VII SAB/Wa 257/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi T. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego I. stwierdza, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu sprawy ze skargi na naruszenie praw pasażera, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 zł (pięćset złotych), IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącego T. Z. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Pismem opatrzonym datą [...] lipca 2020 r. (data prezentaty Urzędu Lotnictwa Cywilnego: [...] sierpnia 2020 r.) T.Z. (dalej: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "Prezes ULC") postępowania oznaczonego numerem [...]. Skarga została złożona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. 2. W dniu [...] czerwca 2017 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie naruszenia przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "przewoźnik lotniczy") przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.02.2004, dalej: "rozporządzenie nr 261/2004"), dotyczące lotu z [...] sierpnia 2015 r. o oznaczeniu kodowym [...] na trasie [...] ([...]) – [...] ([...]). Istotą żądań zawartych w przedmiotowym wniosku było to, by Prezes ULC stwierdził decyzją administracyjną, że przewoźnik lotniczy naruszył przepisy ww. rozporządzenia nr 261/2004 poprzez opóźnienie lotu oraz niezapewnienie innego lotu na wskazanej trasie. Kolejno, [...] czerwca 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia praw pasażerów w zawiązku z ww. lotem na trasie [...] – [...], kod: [...]. Organ zawiadomił też strony o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2017 r., zakomunikował stronom postępowania administracyjnego znane organowi z urzędu fakty poznane w toku postępowania. Jednocześnie organ zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i wyznaczył stronom siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia zawiadomienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał decyzję stwierdzając, że przewoźnik lotniczy naruszył prawo, określił zakres nieprawidłowości poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz skarżącego odszkodowania w kwocie 250 euro, ustalił, że przewoźnik lotniczy ma usunąć nieprawidłowości w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w wysokości 3.000 zł. Przewoźnik lotniczych pismem datowanym na dzień [...] sierpnia 2017 r. zawnioskował o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismem datowanym na dzień [...] sierpnia 2017 r.) złożył także skarżący. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. skarżący złożył ponaglenie w związku z przewlekłością. Uznając, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania administracyjnego, skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Wyrokiem wydanym w dniu 11 października 2018 r., sygn. akt VII SAB/Wa 34/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił: (1) zobowiązać organ do rozpoznania m.in. wniosku skarżącego, (2) stwierdzić, że przewlekłość organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz (3) zasądzić od organu na rzecz m.in. skarżącego koszty postępowania sądowego. Wobec złożenia od powyższego wyroku skargi kasacyjnej przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 247/19, orzekł w ten sposób, że: (1) uchylił pkt 3 wyroku dotyczący kosztów postepowania sądowego i orzekł w tym zakresie, (2) oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie i (3) odstąpił o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uznając, że organ nadal prowadzi postępowanie w sprawie z nieuzasadnioną zwłoką, skarżący w dniu [...] lipca 2020 r. (data pisma: [...] lipca 2020 r.) wniósł do Prezesa ULC ponaglenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1133; dalej: "k.p.a."). Skarżący wnosił o wyznaczenie Urzędowi Lotnictwa Cywilnego dodatkowego terminu 30 dni na załatwienie przedmiotowej sprawy oraz ustalenia osób winnych dotychczasowego naruszenia terminu. 3. Pismem z [...] lipca 2020 r. (data stempla potwierdzającego wpływ pisma do organu: [...] sierpnia 2020 r.), skarżący pasażer wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa ULC postępowania w przedmiotowej sprawie, a w szczególności naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nierozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 1 miesiąca od dnia złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez przewoźnika lotniczego; 2) art. 36 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu udzielenia informacji wnioskodawcy o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Konsekwentnie skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego z rażącym naruszeniem prawa oraz wyznaczenie organowi 14-dniowego terminu na załatwienie sprawy. Dodatkowo, skarżący wniósł o zasądzenie na ich rzecz o Prezesa ULC kwoty 1.000 zł tytułem rekompensaty za przewlekłe prowadzenie postępowania i kosztów postępowania według norm przepisanych. 4. Tuż po złożeniu skargi Prezes ULC pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego, wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy do dnia [...] września 2020 r. oraz o prawie stron do zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie 3 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Następnie Prezes ULC decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. uchylił decyzje z dnia [...] sierpnia 2017 r. w zakresie stwierdzenia braku naruszenia art. 14 rozporządzenia nr 261/2004 i stwierdził naruszenie tego przepisu, a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Ponadto nałożył na przewoźnika lotniczego dodatkową karę administracyjną w wysokości 200 zł za osobę za naruszenie art. 14 rozporządzenia nr 261/2004 – tj. w łącznej wysokości 600 zł. 5. Odpowiadając w dniu [...] września 2020 r. na skargę Prezes ULC wniósł o jej oddalenie z uwagi na niezasadność podniesionych w niej zarzutów. Prezes ULC wyjaśnił, że w 2018 r. do Komisji Ochrony Praw Pasażerów wpłynęło ponad 17 000 spraw, natomiast w roku 2019 ok. 9.000 spraw (część z nich to skargi złożone po 1 kwietnia 2019 r., które z uwagi na zmianę procedury i brak podstawy prawnej do rozpatrywania skarg złożonych po 1 kwietnia 2019 r., załatwiane są w pierwszej kolejności poprzez odmowę wszczęcia postępowania i wskazanie aktualnych możliwości dochodzenia roszczeń). Dalej Prezes ULC wskazał, że w Komisji Ochrony Praw Pasażerów (dalej "KOPP") jest jeszcze ok. 11.000 spraw w toku, sprawy te są rozpatrywane przez 14 referentów, do tego należy uwzględnić brak etatów i dużą rotację pracowników, co powoduje, że w miejsce pracowników, którzy przez kilka miesięcy wdrażają się do realizacji zadań KOPP przychodzą nowi niedoświadczeni, którym trudno jest w krótkim czasie zastąpić poprzednich pracowników. Powyższe okoliczności stanowią główne przyczyny dłuższego procedowania postępowań administracyjnych. Dla zapewnienia bezstronności i obiektywizmu w toku prowadzonych postępowań, sprawy rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu do Prezesa ULC, a jednocześnie podejmowane są czynności w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Odnosząc się pośrednio do wniosku skarżącego Prezes ULC powołał się także na orzeczenia sądów administracyjnych, zdaniem których o rażącym naruszeniu prawa decyduje nie tylko okres trwania postępowania, ale również indywidualne okoliczności danej sprawy. Organ podkreślił również, że istotną wartością, której starał się dochować prowadząc postępowanie była konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz potrzeba uwzględnienia konkretnych okoliczności sprawy, zwłaszcza że w sprawie występowały strony o spornych interesach. Ponadto, ze względu na stan faktyczny sprawy oraz treść art. 149 § 2 p.p.s.a. organ uznał za niecelowe wymierzanie Prezesowi ULC kary grzywny, która ma charakter fakultatywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie w całości. 6. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. 7. Sąd stwierdza, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania i jest dopuszczalna formalnie, gdyż przed jej wniesieniem pełnomocnik skarżącego pasażera skierował do organu wymagane ponaglenie datowane na [...] lipca 2020 r. i doręczone organowi w dniu [...] lipca 2020 r. Przed rozstrzygnięciem, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do zarzuconej w skardze przewlekłości w załatwieniu sprawy należało wyjaśnić, że przepisy prawa przez długi czas nie zawierały definicji legalnych ustawowych pojęć "przewlekłości postępowania" i "bezczynności organu". Wątpliwości, jakie budziła dotychczasowa wykładnia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zostały ostatecznie wyjaśnione w niedawnej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (por też np. wyrok NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1271/20. W uzasadnieniu wskazanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do ustawowych definicji bezczynności oraz przewlekłości postępowania zawartych w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r. poz. 935). Skutkiem tych zmian było nadanie obu pojęciom odmiennego znaczeniowo sensu. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Natomiast przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. NSA uznał, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Przez przeszkody należy wszak rozumieć bariery prawne, a nie utrudnienia organizacyjne lub techniczne leżące wyłącznie po stronie organu. W świetle tak ustalonych wzorów praktyki sądów administracyjnych, orzekając w niniejszej sprawie Sąd przyjął, że przewlekłość postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie ustawowym, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Sąd przyjął jednocześnie, że ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Nadto, znaczenie ma wywiązywanie się organu z obowiązków informacyjnych względem stron co do długości trwania postępowania. Powyższe zasady znajduję też swoją mocną podstawę w obowiązujących przepisach ustawowych. Zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazany przepis reguluje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego i interesu jednostki istotne znaczenie, bo kardynalne dla dobrego postępowania. Bezczynność zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (tak B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 12. Warszawa 2012, str. 78). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy i środkami ochrony przed przewlekłością oraz bezczynnością organów administracji publicznej, a także odpowiedzialnością pracownika organu administracji publicznej. Równocześnie, zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z § 2 tego przepisu, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone dzięki dowodom przedstawionym przez strony łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub dzięki zbadaniu faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwym do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się przy tym terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Co istotne, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). 8. Kierując się powyższymi regułami, Sąd uznał, że Prezes ULC dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie rozpoznania wniosku uczestnik postępowania z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz skarżącego z dnia [...] sierpnia 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa ULC z [...] sierpnia 2017 r., przy czym przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że Prezes ULC nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym termin na wydanie decyzji w niniejszej sprawie wynosił miesiąc od dnia wpływu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z akt sprawy, Prezes ULC nie wydał decyzji aż do dnia złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. [...] lipca 2020 r., czyli przez okres ponad trzydziestu pięciu miesięcy od wniosku pełnomocnika skarżącego. Organu nie może w tym zakresie usprawiedliwić wskazanie daty planowanego rozstrzygnięcia, sięgającej [...] września 2020 r. Organ administracji publicznej nie ma podstaw do swobodnego uznania w ustalaniu terminów wynikających z przepisów bezwzględnie obowiązujących, czyli norm typu ius cogens). Terminy ustalone w przepisach prawa administracyjnego są wiążące, a nie instrukcyjne. Na uwadze należy mieć także, że postępowanie Prezesa ULC w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy było już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. W wyroku z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt VII SAB/Wa 34/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa ULC do rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzję tego organu z [...] sierpnia 2017 r. i stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 247/19 oddalił skargę kasacyjną w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku oraz stwierdzenia, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ mając świadomość na etapie powyższego postępowania sądowoadministracyjnego, że dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania powinien niezwłocznie podjąć czynności zmierzające do rozpoznania wniosku skarżącego. Przewlekłości nie uzasadnia fakt, że toczyło się w tej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne pod sygn. akt VII SAB/Wa 24/18, gdyż rozpoznanie wniosku nie było żaden sposób zależne od zakończenia ww. postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uznał za właściwe stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził również, że przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma bowiem możliwości innego zakwalifikowania trwającej kilkanaście miesięcy bezczynności organu. Jednocześnie, nie sposób podzielić argumentacji organu, że dążył on do rzetelnego prowadzenia sprawy, a także wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika, że przewoźnik we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie powołał nowych dowodów lub okoliczności, które wymagałby przeprowadzenia dodatkowych czynności w postepowaniu administracyjnym. Prezes ULC z chwilą otrzymania od przewoźnika wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r. dysponował już kluczowymi dokumentami pozwalającymi na rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Sądu organ nie może więc powoływać się na rzetelne wykonanie obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podejmowane czynności takie jak wyznaczenie terminu załatwienia sprawy do dnia [...] września 2020 r. lub zawiadomienie stron o zgromadzeniu materiału dowodowego i wezwanie stron do odniesienia się do zgromadzonych dowodów należy uznać za pozorne. 9. Dokonując powyższej oceny prowadzonego postępowania Sąd brał pod uwagę przyjmowaną w orzecznictwie opinię, według której dla stwierdzenia, że przewlekłość organu miała charakter rażący, nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe, obiektywne naruszenie prawa. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne, a nadto oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nacechowane ewidentnym niedbalstwem organu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W konsekwencji w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Zdaniem Sądu właśnie z takim stanem rzeczy mieliśmy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Sąd nie mógł przy tym uwzględnić okoliczności podniesionych przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę, polegających na znacznym wzroście liczby spraw (w stosunku do lat ubiegłych), które to w 2018 r. wpłynęły do organu. Sąd zdaje sobie sprawę, że taki wzrost liczby spraw jest konsekwencją uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r. sygn. akt III CZP 111/16, przesądzającej o terminie przedawnienia roszczeń wynikających z przepisów rozporządzenia nr 261/2004. Sąd uznał jednak, że trudności organizacyjne leżące po stronie organu nie mogą stanowić uzasadnienia dla tak znaczącej przewlekłości prowadzonego postępowania. Stanowiło to naruszenie nie tylko powołanych wyżej zasad postępowania administracyjnego, ale również może nawet przede wszystkim ustrojowej zasady demokratycznego państwa prawnego, z zasadą umacniania zaufania obywatela do państwa włącznie (art. 2 Konstytucji). Dlatego też, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, że niezbędne jest wymierzenie Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego grzywny nie przekraczającej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Znając sytuację organu Sąd zastosował jednak minimalny wymiar grzywny przewidzianej w przepisach prawa. Z uwagi na rozpoznanie decyzją z [...] sierpnia 2020 r. przez Prezesa ULC wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd oddalił skargę zakresie wymierzenia organowi czternastodniowego terminu na załatwienie sprawy. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Tym bardziej, że stosowanie ww. środków wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. 10. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności sprawy i ocenę zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezesa ULC, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, ust. 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach I-V sentencji. O kosztach, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł oraz kwota 240 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego i 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Sąd postanowił przyznać pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 1/2 stawki określonej w ww. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., bowiem do tut. Sądu wpłynęły jeszcze dwie tożsame skargi na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa ULC sprawy o numerze [...] (toczące się pod sygnaturami akt VII SAB/Wa 258/20 oraz VII SAB/Wa 259/20). W pozostałych dwóch sprawach Sąd wydał bliźniacze rozstrzygnięcia, jak w niniejszej sprawie. We wszystkich trzech postępowaniach skarżących reprezentował ten sam profesjonalny pełnomocnik, który sporządził jednakowe skargi. Sąd przyjął, że wystarczające jest wynagrodzenie w wysokości połowy stawki należnej pełnomocnikowi profesjonalnemu.