I SA/Gd 871/21

Dnia 19 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym skargi "A" w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 kwietnia 2021 r., Sygn. akt [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 400 zł (czterysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi "A" w W. (dalej w skrócie zwana Wspólnotą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia 12 kwietnia 2021 r., w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarga została podpisana przez prokurenta "B" Sp. z o.o. (dalej w skrócie zwanej Spółką), która to Spółka na mocy umowy zawartej ze Wspólnotą pełni funkcję zarządcy. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2021 roku pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, złożenia dokumentu lub jego wierzytelnego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej oraz do podania numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numeru identyfikacji REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numeru identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. W odpowiedzi złożono umowę o administrowanie nieruchomością oraz wydruk informacji dotyczącej Spółki z rejestru przedsiębiorców KRS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej w skrócie p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Jakkolwiek w terminie zakreślonym do uzupełnienia braków formalnych skargi prokurent Spółki odpowiedział na wezwanie Sądu, to jednak nie można na podstawie złożonych dokumentów przyjąć, że braki formalne skargi zostały prawidłowo uzupełnione. Co do zasady podmiotem uprawnionym do występowania w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty. Zarząd wspólnoty, powołany przez właścicieli lokali w drodze uchwały, reprezentuje bowiem tę wspólnotę stosownie do treści art. 21 ustawy 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. 2020 r. poz. 1910 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o własności lokali. Nie jest to jednak jedyny możliwy sposób ustalenia zarządu nieruchomością wspólną i organu uprawnionego do reprezentacji wspólnoty. Ustawa o własności lokali w art. 18 ust. 1 stanowi bowiem, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). W takiej sytuacji nie ma potrzeby powoływania zarządu, o którym mowa w art. 21. Stosownie zaś do treści art. 33 ustawy w razie powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej, w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 1, w braku odmiennych postanowień umowy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 ustawy. Z art. 18 ust. 3 wynika zaś, że jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w niniejszym rozdziale, tj. rozdziale 4 ustawy o własności lokali. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Wspólnotę na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali reprezentuje zarząd m.in. występuje w sądzie w sprawach wytoczonych przeciwko wspólnocie i pozywa do sądu w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Składa też oświadczenia woli w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Należy jednak podkreślić, że zarząd samodzielnie działa w sprawach mieszczących się w zakresie zwykłego zarządu, ewentualnie występuje w imieniu wspólnoty mieszkaniowej w sądzie w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu, jeżeli wynika to z upoważnienia ustawowego. W pozostałych sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebuje on zgody właścicieli lokali wyrażonej w uchwale, a do wytoczenia powództwa w takich sprawach potrzebuje pełnomocnictwa wyrażonego w uchwale właścicieli lokali (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I ACa 898/07, LEX nr 399885). Bez takiego pełnomocnictwa zarząd nie może także upełnomocnić żadnej innej osoby do występowania w sądzie w imieniu wspólnoty (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 949/14, dostępne na stronie internetowej https://otrzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście przytoczonych uwag powstaje zatem pytanie, czy Spółka, której to spółce właściciele lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową powierzyli zarządzanie nieruchomością wspólną może być pełnomocnikiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym i skutecznie reprezentować wspólnotę mieszkaniową? Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 lutego 2017 r. (sygn. akt III CZP 106/16) wskazał, że w braku odmiennego zastrzeżenia osoba, której właściciele lokali w umowie lub uchwale (art. 18 ust. 1 i ust. 2a u.w.l.) powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, jest w granicach tego zarządu umocowana do reprezentowania wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniach sądowych. Teza ta, zasadna i słuszna na gruncie sądowej procedury cywilnej, nie może być jednak bezpośrednio odnoszona do postępowania sądowoadministracyjnego. Zwrócić bowiem należy uwagę na fakt, że uprawnienie pełnomocnika do reprezentowania mocodawcy w postępowaniu sądowym (tak cywilnym, jak i sądowoadministracyjnym), poza treścią i zakresem samego umocowania, zależne jest od spełnienia przez pełnomocnika określonych przesłanek podmiotowych. Przesłanki te, mimo pewnych podobieństw, są jednak odmiennie ukształtowane na gruncie każdej z procedur sądowych. W procedurze cywilnej nie budzi żadnych wątpliwości to, że zarządca (administrator) spełnia przesłankę podmiotową do tego, aby być pełnomocnikiem procesowym. Przepis bowiem art. 87 § 1 k.p.c. wskazuje, że pełnomocnikiem w postępowaniu cywilnym może być m.in. "osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia". Odnotować i podkreślić jednak należy, że analogicznej regulacji nie ma w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ta bowiem ustawa w stopniu węższym względem k.p.c. określa podmiotowe przesłanki, którymi winien legitymować się pełnomocnik procesowy działający w postępowaniu sądowoadministracyjnym. I tak, stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem przed sądem administracyjnym może być jedynie adwokat, radca prawny, inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pozostałe jednostki redakcyjne cytowanego przepisu (tj. jego paragrafy 2-6) nie odnoszą się do sytuacji mogących mieć znaczenie dla oceny reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej. Zatem w przepisie art. 35 § 1 p.p.s.a., odmiennie niż w art. 87 § 1 k.p.c. nie została wymieniona "osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony", a więc de facto administrator lub zarządca nieruchomości wspólnej. Powyższe prowadzi do wniosku, że ustanowiony przez ogół właścicieli lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - zarządca nieruchomości wspólnej, nie spełnia przesłanki podmiotowej uprawniającej taki podmiot do występowania w postępowaniu sądowoadminstracyjnym w charakterze pełnomocnika procesowego (por. też wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2012 r.; sygn. akt II OSK 841/11, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 318/17, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2013 r.; sygn. akt II OZ 619/13). Podmiot taki nie został bowiem wymieniony w żadnym przepisie procedury regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, co oznacza, że nie została mu przyznana kompetencja do występowania przed tą kategorią sądów (w przeciwieństwie do k.p.c.). Sama natomiast regulacja materialnoprawna - tj. ustawa o własności lokali - nie dostarcza podstaw do wywodzenia kwalifikacji podmiotowych administratora (zarządcy) jako pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak spełnienia ocenianej przesłanki, wyklucza skuteczne reprezentowanie strony w tym postępowaniu, bez względu na treść udzielonego umocowania (pełnomocnictwa). Ponadto, zarządca jest podmiotem, którego uprawnienia do reprezentacji właścicieli lokali wynikają z czynności prawnej a nie z ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku zarządu. Przyjmuje się, że zarządca jest umocowany do samodzielnej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej wyłącznie w zakresie czynności zwykłego zarządu, a do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd, (za które należy uznać m.in. wniesienie skargi do sądu administracyjnego w imieniu wspólnoty mieszkaniowej) potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności oraz udzielająca pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Umocowanie takie może stanowić element umowy o powierzeniu mu zarządu nieruchomością wspólną. Gdy zarząd nieruchomością wspólną zostanie powierzony zarządcy, to zakres jego upoważnienia do działania w imieniu właścicieli lokali wynika z treści postanowień umowy lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a ustawy o własności lokali, a zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem, jeżeli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem albo też stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie o określeniu zarządu bądź uchwale o zmianie tej umowy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1792/07, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III CZP 129/08, LEX nr 470697, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2010 r., II OSK 1978/09 https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone przez Spółkę dokumenty nie spełniają zaś powyższych wymogów a tym samym nie mogą stanowić jej umocowania do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądem administracyjnym. Z załącznika nr 1, stanowiącego integralną część umowy wynika bowiem, że Spółka została umocowana przez Wspólnotę Mieszkaniową do reprezentowania jej interesów przed urzędami, osobami prawnymi i osobami fizycznymi, ale nie przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego przychodzi stwierdzić, że brak jest w tej sytuacji podstaw do umocowania prokurenta Spółki do działania w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądem administracyjnym. Odnotować przy tym należy, że Spółka nie przedstawiła dokumentu, z którego wynikałoby podjęcie przez Wspólnotę Mieszkaniową uchwały właścicieli lokali, upoważaniającej ją do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sad uznał, że brak formalny skargi nie został uzupełniony a w związku z powyższym Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.