III FSK 2740/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1378/19 w sprawie ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej za okres od maja do lipca 2017 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 25 czerwca 2020 r. I SA/Gl 1378/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2019 r. w przedmiocie opłaty skarbowej W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił : 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpłwy na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest badanie ważności uchwały, którą wprowadzono na terenie Miasta J. opłatę targową, lecz jedynie stwierdzenie, czy uchwała w przedmiotowej sprawie pozostaje prawem obowiązującym oraz czy organ prawo to zastosował; 2. naruszenia prawa materialnego, a to: a) art. 15 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm, dalej: u.p.o.l.) w zw. z art. 91 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020, poz. 713 ze zm., dalej: u.s.g.), poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż nałożona na skarżącego opłata targowa nastąpiła w sposób zgodny z ustawą, podczas gdy przepis Uchwały nr [...] Rady Miasta J. z 1 grudnia 2016 r., stanowiący podstawę prawną nałożonej opłaty targowej, jest wyraźnie sprzeczny z ustawą; b) art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l. w zw. z art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż określenie stawek opłaty targowej w treści wyżej wskazanej Uchwały nastąpiła w sposób zgodny z ustawą, podczas gdy określenie wysokości tej opłaty nastąpiło w sposób umożliwiający jej pobieranie w wysokości przekraczającej limit, o którym mowa w art. 19 pkt 1 lit. a u.p.o.l.; c) art. 15 ust. 1 zd. 2 u.p.o.l. w zw. z art. 19 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż wprowadzenie obowiązku uiszczenia opłaty targowej jedynie na niewielkiej części terytorium miasta, oznaczonego jako strefa nr I, zgodne jest z wyrażoną w ustawie zasadą powszechności opłaty targowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekzanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie od SKO w Katowicach na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania, w szczególności wpisu sądowego, kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Zupełnie uszło uwadze strony skarżącej, że sąd pierwszej instancji orzekał w ramach związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 9 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 1054/18. Przypomnieć w związku z tym należy, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przepisie tym zawarte są dwie odrębne normy prawne pozostające ze sobą w związku, kształtujące zakres związania nimi sądu, który je zastosował, jak i organu, do którego są one bezpośrednio skierowane. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek, w: System prawa cywilnego procesowego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, str. 318). Wynika z tego, że ocena prawna musi dotyczyć prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia. Zakres dokonanej oceny prawnej musi też być oceniany w kontekście ustrojowej funkcji sądu administracyjnego, który nie orzeka in merito, a dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kontrola ta dokonywana jest na podstawie stanu faktycznego, jak też stanu prawnego, który istniał w chwili podjęcia tego aktu. Przyjęte założenie ma istotne znaczenie, bowiem w przypadku zmiany stanu prawnego, bądź zmiany stanu faktycznego, zmianie może ulec związanie przyjęta oceną prawną. Przy czym zmiana stanu prawnego lub zmiana stanu faktycznego tylko wtedy będzie miała wpływ na przyjętą ocenę prawną, jeżeli zmiana stanu prawnego uczyni pogląd sądu administracyjnego nieaktualnym, a zmiana stanu faktycznego będąca następstwem wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, dotyczyć będzie istotnych jego elementów. Należy pamiętać, że jakkolwiek decydujący wpływ na zakończone postępowanie administracyjne i wydane w nim rozstrzygnięcie ma sentencja kasatoryjnego orzeczenia sądu administracyjnego, to związanie organu administracji publicznej dokonaną oceną prawną wypływa wprost z uzasadnienia orzeczenia sądu, w którym ta ocena została zawarta. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracyjny powinien zastosować się nie tylko do tej oceny, która legła u podstaw wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, ale także oceny prawnej, która w kontekście zarzutów skargi i dokonanej kontroli legalności uznawała działania organu administracji za zgodne z prawem. Związanie sądu administracyjnego przyjętą oceną prawną oznacza natomiast, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (por. wyroki NSA z: 22 marca 1999 r., IV SA 527/97, Lex nr 47275; 20 stycznia 2006 r., FSK 506/05, Lex nr 187499; 8 maja 2008 r., II FSK 297/07, niepubl.). Innymi słowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oparcie skargi na podstawach sprzecznych z przyjętą oceną prawną musi skutkować jej oddaleniem, nawet gdyby w analogicznych stanach faktycznych i prawnych w innych sprawach wyrażane były poglądy odmienne. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika również aby jej autor kwestionował zakres związania oceną prawną. Mało tego w sposób niedopuszczalny powiela zarzuty, które w poprzednim prawomocnym orzeczeniu zostały uznane za niezasadne, zaś skarga strony skarżącej została uwzględniona tylko z tej z przyczyny, że samorządowe organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły liczbę dni, w których skarżący prowadził sprzedaż (sprzeczność między rozstrzygnięciem organu pierwszej i organu drugiej instancji). Ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z wyrażoną przez WSA oceną prawną i wskazaniami co dalszego postępowania kolegium ustaliło, że w rozpoznawanej sprawie opłata targowa winna być uiszczona za 33 dni, bez uwzględnienia ilości stanowisk handlowych. Tym samym skoro zgodnie z powołaną uchwałą Rady Miasta dzienna stawka opłaty targowej wynosi za stanowisko zlokalizowane w strefie I, zajmujące powierzchnię do 5 m2 – 150 zł, to opłata ta powinna wynosić łącznie 4.950 zł (33 x 150 zł). To ustalenie zostało zasadnie zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji, a skarżący tego nie zakwestionował. Porównanie zarzutów skargi kasacyjnej z treścią uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z 9 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 1054/18, w którym wyrażona została wiążąca ocena prawna, wskazuje że żaden z tych zarzutów poza tę ocenę nie wykracza. Do wszystkich wymienionych w zarzutach WSA w prawomocnym wyroku, wiążąco się już wypowiedział. Bez znaczenia jest, że argumentacja uzasadnienia zarzutów kasacyjnych, niektórych aspektach, ma szersze uzasadnienie. Istotne jest tylko to, że sformułowane zarzuty dotyczą kwestii prawnych prawomocnie już przesądzonych. Ich zasadność mogłaby być kwestionowana jedynie w poprzednim postępowaniu. W nim bowiem NSA mógł uchylić przedmiotowy wyrok lub zawrzeć w swoim uzasadnieniu odmienną, zgodną z zapatrywaniem strony skarżącej, ocenę prawną analizowanych przepisów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej nie zaistniały żadne okoliczności prawne lub faktyczne, które uzasadniałyby zmianę przyjętej oceny prawnej. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. s. NSA T. Zborzyński s. NSA B. Dauter s. WSA (del.) J. Pruszyński