II SA/Rz 819/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-09-08

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Joanna Zdrzałka, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy córka może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad matką, jeśli matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż (ojciec skarżącej) nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jest obiektywnie niezdolny do sprawowania opieki z powodu choroby alkoholowej i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że córka może być uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo że matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie ma znacznego stopnia niepełnosprawności, obiektywna niezdolność męża do sprawowania opieki (wynikająca z jego stanu zdrowia, wieku i uzależnienia od alkoholu) pozwala na przyznanie świadczenia córce, która jest zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Sąd uznał, że ścisła wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wykluczałaby przyznanie świadczenia w takiej sytuacji, jest sprzeczna z zasadami sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnymi dyrektywami wykładni.
Stan faktyczny
Skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność powstała po 18. roku życia). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ale oparło ją na innej podstawie prawnej – art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż (ojciec skarżącej) nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na obiektywną niezdolność męża do sprawowania opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Burmistrza Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]. Przedmiotem skargi M. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej w skrócie: "Burmistrz") z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Burmistrz działając na podstawie art. 104, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej w skrócie "k.p.a."), art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4aa, ust. 4b, art. 24 ust. 2a, ust. 4, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej w skrócie: "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (M. P. z 2019 r., poz. 1067) i obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M. P. z 2020 r., poz. 1031) - odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – C. G. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał, że C. G. jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] września 2019 r., z którego wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony stopień datuje się od 22 sierpnia 2019 r. C. G. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a jej opiekunem prawnym została ustanowiona skarżąca. Mąż C. G. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i nie jest w stanie opiekować się niepełnosprawną żoną. W ocenie Burmistrza w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że Burmistrz dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. SKO wskazało, że wyrok wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Wyrok ten nie doprowadził do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, a jedynie wskazał na konieczność zmian ustawodawczych. Jednakże w razie braku reakcji ustawodawcy należy odkodować podstawę prawną rozpoznania sprawy z tych przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją. Takie działanie znajduje oparcie w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają więc obowiązek orzekać na podstawie przepisów u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Konsekwencją orzeczenia Trybunału jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Na poparcie swojego stanowiska SKO przytoczyło orzeczenia sądów administracyjnych. SKO stwierdziło jednak, że niezależnie od błędnego uzasadnienia decyzji Burmistrza, rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest bowiem fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim oraz nieposiadanie przez współmałżonka orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc ziszczenie się przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. SKO zwróciło uwagę, że na tle wskazanego wyżej przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwie przeciwstawne linie orzecznicze. Pierwsza z nich dopuszcza sytuacje, gdy wbrew literalnemu brzmieniu powołanego wyżej przepisu, możliwe jest przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, mimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W najnowszym orzecznictwie NSA przeważyła jednak odmienna linia orzecznicza, zgodnie z którą pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. SKO przychyliło się do drugiego z wyżej przedstawionych stanowisk. Za jego słusznością przemawia bowiem wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. pozwalająca stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo SKO stwierdziło, że ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. W rezultacie SKO stwierdziło, że skarżąca nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dla kwestii ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje fakt ustanowienia skarżącej przez sąd opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej C. G. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na: - pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,  - przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką C. G. nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że niepełnosprawna matka pozostaje w związku małżeńskim z J. G., na którym - jako spokrewnionym w pierwszym stopniu - spoczywa obowiązek opieki nad żoną, - uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny męża względem wymagającej opieki żony bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny córki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w mojej sytuacji nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny względem matki, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, 2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez J. G. opieki nad niepełnosprawną żoną w zakresie wymaganym stanem zdrowia, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że J. G. jest niezdolny do opieki nad żoną ze względu na swój stan zdrowia. Skarżąca powołała się przy tym na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym możliwe jest przyznanie świadczenia innemu niż małżonek osoby niepełnosprawnej członkowi rodziny, mimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek (nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Dlatego też w ocenie skarżącej, SKO naruszyło art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem niedostatecznie wnikliwe ustalono i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy, w szczególności czy J. G. jest w stanie zapewnić C. G. opiekę. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła orzeczenia sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego dotyczące prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.ś.r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ). Skarga jest zasadna. Wstępnie Sąd podaje, że podziela stanowisko SKO co do skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie ma wątpliwości, że oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest niedopuszczalne. W tym kontekście rozstrzygnięcie organu I instancji niewątpliwe było więc wadliwe. W sprawie nie ma sporu, że matka skarżącej C. G. – jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i że wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – orzeczenie Powiatowego Zespołu d.s. orzekania o niepełnosprawności z dnia [...] września 2019 roku, nr [...], k. 11. W sprawie nie ma również sporu co do tego, że skarżąca opiekuje się matką, choć należy zaznaczyć, iż zakres tej opieki nie został ustalony w sposób precyzyjny. Istotne w sprawie jest jednak to, że SKO odmówiło przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. – osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż jego zdaniem opiekę w pierwszej kolejności winien sprawować mąż, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem córka zobowiązana do alimentacji w drugiej kolejności taką opiekę świadczyć może tylko w przypadku, gdy małżonek osoby wymagającej opieki ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Sąd zgadza się z argumentacją SKO, że orzecznictwo sądowe na tle powołanego przepisu jest niejednolite, co przełożyło się na dwie skontrastowane linie orzecznicze: pierwszą, która wspiera się wykładnią językową, i która zakłada, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona (i zobowiązana) w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na jej stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, i drugą, która opiera się na dyrektywach pozajęzykowych – systemowych i celowościowych. Uwzględnienie pozajęzykowych dyrektyw wykładni, pozwala tak zinterpretować art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., aby umożliwiał uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji osoby niepełnosprawnej w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Może to jednak mieć miejsce tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Przy czym te "obiektywne przyczyny" powinny być przede wszystkim związane z wiekiem lub stanem zdrowia współmałżonka, a nie z innymi okolicznościami (zob. np. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 987/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Wr 924/14; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 972/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 429/21). Chodzi o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a opiekę tę - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2103/20). Sąd oczywiście dostrzega, iż taka dwoistość stanowisk judykatury jest niepożądana i niewątpliwie przekłada się na trudności orzecznicze organów administracji publicznej, niemniej jednak nie można abstrahować od jednej podstawowej kwestii – zarówno Organy, a przede wszystkim Sądy, powinny dożyć do tego, aby kształtowanie sytuacji prawnej jednostki w ramach relacji publicznoprawnej opierało się o konstytucyjny korpus aksjologiczny, mówiąc wprost było sprawiedliwe. Sąd w składzie orzekającym nie może zgodzić się z algorytmizacją art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., która sprowadzałaby się do z góry przyjętego założenia, że każdy układ faktyczny, w którym opiekun osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym pozostającej w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności byłby pozbawiony możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skonfigurowania faktyczne mogą bowiem układać się w ten sposób, że małżonek osoby wymagającej opieki, pomimo iż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, obiektywnie nie będzie zdolny do sprawowania tej opieki. W ocenie Sądu, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy mąż C. G., J. G., ma 60 lat i jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wymaga korzystania ze środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe lub inne placówki. J. G. cierpi na chorobę alkoholową, ma marskość wątroby, żylaki przełyku, stan po resekcji żołądka. Rozpoznano u niego również zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania w związku z nadużywaniem alkoholu. Wielokrotnie przyjmowany do szpitala w związku z chorobami stanowiącymi następstwo uzależnienia. Z epikryzy szpitalnej wynika, że J. G. ma założoną Niebieską Kartę – k. 13 akt sądowych. W ocenie Sądu przedstawione okoliczności nie pozwalają na twierdzenie, że J. G. jest obiektywnie zdolny do opieki nad własną żoną i to zarówno w formie opieki faktycznej, jak i opieki finansowej – opłacenia osoby sprawującej opiekę nad żoną. J. G. utrzymuje się z renty, a zatem osiąga dochody ""minimalne". Doświadczenie życiowe podpowiada, że osoby uzależnione od alkoholu wszystkie swoje zasoby przeznaczają na nałóg i nie są zdolne do żadnych oszczędności. Ta sama formuła wnioskowania nie daje podstaw, by twierdzić, że J. G., przy swoim uzależnieniu, chorobach i skłonnościach przemocowych (Niebieska Karta) jest zdolny do faktycznej opieki nad żoną. Racjonalny kontakt z J. G. z pewnością również jest ograniczony. Potwierdzeniem przedstawionych wniosków jest fakt, że to skarżąca, a nie mąż C. G. została ustanowiona jej opiekunem prawnym w związku z całkowitym ubezwłasnowolnieniem. Zgodnie z art. 176. Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż - jego ojciec lub matka. Z treści cytowanego przepisu wynika, że to J. G. powinien w pierwszej kolejności zostać ustanowiony opiekunem prawnym C. G., a skoro Sąd tak nie zdecydował, to musiał przyjąć, że jego stan zdrowia, kondycja psychiczna i fizyczna nakazują zakładać, iż w sensie normatywnym, kształtowanym treścią art. 176 KRiO C. G. nie ma małżonka. Spójność systemowa zobowiązuje Sąd w niniejszej sprawie kierować się tą samą logiką. W tym stanie rzeczy Sąd przyjmuje, że skarżąca, jako osoba zobowiązana do alimentacji wobec C. G. w dalszej kolejności – jako córka – jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie potwierdzone, że sprawuje opiekę nad matką w stopniu i zakresie, które uniemożliwiają jej podjęcie zatrudnienia. Sąd zauważa, iż organ I instancji nie miał w tej materii żadnych wątpliwości, a swoje negatywne rozstrzygnięcie uzasadniał wyłącznie zaistnieniem przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia, która – jak już wyżej ustalono – nie miała w sprawie zastosowania z uwagi na swą niekonstytucyjność. Uwzględniając całość powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i art. 135 P.p.s.a uchylił decyzje organów obu instancji z uwagi na błędne zastosowanie prawa materialnego – art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (organ II instancji) i art. 17 ust. 1b u.ś.r. (organ I instancji). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wezmą pod uwagę oceny prawne przedstawione w części zważającej niniejszego uzasadnienia oraz ustalą, czy skarżąca sprawuje opiekę nad matką w stopniu i zakresie, które uniemożliwiają jej podjęcie zatrudnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło