I SA/Wa 2812/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2017r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] września 2005 r. nr [...] w części przekazującej nieodpłatnie na własność Gminy [...] mienie Skarbu Państwa w postaci nieruchomości zabudowanej budynkami Szkoły Podstawowej w [...], wchodzącej w skład zespołu pałacowego wpisanego do rejestru zabytków pod Nr [...] i [...] z [...] sierpnia 1984 r., oznaczonej jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] oraz umarzającą postępowanie nadzorcze w pozostałej części, tj. w części dotyczącej należącego do ww. Szkoły mienia ruchomego. Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2005 r., działając na podstawie art. 5 ust. 4 ora art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), przekazał nieodpłatnie na własność Gminy [...] mienie Skarbu Państwa w postaci: zabudowanej budynkami Szkoły Podstawowej w [...] nieruchomości o pow. [...] m2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], jednostka ewidencyjna [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], a opisana w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...]; oraz należące do Szkoły Podstawowej w [...] mienie ruchome, według stanu na dzień [...] października 1995 r., zgodnie ze sporządzonym w dniu [...] grudnia 1995 r. protokołem zdawczo-odbiorczym oraz kartą inwentaryzacyjną nr [...]. Powyższa nieruchomość, stanowiła dawną własność J. L. wchodzącą w skład majątku ziemskiego [...] i została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Bezprawność owego przejęcia potwierdził Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r. nr [...] stwierdzającą, że działki nr [...], [...], [...] i [...] położone w obrębie [...], gminie [...] - na których posadowiony był zespół pałacowo-ogrodowy - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.). Wnioskiem z [...] listopada 2016 r. A. L. i W. L. (następcy prawni J. L.) wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] września 2005 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wady tej upatrywali zaś w braku możliwości legalnego rozporządzenia nieruchomością przez organ wojewódzki w sytuacji, gdy ta nie stanowiła własności państwowej. To, że działka nr [...] nie stanowiła wówczas własności Skarbu Państwa wynikać zaś miało z wydania przez Wojewodę [...] w odrębnym postępowaniu decyzji stwierdzającej (ze skutkiem ex tunc), że nie podlegała ona pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W następstwie przeprowadzonego postępowanie nadzorczego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] sierpnia 2017 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 w zw z art. 157 § 1, art. 158 § 1 i art. 105 § 1 k.p.a., w pkt I stwierdził nieważność decyzji Wojewody z [...] września 2005 r., w części przekazującej na rzecz Gminy [...] działkę o nr [...]. W pkt II umorzył postępowanie w pozostałej części tj. w zakresie składników majątkowych (mienie ruchome) należących do Szkoły, według stanu na [...] października 1995 r., zgodnie ze sporządzonym [...] grudnia 1995 r. protokołem zdawczo-odbiorczym. Odwołując się do treści art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r organ nadzoru wywodził, że pozytywną przesłanką przekazania w tym trybie mienia gminie było po pierwsze - by stanowiło ono własność ogólnonarodową, a po wtóre - by aktualnie i bezpośrednio związane było z realizacją zadań gminy. Przesłanki te zaś musiały być spełnione łącznie i to zarówno w dacie wejścia w życie ustawy (tj. 27 maja 1990 r.) jak i na dzień wydania decyzji. Mając zaś na względzie, że Skarb Państwa w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej ujawniony był w dacie wydania decyzji na podstawie zaświadczenia Starosty [...] z [...] marca 1999 r., wskazującego na przejęcie jej z mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., to w sytuacji, gdy stwierdzone zostało, że pod ów przepis nieruchomość nie podpadała, nie została w sprawie spełniona już pierwsza z wymienionych przesłanek, warunkująca komunalizację. Zatem w tej części decyzja Wojewody [...] z [...] września 2005 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeśli chodzi o umorzenie postępowania nadzorczego w zakresie przekazanych kontrolowaną decyzją rzeczy ruchomych, Minister wskazywał, na brak wykazania przez inicjatorów postępowania nadzorczego przynależnego im do nich tytułu prawnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (w następstwie wniosku złożonego przez Gminę [...]) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2017 r, uchylił swoją poprzednią decyzję w części w jakiej stwierdzała ona nieważność decyzji [...] z [...] września 2015 r. oraz orzekł, że w tej części decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Uzasadniając podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia reformatoryjnego Minister, wprawdzie podzielił uprzednio wyrażony pogląd co do obarczenia decyzji komunalizacyjnej wadą rażącego naruszenia prawa. Jednakże wywodził, że mimo tej wady na przeszkodzie stwierdzenia jej nieważności stoi upływ czasu od jej wydania. W jego ocenie bowiem, wobec uznania przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, przepisu art. 156 § 2 k.p.a. za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP w zakresie dopuszczającym stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa bez jakiegokolwiek ograniczenia czasowego, przyjęcie możliwości stwierdzenie nieważności orzeczenia po upływie ponad 10 lat od jego wydania, godziłoby w zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Stąd konieczne było zastosowanie w sprawie art. 158 § 2 k.p.a. Decyzja ta została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 236/18. Wskazując na zakresowy charakter ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Sąd zwracał uwagę, że nie doszło w jego efekcie do derogacji zakwestionowanego nim przepisu Trybunał nie przesądził także jak długi ma być okres, po którym stwierdzenie nieważności decyzji obarczonej wadą rażącego naruszenia prawa może nastąpić. W tym stanie rzeczy ocenił, że brak było podstaw dla odmowy stwierdzenia nieważności aktów administracyjnych, od daty wydania których upłynęło więcej niż 10 lat. Krańcowo Sąd wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania, z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku Gminy nie jest możliwe przesądzenie, czy stanowisko organu o istnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody jest prawidłowe czy też nie. Wypowiada się on bowiem jedynie w zakresie braku podstaw do uznania że upływ czasu od dnia wydania decyzji oznacza konieczność zastosowania art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. Wywiedziona od tego wyroku skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 923/19. W tym stanie rzeczy sprawa ponownie była rozpoznawana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który tym razem decyzją z [...] listopada 2020 r. utrzymał swoją decyzję z [...] sierpnia 2017 r. w mocy, podtrzymując w całości argumentację uprzednio podnoszoną, co do przyczyn w których upatrywał wady rażącego naruszenia prawa, jakim obarczona była kontrolowana decyzja Wojewody [...] w części w jakiej dotyczy nieodpłatnego przekazania Gminie [...] nieruchomości. Podtrzymał także argumentację, dotycząca powodów umorzenia jak bezprzedmiotowego postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności tej decyzji w części dotyczącej przekazania Gminie mienia ruchomego. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2020 r. skargę wniosła Gmina [...] zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia i rozważenia materiału dowodowego oraz pominięcia znaczenia domniemania wynikającego z wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej, 2. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U z 2019, poz. 2204 ze zm.) poprzez pominięcie znaczenia domniemania wynikającego z wpisu Skarbu Państwa w księdze wieczystej i naruszenie zasady jawności materialnej tj. domniemania iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności. 3. art.156 § 1 pkt 2 Kpa z uwagi na brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] września 2005 r. Odwołując się do poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r. sygn. akta I OSK 1675/17, skarżąca wywodziła, że w związku z istnieniem w dniu [...] września 2005 r. dla skomunalizowanej nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, ważnym staje się fakt, że zawarta w art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej, czyli domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prawa własności Skarbu Państwa wpisanego do księgi wieczystej, wiąże także organy administracji do czasu obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny przed sądem powszechnym. W związku z czym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzję z [...] sierpnia 2017 r., w części stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej oraz o zasądzenie na jej na rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana została w trybie nieważnościowym prowadzonym w oparciu o art. 156 § 1 i n. k.p.a. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem szczególnym, w którym nie rozstrzyga się meriti sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją (w tym przypadku kwestii przekazania mienia Skarbu Państwa jednostce samorządu terytorialnego), ale jedynie bada, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc (od dnia wydania). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., które mają charakter materialny. Jedną z nich jest wada w postaci "rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Na tę wadliwość decyzji Wojewody [...] z [...] września 2005 r., w części przekazującej nieodpłatnie na własność Gminy [...] mienie Skarbu Państwa w postaci zabudowanej budynkami Szkoły Podstawowej w [...] nieruchomości o pow. [...] m2, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], co do której Skarbowi Państwa w rzeczywistości nie przysługiwał wówczas tytuł prawny, wskazywał Minister. To z kolei wynikać miało z ustalenia w postępowaniu prowadzonym w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 10, poz. 151 ze zm.), zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., że ww. nieruchomość, jak też działki nr [...], [...] i [...] położone w obrębi [...] - na których posadowiony był zespół pałacowo-parkowy - nie podlegały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Rozumowanie to zakłada zatem, że konsekwencją wydania decyzji o niepodleganiu nieruchomości pod działanie przepisów ww. dekretu, była restytucja z mocą wsteczną przynależnego do niej pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego i utrzymania przezeń (jego spadkobierców) taj własności do dnia wydania weryfikowanej w postepowaniu nadzorczym decyzji. Przy czym dla tej konstatacji organów zdaje się nie mieć jakiegokolwiek znaczenia fakt ujawnienia w dacie wydawania kontrolowanej decyzji w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości (a przed jej założeniem także w dawnej księdze wieczystej "Hip. [...], [...], [...], [...], pow. [...]i, tom[...].") jako właściciela Skarbu Państwa. Opiera się ona na wnioskowaniu, że skoro odpadła podstawa owego wpisu, to również znaczenia relewantnego pozbawiony jest sam wpis. Tymczasem – jak zasadnie podnosi skarżąca Gmina, odwołując się w tej materii m.in. do poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2018 r. I OSK 1675/17 (Lex nr 2619519) - takie podejście, w świetle ustanowionej w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasadzie jawności materialnej i wynikającej z niej domniemaniom prawnym, było niedopuszczalne. Stosownie do treści tego przepisu domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 3703/18, Lex nr 2677671). Zasada, że prawo jawne wpisane jest do księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uzasadnia zatem konstatację, że prawo wpisane istnieje, przysługuje podmiotowi oznaczonemu we wpisie, treść praw jest zgodna z wpisem, a prawo to ma pierwszeństwo wynikające z wpisu. Dotyczy ono także prawa, które wygasło, a nie zostało wykreślone z księgi wieczystej. Oczywiście domniemanie to jest wzruszalne, jednakże kwestia przeprowadzenia przeciwko niemu dowodu jest zagadnieniem prawa cywilnego. Jedynym więc sposobem jego wzruszenia jest przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym, np. z powództwa o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, czy powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c., czy w postępowaniu o zasiedzenie. Tego rodzaju postępowania przed sądem powszechnym, po wydaniu decyzji ustalającej, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działka nr [...], po wydaniu decyzji stwierdzającej, że nie podlega ona pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie zostało w sprawie przeprowadzone. Organ administracyjny nie miał zatem możliwości, aby w toku postępowania jakie przed nim się toczyło dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Te wszak są orzeczeniami sądu cywilnego, których treść, w myśl art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 2338/98 (Lex nr 47173), a który to pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna (por. wyroki NSA: z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, Lex nr 2106421; z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 755/05, Lex nr 269975; z 23 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1010/05, Lex nr 266309). Jeśli zatem kierując się treścią ujawnionego w księgach wieczystych (dawnej i aktualnej) stanu prawnego nieruchomości, organ wojewódzki przyjął tak jak wynikało z zawartych w nich wpisów, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. i w dniu przekazania stanowiła własność Skarbu Państwa - a tylko taka mogła być przekazana gminie na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) – to nie można mu obecnie skutecznie postawić zarzutu, że rozporządzając tą nieruchomością jako państwową, naruszył ww. przepis, a tym bardziej, że naruszył go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 13/94, OSN 1994/336; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995/2/91). Oczywistość naruszenia prawa polega zaś na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Taka sprzeczność między treścią ujętego w kontrolowanej decyzji rozstrzygnięcia, a stanowiącym jego materialną podstawę art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie występuje. W tym stanie rzeczy, wobec nie stwierdzenia, żadnej innej kwalifikowanej wady prawnej tej decyzji, brak było podstaw do jej eliminacji w części rozstrzygającej o przekazaniu nieruchomości z obrotu prawnego w drodze częściowego stwierdzenia jej nieważności. Podejmując zatem w dniu [...] sierpnia 2017 r. tej treści rozstrzygnięcie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym, który go do tego nie uprawniał. Naruszył także art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez nierespektowanie przy rekonstruowaniu na potrzeby postępowania nadzorczego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji Wojewody stanu faktycznego i prawnego, wynikających z ustanowionej w tym przepisie zasady jawności materialnej domniemań. W konsekwencji czego jako obarczona tożsamymi wadami prawnymi oceniana musi być utrzymująca ją w mocy decyzja owego Ministra z [...] listopada 2020 r., co prowadzi do ich uchylenia. Wyjaśnić przy tym należy, że Sąd nie kwestionuje wstecznego oddziaływania decyzji o niepodpadaniu określonej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednakowoż, w ocenie składu orzekającego w sprawie, wobec deklaratoryjnego charakteru decyzji wydawanej w trybie § 5 rozporządzenia wykonawczego do ww. dekretu, jego wyłączną konsekwencją jest wiążące prawnie ustalenie, że do ustawowej nacjonalizacji nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu (13 września 1944 r.) nie doszło. Wydana na tej podstawie kilkadziesiąt lat po wejściu w życie dekretu negatywna decyzja, nie oznacza jednak, że prawo własności majątku ziemskiego (jego części), automatycznie "wraca" w naturze do byłego właściciela (jego spadkobierców). Uzyskanie takiego rozstrzygnięcia ma w takim przypadku walor historyczny i znaczenie prawne dla ewentualnych przyszłych postępowań ukierunkowanych na jego restytucję prowadzonych przed sądem powszechnym (o ile taka restytucja w ogóle w określonym stanie faktycznym i prawnym jest możliwa), względnie odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, za nielegalne odjęcie własności. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Wskazania co do dalszego postepowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób tę ocenę respektujący.