II SA/Ol 186/20

WyrokWSA w Olsztynie2020-09-17

Skład orzekający: Adam Matuszak, Alicja Jaszczak - Sikora, Bogusław Jażdżyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca wcześniej pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, wybierając je jako korzystniejsze?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, nawet jeśli wnioskodawca wcześniej pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, pod warunkiem, że nie dojdzie do kumulatywnego pobierania obu świadczeń za ten sam okres. Organ powinien umożliwić wybór korzystniejszego świadczenia i dokonać kompensaty wypłaconych kwot.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na męża, który legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wcześniej przyznano jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na datę powstania niepełnosprawności męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty uchylenia decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, a nie od daty złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie określenia początkowej daty przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2020 roku sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego tj. od "[...] r."; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. L. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z "[...]" r. Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") odmówił D.L. (dalej: "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawnego męża – I.L. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25. roku życia, co stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.), dalej jako "ustawa", wyklucza możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Podniósł ponadto, że Skarżącej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]" r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wywiodło, że od czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 21 października 2014 r., art. 17 ust. 1b nie znajduje zastosowania w zakresie objętym ww. wyrokiem. Stwierdziło, że rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, organ administracji w obecnym stanie prawnym ma obowiązek zbadać czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ pierwszej instancji błędnie oceniając przesłankę wieku powstania niepełnosprawności męża Skarżącej, nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego i nie zbadał, czy Skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie. Decyzją z "[...]" r. organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z "[...]" r., którą przyznał Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Następnie, organ pierwszej instancji decyzją z "[...]" r. ponownie odmówił przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawnego męża. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że Skarżąca sprawuje stałą, całodobową opiekę nad mężem i nie ma ustalonego prawa do świadczeń wykluczających przyznania wnioskowanego świadczenia. Spełnia więc przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i ust. 1a i nie występują negatywne przesłanki przewidziane w ust. 5 tego artykułu. Zdaniem organu, z uwagi jednak na datę powstania niepełnosprawności męża Skarżącej, niemożliwe było przyznanie przedmiotowego świadczenia. W złożonym odwołaniu Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie: - art. 17 ust. 1b ustawy przez pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznano niekonstytucyjność części tego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, - art. 17 ust. 1 i 1a ustawy przez zastosowanie tego przepisu w sposób literalny, czego nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem od 1 września 2019 r. do 31 lipca 2020 r., z tym, że od 1 września 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości 1.583 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2020 r. do 31 lipca 2020 r. - w wysokości 1.830 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że 10 lipca 2019 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do 31 lipca 2020 r. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 czerwca 2018 r. Z uwagi na stan zdrowia, mąż Skarżącej wymaga opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, którą sprawuje Skarżąca. Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie ma zastosowania art. 17 ust. 1a, gdyż przepis ten nie odnosi się do małżonka starającego się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym małżonkiem. Przyznało, że art. 17 ust. 1b ustawy pozostaje w obrocie prawnym, mimo uznania jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności (wyrok z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13). Wywiodło, że w tej sytuacji należy oceniać spełnienie przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż przed ukończeniem 18 roku życia (lub 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej), z pominięciem kryterium z art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium wskazało, że decyzją z "[...]" r., organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję z "[...]" r. przyznającą Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., a z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż decyzję przyznającą świadczenie uchylono od dnia 1 września 2019 r. Kolegium wyjaśniło, że ustalając okres, na który przyznano Skarżącej świadczenie, oparło się na art. 24 ust. 2 i 4 ustawy. Świadczenie pielęgnacyjne zostało ustalone do dnia obowiązywania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to jest do 31 lipca 2020 r. Odnośnie zaś do początkowej daty przyznania świadczenia wskazało, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu pierwszej instancji 10 lipca 2019 r. Jednakże art. 24 ust. 2 ustawy nie może być stosowny w oderwaniu od treści art. 17 ustawy, określającego pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Negatywną przesłanką, która wystąpiła na gruncie przedmiotowej sprawy, było ustalenie na rzecz Skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przesłanka ta została zniesiona 1 września 2019 r., gdyż z tym dniem organ pierwszej instancji uchylił decyzję ustalającą Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Wobec powyższego Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane Skarżącej nie wcześniej niż z dniem, w którym spełnione zostały wszystkie przesłanki pozytywne oraz ustały przesłanki negatywne z art. 17 ustawy. Skarżąca wywiodła skargę do tut. Sądu na ww. decyzję Kolegium, w której zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy przez uznanie, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego i art. 27 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy wykładnia językowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżąca wniosła 1 czerwca 2020 r. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym terminie. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Kolegium przyznało Skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełniła ona wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Trafnie też Kolegium uznało, że wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zasadny jest również pogląd, że wprawdzie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego), jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ (por. wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Kwestią sporną pozostaje wyłącznie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, a w konsekwencji - od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącej wnioskowane świadczenie. Zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej, stosownie do art. 24 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, dopiero od 1 września 2019 r., gdyż z tym dniem organ pierwszej instancji uchylił decyzję ustalającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżąca wywodzi zaś, że przedmiotowe świadczenie przysługuje jej od miesiąca złożenia wniosku. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., sygn. I OSK 886/17, CBOSA) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 ustawy dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18, CBOSA). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - strona zrzekła się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponadto – co wymaga podkreślenia - ten sam organ administracji był właściwy sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń. Zaznaczenia wymaga, że użyty w art. 27 ust. 5 ustawy zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia. Podkreślić również należy, że aby strona mogła dokonać wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego (tak NSA w wyroku z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, CBOSA). Zauważyć należy, że wymaganie, aby wnioskodawca zrzekł się otrzymywanego świadczenia, oczekiwał na uchylenie decyzji w tym przedmiocie i dopiero po uchyleniu decyzji wystąpił z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne prowadziłoby do czasowego pozbawienia go środków utrzymania. Skoro więc przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r. o sygn. akt I OSK 200/19; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, CBOSA). Na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W państwie prawa nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (zob. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., sygn. akt II SA/Op 302/18, CBOSA). W niniejszej sprawie Skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym mężem. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 ustawy, nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. Kolegium dokonało więc błędnej wykładni wskazanych przepisów ustawy przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego została uchylona decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy (w niniejszej sprawie - od 1 września 2019 r.), pomijając oświadczenie Skarżącej o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, złożone już w lipcu 2019 r. Zaznaczyć również należy, że okoliczność, iż Skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres obejmujący m.in. miesiące od lipca 2019 r. do sierpnia 2019 r., a nawet pobrała za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (zob. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 322/20, CBOSA). Sąd zaznacza, że jest mu znana i akceptowana, utrwalona wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16, CBOSA), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 1987/15, CBOSA). W niniejszej sprawie już we wniosku z 8 lipca 2019 r. Skarżąca wnioskowała, aby w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne uchylona została decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy to poczytywać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i w niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną, tej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni, że Skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, weźmie pod uwagę, że Skarżąca pobierała za przedmiotowy okres specjalny zasiłek opiekuńczy, gdyż oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Kolegium powinno więc uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to jest od dnia 1 września 2019 r. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło