I SA/Gd 472/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 15 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS) stwierdził uchybienie przez M.W. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 15 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2013r. W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z 15 lutego 2019r. została skierowana na adres Strony. Z adnotacji na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru /k.440/ wynika, że adresata nie zastano pod podanym adresem. Wobec niemożności doręczenia decyzji w sposób wskazany w art. 148 §1 i 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2020r. poz. 1325 ze zm.), zwanej dalej: "O.p.", w dniu 19 lutego 2019 r. pismo pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej [...], a właściwe zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w placówce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Powtórne awizo przesyłki miało miejsce w dniu 27 lutego 2019 r., natomiast w dniu 11.03.2019 r. przesyłkę zwrócono do nadawcy. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że przy doręczaniu przesyłki spełnione zostały wymogi art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa. Potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Podatnik natomiast nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu, który miałby stanowić o nieprawidłowości awizowania przesyłki. W świetle powyższego doręczenie decyzji z dnia 15 lutego 2019r. uznać należało za skutecznie dokonane w dniu 5 marca 2019 r. w trybie art. 150 O.p. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął zatem 19 marca 2019r. Odwołanie złożone zostało przez M.W. w dniu 5 stycznia 2021 r., tj. z uchybieniem terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym organ na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 150 § 2 w zw. z art. 212 O.p. przez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie przesyłki zawierającej decyzję za doręczoną w sytuacji, gdy operator pocztowy nie przechowywał przesyłki w placówce przez okres 14 dni od dnia podjęcia próby doręczenia, a w konsekwencji bezzasadne zastosowanie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nieprawdziwe jest stwierdzenie, że powtórne awizo przesyłki miało miejsce w dniu 27 lutego 2019 roku, a w dniu 11 marca 2019r. przesyłkę zwrócono do nadawcy. Wskazano, że na kopercie zawierającej decyzję naniesiono oznaczenia kolejnych czynności rzekomo wykonanych przez doręczyciela: 19 lutego.2019r. - podjęto próbę pierwszego doręczenia, brak podpisu osoby, która miała dokonywać doręczenia (rozumianego jako nakreślony znak pozwalający jednoznacznie zinterpretować osobę podpisującą się), 27.lutego 2019r. - próba powtórnego awizowania, brak podpisu jw., 5 marca 2019r. - zwrot przesyłki do nadawcy. W ocenie Skarżącego, w sprawie nie doszło do prawidłowego doręczenia przesyłki, bowiem wbrew dyspozycji art. 150 § 1 O.p. przesyłka była przechowywana przez operatora pocztowego w placówce wyłącznie przez 13 dni - od 19 lutego do 5 marca 2018r. Przesądza to o tym, że decyzja nie została nigdy skutecznie doręczona Stronie, wobec czego nie sposób uznać, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem jakiemukolwiek terminowi. Brak skutecznego doręczenia decyzji skutkuje - w myśl art. 212 Ordynacji podatkowej - jej nieistnieniem w obrocie prawnym, wobec czego co do zasady odwołanie powinno zostać odrzucone, a postępowanie za wrzesień 2013r. powinno zostać umorzone wskutek przedawnienia prawa do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że ze zwrotki nie wynika data zwrotu 11 marca 2019 r., jak przyjęto w zaskarżonym postanowieniu. Niemniej jednak Skarżący błędnie odczytał datę zwrotu przysyłki do nadawcy jako 5 marca 2019 r., na oryginale koperty znajduje się bowiem odcisk datownika "06032019". Powyższe znajduje również potwierdzenie w wynikach śledzenia przesyłki na stronie internetowej Poczty Polskiej – wydruk k. 463: 19.02.2019r. – 1. awizo, 27.02.2019r. – 2. awizo, 06.03.2019r. - decyzja o zwrocie przesyłki, 11.03.2019r. - zwrot do nadawcy. Wobec powyższego, pismo było przechowywane w placówce operatora pocztowego, a następnie zwrócone nadawcy, po upływie 14 dni od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Od 19 lutego 2019r. do 6 marca 2019r. minęło 14 pełnych dni, co czyni zadość wymogom art. 150 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, dokonywana przez sąd administracyjny na podstawie art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a."), doprowadziła do wniosku, że wydane postanowienie narusza prawo. W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd uchyla decyzje bądź postanowienie, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub stwierdza ich nieważność z przyczyn wymienionych w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Niniejsza skarga została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 223 § 2 O.p., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Doręczenie jest czynnością procesową organu administracji publicznej, z którą przepisy ustawy wiążą określone skutki prawne. Od daty doręczenia rozpoczynają bieg terminy dokonania czynności proceduralnych i organ administracji publicznej jest obowiązany do doręczania pism na zasadach wyraźnie określonych w rozdziale V działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 150 O.p.: § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. § 1a.(uchylony) § 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Po upływie ww. terminów przyjmuje się fikcję doręczenia pisma. Unormowana w tym przepisie instytucja fikcji doręczenia sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Wynika to z faktu, że strona miała możliwość odbioru skierowanej do niej przesyłki, ale z niej nie skorzystała. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że w związku z nieobecnością adresata w miejscu zamieszkania, przesyłka zawierająca odpis decyzji została awizowana oraz pozostawiona w placówce pocztowej. Sporna jest kwestia tego, do kiedy przesyłka przechowywana była w placówce pocztowej, tj. do 5 czy do 6 marca 2019 r. Widniejący na kopercie (k. 440) odcisk pieczęci datownika nie rozstrzyga tej wątpliwości jednoznacznie, nie można zatem stwierdzić, że rację ma Strona twierdząc, że jest to "05032019", albo że rację ma organ twierdząc, że jest to "06032019". Pozostają zatem wątpliwości co do wskazanej w treści dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, daty końcowej przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. Jest to natomiast okoliczność istotna. Skoro bowiem przesyłka została po raz pierwszy awizowana w dniu 19 lutego 2019 r., to czternastodniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej upływałby w dniu 5 marca 2019 r. Oznacza to, że zwrot przesyłki do nadawcy nie mógłby nastąpić wcześniej niż 6 marca 2019 r. W razie niedochowania tego warunku, przesyłka nie mogłaby zostać uznana za doręczoną w trybie art. 150 O.p. Uchybienie bowiem któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ korzystając z niego, nie może powołać się na domniemanie doręczenia. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przesłanki z art. 150 O.p. należy wykładać ściśle. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 150 O.p. zostały spełnione. Takim dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 150 O.p. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 150 O.p., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 – Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 – Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 – Lex nr 2033967, 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1367/11 – Lex nr 1367240, 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 695/12 – Lex nr 1145634, postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 935/11 – Lex nr 1082823). Stwierdzenie natomiast, że przesyłka nie została prawidłowo doręczona oznaczałoby, że nie decyzja nie weszła do obiegu prawnego i nie rozpoczął biegu termin do jej zaskarżenia. W ocenie Sądu dowodem potwierdzającym datę zwrotu przesyłki nie jest wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek, nie jest to bowiem dowód kwalifikowany przez ustawodawcę (w przeciwieństwie np. do dowodu z dokumentu bankowego – art. 7 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe – j.t. Dz. U. z 2012, poz. 1376 ze zm.). Nadto Sąd zwraca uwagę, że na stronie internetowej Poczty Polskiej znajduje się adnotacja, że "wyświetlane informacje mają jedynie charakter poglądowy i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń wobec Poczty Polskiej". Tym samym dowód ów, choć dopuszczalny, nie mógł doprowadzić do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do treści dokumentu urzędowego jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru. W ocenie Sądu dowodem takim mogłoby być na przykład pismo Poczty Polskiej S.A., wskazujące kiedy przesyłka polecona zawierająca decyzje została zwrócona do nadawcy. Dokument taki, jako pochodzący od doręczyciela miałby walory dowodowe zbliżone do zwrotnego odbioru przesyłki. Na podstawie akt niniejszej sprawy brak jest możliwości ustalenia, że spełnione zostały przesłanki z art. 150 O.p. Wobec powyższego, twierdzenie organu o skuteczności doręczenia przesyłki w trybie art. 150 O.p. nie ma oparcia w aktach sprawy. Postanowienie organu o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania było więc przedwczesne. W ponownym postępowaniu organ podejmie czynności dowodowe zmierzające do wyjaśnienia daty, w jakiej nastąpił zwrot przesyłki nr [...] zawierającej wydaną wobec Skarżącego decyzję, przede wszystkim organ powinien zwrócić się o wyjaśnienie tej kwestii do Poczty Polskiej. Organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu, że wydruk z internetowego systemu śledzenia przesyłek wskazujący na datę 06.03.2019r. nie jest wystarczającym dowodem na podstawie którego datę tę można ustalić w sytuacji, gdy na kopercie znajduje się odcisk datownika wskazujący, że datą tą może być z dużym prawdopodobieństwem 05.03.2019r. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.