III SA/Lu 202/21
WyrokWSA w Lublinie2021-06-24
Skład orzekający: Robert Hałabis, Ewa Ibrom, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu wypłaty stypendium rektora, wydane na podstawie art. 152 § 1 k.p.a. z uwagi na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji przyznającej stypendium, zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 152 § 1 k.p.a. i art. 124 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Postanowienie o zawieszeniu wypłaty stypendium rektora, wydane na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., zostało uchylone, ponieważ organ odwoławczy nie zbadał przesłanek wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej i nie odniósł się do zarzutów zażalenia. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że wydano decyzję uchylającą decyzję przyznającą stypendium, nie rozważając zasadności wstrzymania wykonania decyzji z uwzględnieniem przepisów prawa i okoliczności sprawy. Ponadto, wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stosowana przez organy, nie była wystarczająco uzasadniona i nie pozwalała na przyjęcie wysokiego prawdopodobieństwa uchylenia decyzji ostatecznej.Stan faktyczny
Skarżący B. M. został przyznany stypendium rektora. Następnie Komisja Stypendialna wznowiła postępowanie i postanowieniem zawiesiła wypłatę stypendium, wskazując na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z uwagi na wcześniejsze studia skarżącego, które mogły przekroczyć 6-letni okres uprawniający do stypendium. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy postanowienie o zawieszeniu wypłaty. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak podstaw do zawieszenia wypłaty i przedwczesne rozpoznanie zażalenia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2020 r. Zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz B. M. kwotę [...] zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty stypendium rektora I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...]; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej na rzecz B. M. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała mocy postanowienie nr [...] Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia wypłaty B. M. stypendium rektora dla studentów w okresie od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] czerwca 2021 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
W uwzględnieniu wniosku z dnia [...] września 2020 r. Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. przyznała skarżącemu B. M. stypendium rektora w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie).
Natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Komisja Stypendialna [...] na postawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z urzędu wznowiła postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2020 r.
Postanowieniem wydanym w tym samym dniu Komisja Stypendialna [...] zawiesiła skarżącemu wypłatę stypendium rektora w okresie od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] czerwca 2021 r. z uwagi na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2020 r. w wyniku wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu wypłaty stypendium Komisja Stypendialna [...] wskazała, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2020 r. Komisja wyjaśniła, że doszła do takiego przekonania analizując jedynie okoliczności uzyskania stypendium przez skarżącego, który we wniosku podał wyłącznie, że studiuje na [...] na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie). Natomiast skarżący nie podał, że studiował na Uniwersytecie [...] w L. w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2013 r. – na kierunku [...] (stacjonarne jednolite magisterskie) oraz w okresie od [...] października 2013 r. do [...] lipca 2014 r. – na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie). Wymieniona okoliczność, ustalona przez organ na podstawie systemu POL-on, wysoce uprawdopodabnia, że zaistniała sytuacja uregulowana w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) oraz w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]), z których wynika, że [...] do stypendium przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat. Komisja podkreśliła, że nie przesądza, czy okoliczności wykluczające [...] do stypendium rzeczywiście zaistniały, co będzie podlegało badaniu w postępowaniu wznowieniowym.
Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Komisja Stypendialna [...] uchyliła własną decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. i odmówiła skarżącemu przyznania stypendium rektora dla studentów w roku akademickim [...] na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie). W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja o przyznaniu stypendium rektora dla skarżącego została wydana na podstawie niepełnego stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem rozstrzygnięcia. Wobec powyższego zasadne było wznowienie postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący we wniosku o przyznanie stypendium podał, iż w roku akademickim [...] studiuje na V roku studiów na kierunku [...] i oświadczył, że nie studiował na żadnym innym kierunku niż [...] na [...] od [...] października 2016 r. Decyzję o przyznaniu skarżącemu stypendium oparto na treści tego oświadczenia. Na tej podstawie organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący posiadał status studenta przez 48 miesięcy, czyli 4 lata. W związku z tym organ działał w przeświadczeniu, że w roku akademickim [...] przyznanie świadczeń na okres 9 miesięcy od [...] października 2020 r. do [...] czerwca 29021 r. nie spowoduje przekroczenia 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń. Natomiast z informacji z systemu POL-on wynika, że skarżący w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2013 r. studiował na kierunku [...] (stacjonarne jednolite magisterskie) oraz w okresie od [...] października 2013 r. do [...] lipca 2014 r. studiował na kierunku [...] (niestacjonarne jednolite magisterskie) na Uniwersytecie [...] w L.. Tym samym w okresie od [...] października 2006 r. do [...] września 2020 r. łączny okres, w którym skarżący posiadał status studenta, wyniósł 142 miesiące, a zatem przekroczył 6 lat. Skarżący na wezwanie organu do wyjaśnienia powyższych rozbieżności przedstawił zaświadczenie z [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., jednakże w zaświadczeniu tym stwierdzono jedynie, że w okresie od [...] października 2006 r. do [...] stycznia 2021 r. B. M. otrzymał "0,- zł" z tytułu przyznanych stypendiów. W konsekwencji organ pierwszej instancji uznał, że skarżący od dnia [...] października 2020 r. nie spełnia wymogów przyznania stypendium rektora określonych w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], ponieważ prawo do stypendium przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat.
B. M. wniósł zażalenie na postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia wypłaty stypendium.
Po rozpatrzeniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w momencie rozpatrywania zażalenia postępowanie wznowione przez Komisję Stypendialną zostało zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2020 r. i odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium w roku akademickim [...]. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do wznowienia wypłat stypendium na podstawie uchylonej decyzji.
B. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...], zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 152 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu wypłaty stypendium rektora dla studentów z uwagi na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. w wyniku wznowienia postępowania, w sytuacji gdy brak było podstaw uchylenia decyzji ostatecznej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu B. M. stypendium rektora dla studentów w roku akademickim [...] na kierunku [...], a tym samym nie było podstaw do wstrzymania wypłaty stypendium;
2. art. 8 § 1 k.p.a. w. zw. z art. 124 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu władzy publicznej, polegające m.in. na nieodniesieniu się do zarzutów skarżącego zawartych w zażaleniu, utrzymaniu w mocy postanowienia Komisji Stypendialnej wyłącznie z uwagi na fakt, że Komisja Stypendialna w dniu [...] stycznia 2021 r. wydała decyzję uchylającą w całości decyzję z dnia [...] listopada 2020r., podczas gdy powołana decyzja z dnia [...] stycznia 2021 r. na dzień rozpatrywania zażalenia nie była decyzją ostateczną, zatem organ drugiej instancji winien odnieść się do argumentacji zawartej w zażaleniu, czego całkowicie zaniechał, ewentualnie powinien wstrzymać się z rozpoznaniem zażalenia do czasu upływu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., a w momencie wniesienia odwołania do czasu przekazania akt sprawy Odwoławczej Komisji Stypendialnej. Zdaniem skarżącego rozpoznanie zażalenia nastąpiło przedwcześnie, a w konsekwencji determinowało sposób rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r.
W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Dodatkowo stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej utrzymujące w mocy postanowienie, którym Komisja Stypendialna [...], po wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającą B. M. stypendium rektora dla studentów w roku akademickim [...], na podstawie art. 152 § 1 k.p.a. zawiesiła z urzędu wypłatę stypendium w okresie od dnia [...] grudnia 2020 r. do dnia [...] czerwca 2021 r.
Postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej ma charakter incydentalny w ramach postępowania wznowieniowego. Zgodnie z art. 152 k.p.a. organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania (§ 1). Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie, chyba że postanowienie wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze (§ 2).
Jak wskazuje się w orzecznictwie, z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych interpretacja wynikających z art. 152 § 1 k.p.a. przesłanek wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej powinna mieć charakter ścieśniający, a użyte w tym przepisie sformułowanie "prawdopodobieństwo" powinno być traktowane jako wniosek ściśle wynikający ze zbadanych okoliczności sprawy. Zbyt szybkie i niepoparte dostatecznie udokumentowanymi dowodami na istnienie przesłanek wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej skorzystanie z instytucji wstrzymania decyzji może stanowić naruszenie zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 1998 r., sygn. IV SA 2311/96, z 10 lutego 2011 r., sygn. II OSK 295/10, z 23 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2353/10). Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję, co może nastąpić tylko w przypadkach nadzwyczajnych, enumeratywnie wymienionych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Zasada ogólna trwałości decyzji ostatecznych jest jedną z fundamentalnych zasad całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego, zapewniającą pewność i stabilność obrotu prawnego. Dlatego korzystanie z prawem przewidzianych możliwości wstrzymania wykonania decyzji ostatecznych powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych i prawnie uzasadnionych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 27 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Lu 386/08).
Zatem wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 152 § 1 k.p.a. powinno być traktowane jako środek ostateczny, stosowany, gdy zgromadzone dokumenty wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 września 1998 r., sygn. IV SA 2311/96). Dla zastosowania art. 152 § 1 k.p.a. nie wystarcza samo stwierdzenie, że w odniesieniu do konkretnej decyzji możliwe jest wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Na zaistnienie prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania mają wskazywać okoliczności sprawy. Organ winien więc uzasadnić wystąpienie "prawdopodobieństwa" przez podanie przesłanki wznowieniowej, która ma być zastosowana, z jednoczesnym przytoczeniem okoliczności sprawy, które wskazują na tę konkretną przesłankę oraz uprawdopodabniają uchylenie konkretnej decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie czyni zadość powyższym wymogom.
Przede wszystkim zauważyć należy, że Odwoławcza Komisja Stypendialna w ogóle nie zbadała wynikających z art. 152 § 1 k.p.a. przesłanek wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. przyznającej skarżącemu stypendium rektora. Organ odwoławczy w żadnym zakresie nie odniósł się także do podniesionych w zażaleniu argumentów skarżącego, zmierzających do wykazania braku prawdopodobieństwa uchylenia decyzji ostatecznej w świetle wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że w momencie rozpatrywania zażalenia była już wydana decyzja Komisji Stypendialnej uchylająca decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2020 r. W związku z tym zasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odpowiada bowiem wymogom wynikającym z dyspozycji powołanego przepisu, według którego postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Ma to szczególnie istotne znaczenie w przypadku postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej, co stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej i winno być należycie uzasadnione. Zaniechanie organu w zakresie szczegółowego uzasadnienia zastosowania wyjątkowej instytucji przewidzianej w art. 152 § 1 k.p.a. pozostaje też w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadą zobowiązującą organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Nie sposób też zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego. Ewentualne wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 152 k.p.a. ma z założenia charakter prowizoryczny, gdyż upada najpóźniej z chwilą ostatecznego zakończenia postępowania wznowieniowego. Do tego momentu zagadnienie zasadności wstrzymania wykonania decyzji pozostaje aktualne i powinno być rozważane z uwzględnieniem przesłanek wynikających z art. 152 § 1 k.p.a. Powinności tej nie znosi zakończenie jakiegoś etapu postępowania wznowieniowego, w szczególności nie znosi jej wydanie w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, które nie ma jeszcze przymiotu ostateczności. Dlatego wydanie w postępowaniu wznowieniowym decyzji nieostatecznej nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku rozpatrzenia zarzutów zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji i odniesienia się do nich w uzasadnieniu postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2334/18 na tle analogicznego przepisu art. 159 k.p.a.).
W konsekwencji należy ocenić jako błędne stanowisko Odwoławczej Komisji Stypendialnej, która utrzymując w mocy postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji ostatecznej oparła się wyłącznie na okoliczności uchylenia tej decyzji nieostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2021 r. Z taką argumentacją nie można się zgodzić i uznać ją za wystarczającą. Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa procesowego, a także przepisu art. 15 k.p.a., z którego wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpatrzenia sprawy, a zatem odniesienia się do wszelkich istotnych jej aspektów oraz rozważenia zarzutów i argumentów podniesionych w środku odwoławczym.
Już z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.
Jednocześnie wskazać należy, że nie zachodziły podstawy do utrzymania zaskarżonym postanowieniem w mocy postanowienia Komisji Stypendialnej [...], zawieszającego wypłatę skarżącemu stypendium rektora przyznanego decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2021 r., a zatem wstrzymującego wykonalność tej decyzji ostatecznej.
Wymaga podkreślenia, że o dużym prawdopodobieństwie uchylenia decyzji w rozumieniu art. 152 § 1 k.p.a. można mówić wówczas, gdy bez konieczności przeprowadzania szczegółowej analizy materiału dowodowego, jak również bez potrzeby dokonywania szczegółowej analizy przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie możliwe jest stwierdzenie, że decyzja zostanie uchylona (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2016 r., sygn. II OSK 3060/14, a także z 18 maja 2016 r., sygn. II OSK 2178/14).
Tego rodzaju sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie.
Rzeczywiście, w sprawie ujawniono nowe okoliczności faktyczne. Jednakże zaakcentowany w postanowieniu organu pierwszej instancji fakt, że skarżący przed podjęciem studiów na [...] studiował na [...] w okresach od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] września 2013 r. oraz od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r., nie stanowił sam przez się o prawdopodobieństwie uchylenia decyzji Komisji Stypendialnej [...] przyznającej skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim [...].
Przesłanki przyznania stypendium rektora dla studentów [...] zawierają przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz postanowienia Regulaminu świadczeń [...] stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] (Monitor [...] poz. [...]).
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może ubiegać się o stypendium rektora.
Stosownie zaś do art. 93 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Podobne przepisy zawarte są w § 2 ust. 1 lit d oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń [...], który został wydany na podstawie art. 95 ustawy. Zgodnie z wymienionymi postanowieniami Regulaminu świadczenia, o których mowa w § 2 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia, jednolitych studiach magisterskich i studiach doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Zdaniem organu pierwszej instancji wskazany w powyższych przepisach okres 6 lat, to okres, w którym istnieje możliwość ubiegania się o stypendium w ramach studiów i do którego to okresu wlicza się także czas urlopu od zajęć.
Tego rodzaju wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie była jednak prezentowana jednolicie, ani też nie była wykładnią przeważającą. W ocenie Sądu nie jest to też wykładnia uprawniona.
Pogląd, zrównujący pojęcia "przysługiwania świadczenia" z "przysługiwaniem statusu studenta", wyrażono m.in. w opinii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawartej na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/swiadczenia-dla-studentow-od-1-pazdziemika-2020-r, a także na przykład w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 20 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Gl 247/20.
Jednakże przeciwne stanowisko prezentowane jest w przytłaczającej większości orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. II SA/Sz 222/2,; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Gd 460/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. II SA/Go 155/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Łd 106/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 lipca 2020 r., sygn. II SA/Ol 107/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 października 2020 r., sygn. III SA/Lu 289/20 oraz z 10 listopada 2020 r., sygn. III SA/Lu 352/20).
Wojewódzkie sądy administracyjne podkreślają, że aby świadczenie w postaci stypendium przysługiwało, muszą zostać spełnione następujące warunki: ubiegający się musi mieć status studenta, we wniosku o przyznanie stypendium musi wyrazić wolę ubiegania się o pomoc oraz musi spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danego stypendium. W związku z tym, iż z samym statusem studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń, nie można uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat wymieniony w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Okres ten należy odnosić do okresu, kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w rozumieniu jego pobierania. Pozostaje to w zgodzie z wykładnią językową art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także z uzasadnieniem projektu tej ustawy, w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat".
Przytoczone wyżej stanowisko zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie o sygn. III SA/Lu 201/21 ze skargi B. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. o przyznaniu skarżącemu stypendium rektora i odmowie przyznania tego stypendium.
Natomiast fakt, że na tle interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce prezentowane były przeciwstawne poglądy, a przy tym wykładnia, którą kierował się organ w niniejszej sprawie generalnie nie była podzielana w orzecznictwie sądów administracyjnych, a zarazem pozostawała w sprzeczności z uzasadnieniem samego projektu ustawy, nie pozwalają na uznanie, że organ miał podstawy przyjąć wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej skarżącemu stypendium.
W konsekwencji zasadnie skarżący zarzucił wadliwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 152 § 1 k.p.a.
Można przy tym wskazać, że w wyroku wydanym w dniu 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 4082/21, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.
Z tych wszystkich względów postanowienia organów obu instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W sprawie niniejszej Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] maja 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło