I SA/Wa 667/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. i Z. R. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 172/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. i Z. R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) G. K., E. G., A. R., K. S., M. S. [1], M. S. [2], H. R., D. R. i Z. R. pismem z [...] lutego 2020 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 172/17. W pkt 1 wskazanego orzeczenia Sąd zobowiązał Prezydenta [...] Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie w pkt 2 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie po 1.000 złotych na rzecz każdego z nich (pkt 3 wyroku). W związku z niewykonaniem tego orzeczenia wyrokiem z 18 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 202/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 500 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca wniosła o: - stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości [...] zł, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., - przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że po raz drugi występuje ze skargą na niewykonanie powyższego wyroku. Termin na jego wykonanie upłynął bowiem bezskutecznie [...] grudnia 2017 r. Organ jednak nie wydał dotąd stosownej decyzji, mimo kolejnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 202/18 oraz pisma skarżących z [...] lutego 2019 r., w którym wystąpili do organu wskazując, że z dokumentów dotychczas zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, iż faktyczna data utraty posiadania nieruchomości nastąpiła bezsprzecznie po 1958 r. Tym samym wszystkie przesłanki wydania decyzji zostały wykazane. Taka sytuacja prowadzi wprost do podważania zaufania do organu, jak też samej władzy publicznej. Uzasadniając wysokość żądanej grzywny, jak również sumy pieniężnej skarżący wskazali, że postawa organu przejawia wyjątkowo naganny charakter. Prezydent [...] nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do rozpoznania wniosku złożonego niemal 30 lat temu, a ignorowanie orzeczenia sądu nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Nie może być przyzwolenia na tak drastyczne lekceważenie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Odwlekanie przez Prezydenta terminu wydania decyzji w sposób rażący godzi w interesy skarżących oraz sprzeczne jest z podstawowymi zasadami postepowania admisnitracyjnego, określonymi w kpa. Postawa organu, który bagatelizuje wyrok oraz dopuszcza się rażącej bezczynności w pełni uzasadnia domaganie się wymierzenia organowi grzywny we wskazanej wysokości. Jednocześnie uzasadnione jest domaganie się przyznania na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, która w pewnym zakresie może złagodzić rozgoryczenie, gdyż dochodzą swoich praw od 1990 r. Ten dodatkowy środek winien być stosowany w drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku, która ma miejsce w niniejszej sprawie administracyjnej. Jednocześnie skarżący podnieśli, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent wskazał na przebieg postępowania oraz wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu sprawa są również powodowane dużą ilością wpływającej do Biura korespondencji. Waga tego typu spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności wymagają wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postepowania. Przy czym z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, historyczny charakter oraz złożoność okoliczności, które powinny zostać ustalone w toku postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów, przewidzianych na ich rozpatrzenie. Przy czym w sprawie udokumentowanie następstwa prawnego po dawnych właścicielach nastąpiło wiele lat później, niż inicjujący postępowanie wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 172/17 w pkt 1 zobowiązał Prezydenta [...] Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie w pkt 2 stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumę pieniężną w kwocie po 1.000 złotych na rzecz każdego z nich (pkt 3 wyroku). Następnie w związku z niewykonaniem tego orzeczenia wyrokiem z 18 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 202/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy, wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 20 kwietnia 2017 r. wpłynęły do organu [...] września 2017 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy, jednak dotąd organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 20 kwietnia 2019 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim okres prowadzenia postepowania, w tym także opóźnienia w wykonaniu wyroku Sądu oraz to, iż organ podejmował działania zmierzające do zakończenia postępowania nie koncentrując w sposób odpowiedni czynności w sprawie. Odnosząc się z kolei do wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących do przyznanie na ich rzecz od Prezydenta [...] sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przepis ten ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Skarżący uzasadnili swoje żądanie przyznania sumy pieniężnej faktem rażącej bezczynności organu oraz koniecznością złagodzenia rozgoryczenia spowodowanego długoletnim dochodzeniem swoich praw. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przyznanie sumy pieniężnej stanowiłoby jednak zbyt dotkliwą sankcję dla organu za niewykonanie wyroku. Organ podjął bowiem pewne czynności w sprawie nakierowane na jej zakończenie. Przy czym wymierzona grzywna oraz stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa skłoni go do podjęcia działań w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.