III SA/Po 935/17

Dnia 7 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Sp. X w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] o nałożeniu na Sp. X, zwanej dalej skarżącą, kary pieniężnej w wysokości [...] zł Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] czerwca 2017 r. w miejscowości [...] na autostradzie A2 przeprowadzono kontrolę drogową samochodu ciężarowego marki Daf o nr rej. [...] oraz naczepy marki Wecon o nr rej. [...]. Zatrzymanym pojazdem kierował K.Ł., który w chwili kontroli wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy na podstawie licencji nr [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ stwierdził następujące naruszenia: przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, skrócenie dziennego czasu odpoczynku. Przebieg i wyniki kontroli zamieszczono w sporządzonym protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2017r., nr [...]. Na podstawie powyższych ustaleń Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] sierpnia 2017 r. wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie lp. 5.2 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym tj. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut oraz naruszenie lp. 5.3 przez skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę. Pełnomocnik strony pismem z dnia [...] września 2017 r. złożył odwołanie. Skarżący wskazał, że organ I instancji wydając przedmiotową decyzję naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego oraz prawo materialne. Pełnomocnik podkreślił, iż w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 92b i art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm., zwanej dalej u.t.d.). Do odwołania, jako dowód zostały dołączone kserokopia regulaminu pracy oraz upomnienie ww. kierowcy z dnia [...] czerwca 2017 r. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z poleceniem przeprowadzenia postępowania w zakresie uzupełnienia dowodów i materiałów o zeznania świadka J.S. na okoliczność wystąpienia w sprawie dowodów i czynników wskazujących, że podmiot na którego nałożono karę nie miał wpływu na powstanie naruszenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J.S.. Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] wskazaną we wstępie, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że analiza zapisów z protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka oraz danych cyfrowych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego stwierdzono naruszenie lp. 5.2 załącznika nr 3 do u.t.d. w dniach [...] czerwca 2017 r. oraz [...] czerwca 2017 r., za co nałożono karę pieniężną w wysokości [...] zł. Nadto stwierdzono naruszenie lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. w dniach [...] czerwca 2017 r., za co nałożono karę w wysokości [...] zł. Ponadto Skarżący w toku postępowania okazał dowody w postaci kserokopii regulaminu pracy spółki X, upomnienia kierowcy, umowy o pracę zawartą na czas nieokreślony, certyfikatów poświadczających udział kontrolowanego kierowcy w szkoleniach oraz regulaminu wynagradzania pracowników spółki. Organ odwoławczy zważył, iż powyższe dowody nie świadczą o zapewnieniu przez stronę postępowania właściwej organizacji i dyscypliny pracy. Wniosek pełnomocnika odwołującej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka nie wskazuje w żaden sposób skąd świadek posiada wiedzę dotyczącą prowadzenia przedsiębiorstwa przez stronę. Zebrany materiał dowodowy wzajemnie się uzupełnia. Powyższe dowody nie wskazują również, czy zadania przewozowe są prawidłowo planowane. Ponadto, kontrolowany kierowca świadomy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał, że przedsiębiorca przy planowaniu zadań przewozowych nie bierze pod uwagę warunków panujących na drodze a także, że w przedsiębiorstwie często dochodzi do naruszeń czasu pracy ze względu na ciągłe pośpieszanie kierowców przez przedsiębiorstwo, by zlecenia były zrealizowane na czas. Powyższe świadczy, że przedsiębiorca nie zapewnia dostatecznej organizacji i dyscypliny pracy. Organ uznał również, że Skarżąca spółka w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów, które świadczyłyby o zaistnieniu okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów, ewentualnie uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów. Decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 3, art. 136 § 1, art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 92b i art. 92c u.t.d. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy, jak również odpowiednie zasady wynagradzania, co wynika m.in. z wewnątrzzakładowych dokumentów płacowych, umów o pracę z kierowcami, oświadczeń kierowców o wiedzy w zakresie przepisów o transporcie drogowym, poświadczonych certyfikatami ze szkoleń. Skarżąca spółka stosuje wobec pracowników naruszających zasady kary porządkowe. Organ błędnie zatem ocenił zgromadzony materiał dowodowy i zaniechał przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą dowodu z przesłuchania świadka, w szczególności na okoliczność sprawowania kontroli nad kierowcami i stosowania środków nadzoru w celu przestrzegania przez kierowców norm dotyczących czasu pracy i aktywności kierowców. W ocenie pełnomocnika pracodawca nie ma fizycznej możliwości przebywania w pojeździe, którym pracownik wykonuje przewóz. Z charakteru wykonywanych zadań wynika iluzoryczność kontroli. Skarżąca zastosowała odpowiednie środki prewencyjne i następcze – podjęła wszelkie możliwe czynności by przeciwdziałać naruszeniu zasad transportu drogowego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymując wnioski skargi wniósł nadto przeprowadzenie dowodu z decyzji WWITD z dnia [...].11.2017 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wskazując na treść zawartą na stronie 3 przedmiotowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Bezsporne w niniejszej sprawie jest stwierdzenie naruszeń z lp. 5.2 i lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Istota sporu sprowadza się do określenia czy skarżąca zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy zgodnie z art. 92b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907, ze zm.), zwanej dalej: u.t.d., a także czy zaistniały przesłanki z art. 92c u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 409); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy. Chodzi między innymi o takie dowody, z których wynikałoby, że przedsiębiorca dokonuje analizy tras do klienta (odległość, topografia, rozkład parkingów), analizy danych zawartych na kartach kierowców, stosuje system nagród oraz kar - w przypadku stwierdzenia naruszeń (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 631/17). Nadto, brak dowodów na to by skarżący przedsiębiorca permanentnie kontrolował pracowników, a trasy planował tak by nie prowokowało to kierowcy do naruszenia przepisów o czasie pracy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 290/17). Jak wynika z protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka wynika, że spedytor nadzoruje, gdzie się porusza czy stoi, ma GPS. Zarazem świadek zeznał, że przedsiębiorca nie do końca bierze pod uwagę warunki panujące na drodze, tj. zwężenia, wypadki, remonty. Wspomniał, że naruszenia powstały, bowiem gonił go czas. Stwierdził również, że często dochodzi do naruszeń z czasu pracy kierowcy, w przedsiębiorstwie trwa ciągła gonitwa. Co również wymaga podkreślenia, nie można uznać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ust. 1 u.t.d. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku, jaki został określony w art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Dlatego treść art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 u.t.d. nie może być interpretowana w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku określonego m.in. w art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt III SA/Po 585/17). W orzecznictwie wyjaśnia się, że protokół z kontroli ma charakter dokumentu urzędowego (zob. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 997/15). W innym wyroku (z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1416/15) NSA wskazał, że dowód z dokumentu urzędowego jakim jest prawidłowo sporządzony protokół ma szczególne znaczenie, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Tym samym, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, Skarżąca spółka nie wykazała, by w niniejszej sprawie przewóz został właściwie zorganizowany – brak w szczególności jakichkolwiek dowodów wykazujących zaplanowania przedmiotowego przewozu w sposób umożliwiający przestrzeganie przepisów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, należy podkreślić, że nie można uznawać, że brak możliwości bieżącej kontroli kierowcy zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności wynikającej z art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1907, ze zm.). Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby, że przedsiębiorca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę przepisów prawa, co w konsekwencji oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku, jaki został określony w tych przepisach. Ustawodawca wyraźnie wskazał cel podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, tj. zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów ustawy, choć w zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd, a wtedy trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy. Jednakże tej okoliczności nie można kwalifikować w kategoriach "braku wpływu", czy okoliczności, których "nie można przewidzieć", bowiem przedsiębiorca ma obowiązek organizowania kierowcom pracy w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń przepisów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 750/17). Kara pieniężna, jako instrument władztwa administracyjnego nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie tej odpowiedzialności. Wina i stopień zawinienia nie są przesłankami nałożenia kary pieniężnej. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa nie ma znaczenia dla możliwości wymierzenia omawianej kary (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Go 630/17). Warunkiem wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1907) jest wykazanie zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych. W przepisie tym chodzi o sytuację wyjątkową, czyli taką, której doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy nie był w stanie przewidzieć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 254/17). Kary za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu określone zostały w lp. 52 załącznika nr 3, a kary za skrócenie dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku przewidziane są w lp. 5.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Kary te nałożone zostały w opisanym stanie faktycznym zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanych naruszeń przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257). W ocenie Sądu, postępowanie w sprawie niniejszej przeprowadzone zostało z poszanowaniem przepisów proceduralnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, przeprowadzono postępowanie dowodowe i dokonano analizy danych z kart kierowców i tachografów zainstalowanych w pojazdach. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dokładając przy tym starań, by dokładnie ustalić w sposób kompleksowy stan faktyczny w niniejszej sprawie, o czym świadczy szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne zarówno zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu I instancji. Zebrany materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia dopuszczenia się przez skarżącego z jednej strony ustalonych naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym, a z drugiej przyjęcia stanowiska, że nie spełnił przesłanek określonych w art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym, dających organom możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący w istocie nie próbował w skardze w sposób rzeczowy wykazać, że do stwierdzonych w protokole kontroli naruszeń nie doszło. Odwoływał się do okoliczności pozwalających na zaniechanie nałożenie kary pomimo, że naruszenia zaistniały. W ocenie Sądu nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 106 § 3 p.p.s.a. co do przeprowadzenia dowodu z decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...].11.2017 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).