I FSK 2323/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-08-23
Skład orzekający: Roman Wiatrowski, Izabela Najda - Ossowska, Mariusz Golecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, wydając decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego, musi przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w celu udowodnienia istnienia obowiązku podatkowego i jego wysokości, czy też wystarczające jest uprawdopodobnienie ryzyka niewywiązania się z zobowiązania?Ratio decidendi
Organ podatkowy w postępowaniu o zabezpieczenie nie musi ustalać wszystkich okoliczności w sposób właściwy dla postępowania wymiarowego. Wystarczające jest uprawdopodobnienie istnienia ryzyka niewywiązania się z zobowiązania podatkowego, co może być oparte na analizie sytuacji majątkowej podatnika i sposobu powstania potencjalnych zaległości podatkowych, w tym udziału w transakcjach o charakterze karuzelowym. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego nie wiąże organu w toku odrębnego postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego.Stan faktyczny
Spółka G. S.K.A. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dotyczącą określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia na majątku należności budżetowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące braku podstaw do wydania decyzji o zabezpieczeniu, błędnego uznania braku prawa do odliczenia VAT naliczonego oraz nieuwzględnienia argumentacji spółki dotyczącej niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego i zaliczenia nadpłat w poczet zaległości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska (spr.), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S.K.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2266/20 w sprawie ze skargi G. S.K.A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do lipca 2016 r. oraz zabezpieczenia na majątku podatnika należności budżetowych oddala skargę kasacyjną.
1. Przedmiotem skargi kasacyjnej G. S.K.A. z siedzibą w P. (dalej: Skarżąca/Spółka) jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2266/20. W orzeczeniu tym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ) z 25 września 2020 r. w przedmiocie określenia Spółce przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do lipca 2016 r. oraz zabezpieczania na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do lipca 2016 r oraz przybliżonej kwoty zobowiązania w związku z nienależnie otrzymanymi zwrotami VAT za luty, marzec, kwiecień 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
2. W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: P.p.s.a.) naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a. w związku:
- z art. 33 § 2 w zw. z § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. dalej: O.p.) przez uznanie przez Sąd, iż Organ prawidłowo wydał decyzję, mimo braku podstaw do jej wydania, gdyż przesłanki, jakim kierował się dokonując zabezpieczenia nie mają potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy;
- z art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. ust. 3a pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174., dalej: ustawa o VAT) przez błędne uznanie przez Sąd, że Spółka nie ma prawa do odliczenia VAT naliczonego;
II. Przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w związku:
- z art. 3 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 w zw. z § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo iż wydana w sprawie decyzja organu I instancji została wydana pomimo niespełnienia przesłanki wystąpienia uzasadnionej obawy;
- z art. 134 § 1 i art 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez pobieżne odniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do argumentacji Spółki o:
a) niedopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego;
b) naruszeniu art. 210 § 4 w związku z art. 210 § 1 pkt 6) O.p. przez brak odniesienia się przez Organ w decyzji do argumentacji Spółki zawartej w odwołaniu, dotyczącej niezasadnego przyjęcia przez Naczelnika US, iż egzekucja administracyjna, która jest niedopuszczalna w realiach niniejszej sprawy (wszystkie zobowiązania zostały wykonane z dniem zaliczenia nadpłaty podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.), a w konsekwencji nie może stanowić przesłanki przesądzającej o prawidłowości dokonanego zabezpieczenia, a w konsekwencji stwierdzenie przez Sąd, iż nie można zarzucić organom obu instancji lakoniczności uzasadnienia;
- w związku art. 134 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do argumentacji Spółki o:
a) naruszeniu zasady wyrażonej w art. 121 O.p., zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie;
b) braku wystąpienia przesłanek oraz okoliczności przesądzających o wydaniu decyzji organów obu instancji,
c) niezbadaniu sprawy w jej granicach i uznanie, że skoro wyroki WSA dotyczące należnego Skarżącej zwrotu VAT za miesiące 05/06/07/2016 r. nie są prawomocne, to świadczy to o niewywiązywaniu się przez Skarżącą z uiszczania należności publicznoprawnych, podczas gdy w zakresie zwrotu VAT należnego Spółce za maj 2016 r. oraz lipiec 2016 r. wyroki są prawomocne; należało rozróżnić kwestię wykonalności wyroku od jego prawomocności; wydane w sprawie wyroki wiążą w sprawie organy, jak i Sąd na mocy art. 153 P.p.s.a.;
- z art. 120 O.p. poprzez uznanie przez Sąd, iż nie nastąpiło błędne zastosowanie normy prawnej do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji wydanie decyzji było prawidłowe;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w związku z art. art. 122, art, 180 oraz art. 191 O.p. poprzez uznanie przez Sąd, iż organy podatkowe nie miały obowiązku udowodnienia stosownych okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania decyzji wymiarowej, podczas gdy Spółka wskazywała na wadliwą jego ocenę, głównie w kontekście niewykazania przez Organ, że zachodzi w sprawie przesłanka uzasadnionej obawy niewykonania przez nią zobowiązania podatkowego;
- z art. 134 P.p.s.a., art. 210 § 4 w związku z art 210 § 1 pkt 6 O.p. przez brak odniesienia się przez Organ w decyzji do argumentacji Spółki zawartej w odwołaniu, a dotyczącej niezasadnego przyjęcia przez Naczelnika US, iż egzekucja administracyjna, która jest niedopuszczalna w realiach niniejszej sprawy (wszystkie zobowiązania zostały wykonane z dniem zaliczenia nadpłaty podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.) nie może stanowić przesłanki przesądzającej o prawidłowości dokonanego zabezpieczenia.
4. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Na wstępie wskazać należy, że skarga kasacyjna w sprawie rozpoznana została na posiedzeniu jawnym, przeprowadzonym w trybie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
6. Skarga kasacyjna rozpoznana w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 P.p.s.a. nie jest zasadna. Skarżąca zarzutami kasacyjnymi opartymi na obu podstawach kasacyjnych podważała prawidłowość ustalenia Organu, zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku, że istniały przesłanki do zastosowania wobec Spółki zabezpieczenia w przedstawionym zakresie.
7. Prawidłowość i zupełność przeprowadzonego postępowania dowodowego może być oceniona jedynie w zestawieniu z przepisami prawa materialnego, które były podstawą materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia organów. Wyznaczają one bowiem zakres koniecznych do poczynienia ustaleń faktycznych. Zgodnie z art. 33 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio. Zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub określającej wysokość zwrotu podatku (§ 2). W przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu (§ 3). Jednocześnie, na podstawie § 4 pkt 2, w przypadku, o którym traktuje § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2.
8. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że art. 33 § 1 O.p. posługuje się przesłanką o charakterze niedookreślonym, a ustawodawca jedynie przykładowo wymienia w nim przypadki, które mogą świadczyć o istnieniu uzasadnionej obawy nie wywiązania się ze zobowiązania podatkowego i uzasadnia dokonanie zabezpieczenia tj. trwałe zaprzestanie regulowania zobowiązań o charakterze publicznoprawnym czy dokonywanie czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudniać lub udaremniać egzekucję. Otwarty katalog okoliczności, które mogą wskazywać na niebezpieczeństwo uchylania się od wykonania powinności podatkowych oznacza, że organ podatkowy może wykazywać ziszczenie się przesłanki zabezpieczenia różnymi przesłankami. W konsekwencji także okoliczności towarzyszące powstaniu zobowiązań podatkowych, które ostatecznie oceniane będą w toku postępowania wymiarowego, mogą służyć wykazaniu, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo niewykonania zobowiązania podatkowego.
9. W orzecznictwie sądów administracyjnych niejednokrotnie wskazywano, że określone działania podatnika, takie jak ukrywanie dochodów i tym samym unikanie opodatkowania, nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych, czy też uczestnictwo w procederze wystawiania faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą usprawiedliwiać ustanowienie zabezpieczenia (zob. wyrok NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 510/17; z 25 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 495/18; z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2725/13 i z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 205/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
10. W skardze kasacyjnej Skarżąca podważając zasadność oceny w zaskarżonym wyroku, że organy podatkowe wykazały zaistnienie w sprawie przesłanek do zastosowania zabezpieczenia z uwagi na obawę niewykonania zobowiązania podatkowego, Spółka podnosiła argumenty, że:
- niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na które się powoływano jako brak regulowania należności publicznoprawnych, z uwagi na to, że "wszystkie zobowiązania zostały wykonane z dniem zaliczenia nadpłaty podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.",
- błędnie oceniono, że skoro wyroki sądów I instancji dotyczące zwrotu VAT za miesiące V-VII 2016 r. nie są prawomocne, to ich treść nie może zostać uwzględniona i tym samym aktualna pozostaje ocena, że Skarżąca nie wywiązywała się z obowiązków publicznoprawnych;
- błędnie przyjęto, że w niniejszej sprawie "organy podatkowe nie miały obowiązku udowodnienia stosownych okoliczności faktycznych niezbędnych do wydania decyzji wymiarowej"
11. Odnosząc się do powyższych twierdzeń, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że Skarżąca główny akcent w uzasadnieniu skargi kasacyjnej położyła na kwestię związaną z deklarowanymi przez nią zwrotami nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i prawem do zaliczenia tych zwrotów w poczet zaległości podatkowych, w konsekwencji brak zaległości podatkowych i konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji odnosząc się do kwestii prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce w sprawie, jako przesłanki zabezpieczenia stwierdził, że "prowadzenie egzekucji administracyjnych samo w sobie, nie przesądza o obawie niewykonania zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe oprócz przytoczonej okoliczności w zakresie prowadzonych postępowań egzekucyjnych, ustaliły sytuację majątkową Strony i zestawiły ją z przybliżoną kwotą zobowiązań podatkowych" oraz, że "fakt uchylenia przez tut. Sąd rozstrzygnięć wydanych w przedmiocie prowadzonej egzekucji, nie podważyło prawidłowości decyzji wydanych w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania i zabezpieczenia tej kwoty na majątku Strony". Skarżąca całkowicie pomija to stanowisko Sądu pierwszej instancji, prezentując w skardze kasacyjnej obszerne rozważania dotyczące niezasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego i wystawienia opisanych tytułów wykonawczych, które odnosi do stanowiska organów a nie zaskarżonego wyroku. Tymczasem skarga kasacyjna wnoszona jest od wyroku Sądu pierwszej instancji i do argumentów prezentowanych w zaskarżonym wyroku należy odnosić zarzuty.
12. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu znana jest okoliczność, że dokonane przez organy podatkowe przedłużenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj, czerwiec i lipiec 2016 roku zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokami zapadłymi na wokandzie w dniu 23 sierpnia 2022 r. tym samym uznaje, że kwestia złożonych deklaracji i momentu zaliczenia deklarowanej nadpłaty w poczet zaległości podatkowych, sporna na etapie postępowania przed organami została wyjaśniona według stanowiska Spółki, jednak pozostawała bez wpływu na ocenę zasadności rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu, również na etapie Sądu pierwszej instancji.
13. Podstawą akceptacji przez Sąd pierwszej instancji zasadności zastosowania w sprawie zabezpieczenia na podstawie art. 33 § 1 O.p. było wykazanie uzasadnionej obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane przez Spółkę z uwagi na wykazanie, że jej stan majątkowy w zestawieniu z przewidywanymi zaległościami podatkowymi nie stwarza żadnych realnych możliwości ich zaspokojenia oraz sposób powstania potencjalnych zaległości podatkowych, które wiążą się z udziałem Spółki w transakcjach o charakterze karuzelowym. W tej ostatniej kwestii organy przedstawiły ustalenia dotyczące kontrahentów Skarżącej i przepływu towarów. Zauważyć należy, że Skarżąca nie kwestionowała ustaleń dotyczących transakcji dokonywanych przez kontrahentów. Wskazywała jednak, że nie miała świadomości nieprawidłowości na innych etapach postępowania, albowiem działała w dobrej wierze stąd nie ma podstaw do weryfikowania jej rozliczeń.
14. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w granicach sformułowanych zarzutów kasacyjnych i przedstawionego na ich rzecz uzasadnienia, stwierdza, że okoliczności przedstawione przez Sąd pierwszej instancji dotyczące sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącej nie były w skardze kasacyjnej kwestionowane, stąd należy uznać zaakceptowane w zaskarżonym wyroku ustalenia w tym zakresie za niepodważone. Wynikało z nich, że Skarżąca nie posiada żadnych istotnych wartościowo składników majątkowych (brak nieruchomości, środków transportu). Skarżąca oświadczyła, że jedynym majątkiem są towary handlowe wartości ok. 297.000 zł. Natomiast zakwestionowanie transakcji nabycia i dostawy towaru skutkowały zaległościami podatkowymi wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1.765.571 zł. plus zwroty z odsetkami w kwocie 2.204.482 zł.
15. Odnosząc się do przesłanki zabezpieczenia w postaci sposobu powstania zaległości podatkowych Skarżąca podnosiła w skardze kasacyjnej, że organy "próbowały udowodnić Spółce udział w karuzeli podatkowej, nie mając ku temu żadnych uzasadnionych podstaw. Organ Podatkowy pozostawił tezę, pod którą gromadzony jest materiał dowodowy, zaś dowody przedstawione przez Spółkę są lekceważone. Również obawa Naczelnika US, że ewentualne zobowiązanie podatkowe nie zostanie przez Spółkę wykonane w ocenie Spółki nie jest uzasadnione".
16. Wbrew stwierdzeniu skargi kasacyjnej Organ, na potrzeby decyzji o zabezpieczeniu, wykazał obawę o wykonanie przyszłego zobowiązania, uprawdopodobniając rodzaj nieprawidłowości dotyczących rozliczenia Spółki za wskazany okres, wskazując na udział w oszustwie karuzelowym. Skarżąca zarzuca, że Organ nie wskazał na dowody takich ustaleń. Tymczasem Organ przedstawił schemat i charakterystykę transakcji, które odpowiadają transakcjom karuzelowym oraz wskazał na dowody, które podważały transakcje WDT. Organ zakwestionował wykazane w deklaracjach VAT-7 za miesiące: luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2016 r. faktury z VAT naliczonym uznając, że dokumentują czynności faktycznie niedokonane. Dotyczy to transakcji i faktur wystawionych przez M. sp. z o.o., S. Sp. z o.o., P.. Organ wskazał, że u tych podmiotów przeprowadzono kontrole podatkowe i materiały z nich wskazywały na sposób działania tych podmiotów. W rozliczeniu za czerwiec 2016 r. Skarżąca wykazała WDT do podmiotu, B. w Belgii, który nie potwierdził tej transakcji.
17. Należy wskazać, że organ w postępowaniu o zabezpieczenie nie musi ustalać wszystkich okoliczności w sposób właściwy dla postępowania wymiarowego. Organ decydując o zabezpieczeniu nie przeprowadza postępowania dowodowego w zakresie wymaganym do wydania wymiarowej decyzji podatkowej (nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia obowiązku podatkowego oraz jego rzeczywistych rozmiarów). Powoływane w tej sytuacji okoliczności mają jedynie na celu uwiarygodnienie istnienia ryzyka niewywiązania się z zobowiązania podatkowego. Rolą organu jest więc jedynie uprawdopodobnienie istnienia określonych zdarzeń na tle przesłanki zabezpieczenia. Powołane ustalenia wobec kontrahentów wykazywały, że transakcje nie miały legalnego charakteru. Skarżąca w zarzutach skargi kasacyjnej (naruszenie art. 122, art. 180 i art. 191 O.p.) koncentrowała się na podważaniu braku ustaleń co do jej świadomego udziału w nielegalnych transakcjach. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Spółka nie podważała ustaleń o nieprawidłowościach w postępowaniu kontrahentów, lecz podnosiła, że nie miała świadomości o tym.
18. Odnosząc się do twierdzenia Spółki, że nie brała udziału w transakcjach stanowiących oszustwo podatkowe, a dokonując kwestionowanych transakcji działała w dobrej wierze, należy wskazać, że co do zasady nie jest wykluczone odwołanie się do tego typu argumentacji. Jednakże, należy podkreślić, że przedmiotem postępowania poddanego sądowej kontroli w tej sprawie jest stwierdzenie zaistnienia przesłanek dokonania zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego. Ustalenie, czy Skarżąca brała udział w procederze mającym na celu wyłudzenie VAT i czy podejmując kwestionowane przez organ transakcje Spółka zachowała należytą staranność winno się dokonać w ramach odrębnego postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. W toku postępowania w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego organ nie przesądza ani o istnieniu, ani tym bardziej o wysokości zobowiązania podatkowego. Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego nie wiąże organu w toku odrębnego postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Powoływane w takim przypadku okoliczności mają jedynie uwiarygodnić istnienie ryzyka niewywiązania się ze zobowiązania podatkowego. Rolą organu jest więc jedynie uprawdopodobnienie istnienia określonych zdarzeń (działań, okoliczności) na tle przesłanek dokonania zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego. Z tego też względu, w ramach postępowania w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego, nie dokonuje się oceny prawidłowości ustaleń organów jako ostatecznych i wiążących dla określenia zobowiązania podatkowego (zadania te realizowane są w toku postępowania wymiarowego i sądowoadministracyjnego mającego za przedmiot decyzję podatkową), a jedynie bada się, czy podane przez organ podatkowy okoliczności uzasadniają ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego (stan hipotetyczny).
19. W świetle powyższego za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjne uznał zarówno zarzuty procesowe dotyczące kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych w tym zakresie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122, art. 180 i art. 191 O.p. jak i prawa materialnego w postaci błędu wykładni i zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 86 ust 1 i 2 oraz art. 88 ust 3a pkt 1 lit a ustawy o VAT. Ostatnie z powołanych przepisów nie były podstawą prawną zaskarżonej w sprawie decyzji i nie mogły być z tego tytułu naruszone przez Organ.
20. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organy miały prawo powołać się na okoliczność podejrzenia posługiwania się w rozliczeniach podatkowych fakturami nie dokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Jednocześnie wysokość przewidywanych zaległości podatkowych w zestawieniu z sytuacją majątkową i finansową Spółki wypełniały przesłanki zabezpieczenia przewidziane w art. 33 § 1 O.p.
21. Za nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1, art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. albowiem Skarżąca uzasadniała ich naruszenie nieprawidłową oceną (brakiem oceny) jej argumentów związanych z niezasadnie prowadzoną egzekucją administracyjną oraz zaliczeniem deklarowanych nadpłat w poczet zaległości podatkowych. Jak wskazano to wyżej okoliczności związane z ustaleniami w tym zakresie nie miały wpływu na ocenę przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie Organ wykazał podstawy do zastosowania zabezpieczenia.
22. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skarge kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. Z uwagi na brak wniosku na podstawie art. 209 P.p.s.a. w wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA
Mariusz Golecki Roman Wiatrowski Izabela Najda-Ossowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło