gospodarce nieruchomościami, mającego wpływ na wynik sprawy, gdyż zaktualizowały się przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, których zbadania organy wydające decyzję nawet się nie podjęły. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej: p.u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdził, iż skarga nie może zostać uznana za zasadną. Kontroli sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, wszczętego wnioskiem skarżącej Z. L.. W ocenie organu, tożsama podmiotowo i przedmiotowo sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna. Zachodzi więc powaga rzeczy osądzonej, wobec czego ponowne rozpoznanie sprawy w tym przedmiocie jest niedopuszczalne. W ocenie sądu stanowisko to jest prawidłowe. Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania w oparciu o wyżej przytoczoną regulację nie niesie żadnych skutków materialnoprawnych dla strony, lecz wywiera inny skutek prawny tj. skutek procesowy – rozstrzygnięcie to kończy postępowanie administracyjne bez rozstrzygnięcia sprawy co do istoty sprawy. Następuje tak, ponieważ organ ustala, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania i na tym etapie kończy się zawisłość sprawy w danej instancji. Tym samym uznaje się, że ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe - brak bowiem materialnoprawnych podstaw do dokonania władczego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 25 czerwca 2020 r., II SA/Rz 100/20, LEX nr 3051997.). Skutki decyzji umarzającej postępowanie mają zatem charakter procesowy i prowadzą do zniweczenia dotychczas toczącego się postępowania." (por. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., I OSK 1088/17, LEX nr 3112041.). Forma decyzji administracyjnej została w tym wypadku przez ustawodawcę zastrzeżona intencjonalnie, aby móc zapewnić stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia pełną możliwość dochodzenia swoich praw. Umożliwia ona uruchomienie trybu kontroli decyzji przez drugą instancję i późniejsze ewentualne wniesienie skargi do sądu administracyjnego (za: Woś T.; Knysiak-Molczyk H.; Krawiec A.; Kamiński M.; Kiełkowski T.: Postępowanie administracyjne. Wyd. l, LexisNexis, Warszawa 2013, s. 296.). Do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego z przyczyn przedmiotowych należy niewątpliwie zaliczyć fakt istnienia w obiegu prawnym ostatecznej decyzji wydanej w tożsamej sprawie. Tożsamość spraw tj. tożsamość sprawy która została zakończona wydaniem decyzji ostatecznej, oraz sprawy objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania oznacza, że w obu tych sprawach musi zaistnieć tożsamość podmiotowa – występują te same strony w obu sprawach jak i przedmiotowa – sprawa dotyczy tego samego przedmiotu. Jest to rozumiane jako tożsamość żądania w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym - przy czym ten ostatni warunek dotyczy regulacji prawnej na podstawie której decyzję wydano a która to regulacja wpływa lub może wpływać na zasadność roszczenia zgłoszonego na nowo (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 czerwca 2018 r., II SA/Łd 167/18, LEX nr 2513934 jak i wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2020 r., IV SA/Wa 2391/19, LEX nr 3078968). W razie zaistnienia takiego stanu rzeczy tj. ustalenia, że postępowanie które zostało wszczęte na wniosek strony lub z urzędu było już przedmiotem rozstrzygnięcia organu decyzją ostateczną w niezmiennym stanie prawnym, obliguje organ do umorzenia wszczętego postępowania (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r., I OSK 3648/18, LEX nr 2799085.) Jak wynika z ustaleń organu, zmarły mąż wnioskodawczyni M. W. domagał się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tj. części działki nr [...] w granicach części byłej parceli katastralnej [...], jako spadkobierca osoby, której nieruchomość została wywłaszczona. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 roku utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lipca 2001 roku odmawiająca zwrotu części działki nr [...] w granicach części byłej parceli katastralnej [...] Od tego czasu decyzja ta funkcjonowała w obrocie prawnym. Po śmierci M. W. stosownie do przepisu art. 922 § 1 Kodeksu Cywilnego, skarżącą jako spadkobierca stała się jego następcą prawnym zmarłego. Spełniona jest zatem przesłanka tożsamości podmiotowej, nastąpiła bowiem tak zwana sukcesja generalna, skarżąca weszła w ogół praw przysługującym zmarłemu mężowi. Dalej wskazać należy, iż postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wszczęte wnioskiem M. W. zakończyło się decyzją odmawiającą jej zwrotu albowiem w ocenie organu cel, na który wywłaszczenie zostało dokonane, został zrealizowany. Ponowny wniosek skarżącej Z. L. z dnia 23 kwietnia 2019 roku, został oparty na identycznych podstawach prawnych, co wniosek inicjujący pierwotne postępowania (brak realizacji celu wywłaszczenia). We wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie mowa o żądaniu zwrotu działki nr [...] w granicach części byłej parceli [...] natomiast w piśnie złożonym w dniu 12 listopada 2019 r. oraz 17 grudnia 2019 r. (akta adm. k. 66 oraz k. 74) skarżąca osobiści a następnie przez profesjonalnego pełnomocnika precyzuje, że sporawa dotyczy żądania zwrotu części nr [...] w granicach części byłej parceli katastralnej [...] tj. w sprawie identycznie przedmiotowo jak ta zakończona decyzją z dnia 14 sierpnia 2001 roku. Zainicjowanie postępowania administracyjnego przy zaistnieniu tożsamości stosunków administracyjnoprawnych oznacza jednoczesne potencjalne naruszenie stanu powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) powstającego w momencie "ostateczności decyzji". Zarówno doktryna jak i orzecznictwo wypracowały jednolite stanowisko uznając, iż jeżeli w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji należy je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe, (por. M. Romańska [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019. Ewentualne procedowanie przez organ w takiej sprawie i wydanie decyzji administracyjnej merytorycznie kończącej postępowanie stanowiłoby naruszenie tej zasady. Wydanie decyzji, w sprawie w której wydano już decyzje ostateczną oznaczałoby wydanie orzeczenia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., naruszającego zasadę res iudicata (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 25 czerwca 2020 r., II SA/Rz 100/20, LEX nr 3051997 jak i wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., II OSK 1503/20, LEX nr 3149896.). Jak wywiedziono powyżej, zawisła przed organem sprawa jest tożsama ze sprawą rozpatrzoną w postępowaniu zainicjowanym przez poprzednika prawnego skarżącej a dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tej samej nieruchomości, zwrotu którego ubiega się skarżąca. Postępowanie to ( z wniosku M. W.) zostało zakończone ostateczną decyzją. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, iż postępowanie w tym stanie rzeczy należało umorzyć. Dalsze prowadzenie postępowania i wydanie decyzji in merito zaowocowałoby powstaniem decyzji obarczonej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skarżącej, zastosowanie przepisu art. 105 § l K.p.a. należy uznać za prawidłowe - nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły prawo. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, iż brak podstaw by organ uznał, że należało toczyć postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzją Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 roku. 47. Zgodnie z dyspozycją art. 145 K.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Przepis art. 148. § 1 K.p.a. przesądza natomiast, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie sądu pismo skarżącej inicjujące przedmiotowe postępowanie w żaden sposób nie można było zakwalifikować, jako podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 roku. W piśmie tym, podobnie jak w dalszych pismach składanych w sprawie skarżąca domagała się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na nie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego – wznowienia postępowania, które to postępowanie mogłoby doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wojewody z dnia 14 sierpnia 2001 roku. Postępowanie wznowieniowe musi być zainicjowane żądaniem strony z którego przynajmniej w sposób dorozumiały wynikać że taka jest wola strony. Strona ta winna także wykazywać istotne dla możliwości wszczęcia tego postępowania okoliczności tj. poza wykazaniem istnienia przesłanki wznowieniowej, także wykazać to, że podanie o wznowienie postępowania strona wniosła w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Organ nie ma obowiązku domniemywać odmiennej intencji strony inicjującej postępowanie, jeżeli z wniosku o jego wszczęcie w dostateczny jasny sposób wynika, jaka jest istota żądania strony – czego się ona domaga. W ocenie sądu z wniosku skarżącej, który na żadnym etapie nie został zmieniony mimo, że była reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wynika aby domagała się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ale, że domagała się jej zwrotu po raz kolejny. W tym też przedmiocie organ wszczął postępowanie a jego przedmiot nie był przez skarżącą i jej profesjonalnego pełnomocnika kwestionowany a wręcz potwierdzany. Ponieważ zaś postępowanie z wniosku skarżącej zostało wszczęte, organ ustalił zarazem, że wcześniej już wydana została decyzja ostateczna w sprawie gdzie zachodziła tożsamość przedmiotowa i podmiotowa jak we wszczętym postępowaniu, nie zmienił się także stan prawny w stopniu uzasadniającym odmienną ocenę prawna żądania (podstawa prawna odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu realizacji celu wywłaszczenia jest tożsama), powinnością tego organu było postępowanie umorzyć, jako bezprzedmiotowego. Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło