III FZ 64/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 471/21 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 5 lipca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z 31 sierpnia 2021 r., I SA/Ke 471/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę S. K. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 5 lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. 2. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, w skardze na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 5 lipca 2021 r. strona nie podała swojego numeru PESEL. W związku z powyższym została wezwana do dokonania tej czynności w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono 18 sierpnia 2021 r. W zakreślonym terminie, tj. do 25 sierpnia 2021 r., skarżąca nie podała numeru PESEL. Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca, pomimo wezwania nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL. 3. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj: - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w stanie faktycznym sprawy nie dokonano uzupełnienia braków formalnych skargi - art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, w sytuacji gdy w aktach administracyjnych sprawy znajdował się numer PESEL skarżącej. Jak wskazano w uzasadnieniu zażalenia skarżąca jest wdową po zmarłym, osobą w podeszłym wieku (87 lat). W postępowaniu przed organami reprezentowana była przez córkę - W. M., której sprawa (tożsama do niniejszej - opodatkowanie tej samej masy spadkowej) została zarejestrowana pod sygnaturą I SA/Ke 472/21. W sprawie I SA/Ke 472/21 W. M. również została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącej. Jak podkreślił pełnomocnik strony, w piśmie z 17 sierpnia 2021 r. (złożonym do akt sprawy I SA/Ke 472/21 przed upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie I SA/Ke471/21), jako wnoszące zostały wskazane dwie osoby, tj. W. M. i S. K. Pismo to, choć zostało oznaczone jedną sygnaturą (I SA/Ke 472/21) zawiera numer PESEL S. K. Dodatkowo autor zażalenia podniósł, że numer PESEL skarżącej można ustalić na podstawie akt administracyjnych, bowiem jest on zamieszczony np. w danych adresata decyzji organu pierwszej instancji, w pełnomocnictwie PPS-1 do reprezentowania przed organami podatkowymi udzielonemu W. M., czy w złożonym w organie podatkowym zeznaniu podatkowym o nabyciu rzeczy i praw majątkowych SD-3. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy szczególne, wymienione w pkt 1 - 4 powołanego przepisu. Zgodnie natomiast z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2019 r., nadanym przez art. 5 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. poz. 934), pierwsze pismo wniesione w danej sprawie po 31 maja 2019 r. powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Stosownie zaś do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny, dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie Sądu powstałe na tle stosowania art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w odniesieniu do braku wskazania w skardze numeru PESEL przez skarżącego, który jest osobą fizyczną, opowiada się za stanowiskiem, że w sytuacji, gdy skarżący, który nie wniósł skargi drogą elektroniczną, nie podał w skardze numeru PESEL, nie było wystarczających podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tej sytuacji brak polegający na niepodaniu w skardze numeru PESEL nie uniemożliwiał nadania jej dalszego biegu (por. m.in. postanowienia NSA: z 27 listopada 2019 r., I GZ 366/19; z 16 października 2020 r., I GZ 275/20; z 15 września 2020 r., I OZ 529/20; z 8 lipca 2020 r., II FZ 270/20; z 12 lutego 2020 r., I FZ 19/20; z 11 lutego 2021 r., I FZ 28/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Odnotować należy, że w uzasadnieniu projektu ustawy – o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3260 Sejmu VIII kadencji) wyjaśniono, że celem wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL przez osoby fizyczne oraz numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numeru identyfikacyjny REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu było przede wszystkim zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym, właściwego zarządzania ich danymi oraz – dla właściwego wykorzystania możliwości, jakie niesie ze sobą informatyzacja – automatycznego przetwarzania danych. Podkreślono, że przyjęcie rozwiązania, opartego na unikatowym identyfikatorze PESEL/KRS/NIP, jest niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania systemu, w szczególności, jeśli weźmie się pod uwagę potencjalną liczbę podmiotów zarejestrowanych w systemie oraz konieczność ograniczania do minimum możliwości popełnienia pomyłek w zakresie identyfikacji stron oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że bezspornym jest, iż skarżąca w skardze wniesionej do sądu pierwszej instancji wprawdzie nie podała numeru PESEL, ale – jak słusznie podniesiono w zażaleniu – informacja ta wynika z akt administracyjnych (z decyzji organu pierwszej instancji - k. 20 akt adm., z pełnomocnictwa PPS-1 do reprezentowania przed organami podatkowymi udzielonemu W. M. - k. 16 akt adm., ze złożonego w organie podatkowym zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy i praw majątkowych SD-3 - k. 4 akt adm., z oświadczenia spadkobiercy - k. 13 akt adm.). Nie bez znaczenia dla niniejszego orzeczenia ma również okoliczność, że w wyznaczonym terminie córka skarżącej, będąca stroną w sprawie I SA/Ke 472/21, wystosowała do sądu pierwszej instancji pismo, w której wskazano zarówno swój numer PESEL, jak i skarżącej. W konsekwencji uznać należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL byłoby środkiem nieproporcjonalnym i bezzasadnie zamknęłoby skarżącej drogę do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.