I SA/Gl 433/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 września 2021r. sprawy ze skargi PPHU A Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika oddala skargę. Przedmiotem skargi PPHU A spółka z o.o. w W. (dalej "dłużnik", "spółka" lub "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wydane w przedmiocie określenie wysokości zajętej wierzytelności nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej "organ egzekucyjny") prowadzi na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] postępowanie egzekucyjne wobec P.R. (dalej "zobowiązany"), w toku którego zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego przysługującej mu wobec spółki z tytułu dostaw, robót i usług na kwotę [...] zł plus należne odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone spółce w dniu [...]r. i zawierało pouczenie, że zajęcie jest skuteczne z chwilą jego doręczenia, obowiązuje zakaz wypłacania zobowiązanemu należnych mu kwot, zajęcie dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po jego dokonaniu oraz, że w przypadku bezpodstawnego uchylania się od przekazania organowi egzekucyjnemu, należne kwoty mogą być ściągnięte od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. 2. Organ egzekucyjny wobec braku odpowiedzi na dokonane zajęcie wierzytelności, zawiadomieniem z dnia [...]r. ponaglił spółkę do niezwłocznego udzielenia stosownej odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu z dnia [...]r. Pismem z dnia 18 listopada 2019 r. Prezes Zarządu spółki J.G. (dalej JG) poinformowała organ egzekucyjny, że na dzień dokonania zajęcia wierzytelność względem zobowiązanego nie istniała i nie powstała do dnia udzielenia tej odpowiedzi. Ponieważ czynności kontrolne wykazały, że od dnia otrzymania zawiadomienia o zajęciu, tj. [...]r. do dnia 31 lipca 2019 r. dłużnik zajętej wierzytelności wypłacił zobowiązanemu kwotę w łącznej wysokości [...] zł, organ egzekucyjny pismem z dnia 18 sierpnia 2020 r. wezwał spółkę (dłużnika zajętej wierzytelności) do przekazania na rachunek organu egzekucyjnego całości zajętych kwot w wysokości [...] zł łącznie z odsetkami wyliczonymi na dzień 18 sierpnia 2020 r. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 9 września 2020 r. spółka oświadczyła, że fakt dokonania zajęcia wierzytelności zobowiązanego nie był jej znany, a konieczność uregulowania nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty doprowadzi do utraty płynności finansowej spółki. W piśmie tym, spółka nie wskazała innych okoliczności uzasadniających uchylanie się od obowiązku przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych kwot. 3. Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny na podstawie art. 71a § 9, art. 17 § 1 w związku z art. 91 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalej "u.p.e.a.), określił na kwotę [...] zł wysokość bezpodstawnie nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez spółkę wierzytelności z tytułu wykonanych robót i dostaw, sprzedaży towarów i usług należnych zobowiązanemu, zajętych na podstawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...]r. 4. W zażaleniu na to postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. Zarzuciła naruszenie art. 144 Ordynacji podatkowej, podnosząc, iż nie doręczono jej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, a doręczenie, na które powołuje się organ egzekucyjny było wadliwe, w stopniu powodującym nieważność zaskarżonego postanowienia. JG, jako Prezes spółki, oświadczyła, iż nie wiedziała o zajęciu wierzytelności wobec zobowiązanego i nie widziała pisma organu egzekucyjnego. Gdyby miała wiedzę o zajęciu, to by go nie zlekceważyła. Wskazała, że prawdopodobnie ktoś odebrał pismo, zabrał jedną pieczątkę firmową spółki (były dwie) i użył jej bez zgody i wiedzy spółki. Informacji o zajęciu wierzytelności nie przekazał jej również zobowiązany. JG podała, że spółka zamówiła u zobowiązanego części niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej i zapłaciła za nie w sklepie gotówką przy ich odbiorze. Spółka nie zawierała z zobowiązanym stałej umowy ramowej, nie zostały wystawione faktury z odroczonym terminem płatności. W tym stanie rzeczy, na dzień dokonania zajęcia nie istniały niezaspokojone wierzytelności i zajęcie nie mogło zostać zrealizowane. JG argumentowała, że zaskarżone postanowienie narusza art. 91 u.p.e.a., gdyż na dzień zajęcia zobowiązany nie posiadał wierzytelności wobec spółki i wierzytelności te nie powstały również po dokonaniu zajęcia. Jej zdaniem, zapłata gotówką za towar w momencie jego odbioru nie powoduje powstania wierzytelności. Niezależnie, spółka zakwestionowała wysokość określonej przez organ egzekucyjny kwoty, gdyż nie wykazano, z czego wynika. Podkreśliła, że doręczenie zawiadomienia o zajęciu jest wadliwe, co potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych. Podpis znajdujący się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie jest czytelny i różni się wyraźnie od innych podpisów jakie spółka składała w trakcie prowadzonego postępowania. Różnica jest tak widoczna, że aby to wyjaśnić niezbędne są dodatkowe ustalenia, w tym wiedza grafologa. W tym zakresie powołała się na § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz.34 ze zm.), zgodnie z którym pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej również "organ nadzoru") postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), w związku z art. 18 i art. 71a § 9 u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W zakresie stanu faktycznego, organ nadzoru potwierdził ustalenia organu egzekucyjnego, że w lipcu 2019 r. zobowiązany wystawił na rzecz spółki faktury (10 sztuk), które zostały zapłacone przez spółkę w gotówce w kwocie [...] zł. Zatem organ egzekucyjny zasadnie wezwał spółkę do realizacji zajęcia wierzytelności (wezwanie z dnia 18 sierpnia 2020 r.). Zdaniem organu nadzoru, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] r. zostało odebrane przez spółkę w dniu [...]r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru korespondencji, na którym przybito pieczątkę spółki. Organ argumentował, że z art. 46 § 1 k.p.a. nie wynika, że podpis odbiorcy powinien być czytelny oraz zawierać imię i nazwisko. Przepisy rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 1026), wydanego na podstawie ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe nie stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Tym samym brak czytelnego podpisu nie oznacza, że doręczenie w postępowaniu administracyjnym jest nieskuteczne. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo potwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wynika, że korespondencja została wysłana na adres lokalu siedziby spółki (zgodny z KRS), a jej odbiór w dniu [...]r. potwierdził L.G. (nazwisko nieczytelne), który potwierdził również odbiór korespondencji zawierającej zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 91 u.p.e.a., organ nadzoru powołał się na art. 535-555 Kodeksu cywilnego i wskazał, iż w okresie od 1 do 31 lipca 2019 r. pomiędzy spółką a zobowiązanym dochodziło do transakcji kupna sprzedaży określonych towarów i z chwilą wystawienia przez zobowiązanego faktur, powstawały każdorazowo wierzytelności. Odpowiadając z kolei na zarzut błędnego określenia kwoty obciążającej spółkę, organ nadzoru wyjaśnił, iż zarówno w wezwaniu z dnia [...]r., jak i zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż obowiązek zapłaty obejmuje należność główną i odsetki, zgodnie z art. 70 § 1 u.p.e.a., stąd wysokość zajętej, a nieprzekazanej wierzytelności wynosi [...] zł. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu nadzoru i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 144 i art. 180 Ordynacji podatkowej, art. 91 u.p.e.a. i podtrzymała argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego. Zarzuciła brak przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania L.G. i JG na okoliczność, że nie odebrali zawiadomienia o zajęciu wierzytelności oraz listonosza na okoliczność komu wydał rzeczoną przesyłkę. 7. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organ nadzoru zasadnie uznał za legalne postanowienie organu egzekucyjnego określające wysokość zajętej wierzytelności bezpodstawnie nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez skarżącą. W sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. Zajęcie egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a. stanowi czynność organu egzekucyjnego, na podstawie którego następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania przysługującym mu prawem majątkowym. Zgodnie z art. 89 § 1, § 2 i § 3 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Art. 91 u.p.e.a. upoważnia organ egzekucyjny do zastosowania wobec dłużnika zajętej wierzytelności trybu przewidzianego w art. 71b u.p.e.a., tj. możliwości ściągnięcia zajętej kwoty wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 71b u.p.e.a., jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. Podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności, mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2353/14). Postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. stanowi konsekwencję dokonania uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W tym postanowieniu organ egzekucyjny dokonuje konkretyzacji obowiązku dłużnika zajętej wierzytelności, określenie jego charakteru i zakresu. W rozpoznawanej sprawie zawiadomieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego u dłużnika z tytułu dokonanych dostaw, sprzedaży towarów usług na kwotę [...] zł plus należne odsetki i koszty egzekucyjne. Odnosząc się do zasadniczego zarzutu skarżącej, iż zawiadomienie to nie zostało jej doręczone, Sąd uznaje go za bezzasadny. Wyjaśnić na wstępnie należy, iż w sprawie nie miały zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, lecz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem w żaden sposób nie mogło dojść do naruszenia art. 144 i art. 180 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że powyższe zawiadomienie, skierowane na adres skarżącej ujawniony w KRS, zostało jej doręczone w dniu [...]r. zgodnie z art. 45 k.p.a., który stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. W aktach administracyjnych znajduje się uwierzytelniona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, z której wynika wskazana data wpisana ręcznie. Osoba kwitująca odbiór przesyłki posłużyła się przy tym pieczęcią firmową skarżącej obejmującą jej podstawowe dane (adres, nr telefonu, numerów NIP) oraz opatrzyła potwierdzenie odbioru podpisem. Zatem skoro osoba, obecna pod wskazanym na przesyłce adresem, dysponująca pieczęcią firmową zobowiązanej nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Należy podkreślić, iż na ten sam adres skarżącej zostało również doręczone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. i zaskarżone postanowienie. Dokumenty te zostały odebrane przez L.G., a jego podpis uzasadnia tezę organu nadzoru, że osoba ta mogła odebrać zawiadomienie z dnia [...]r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Co istotne, skarżąca nie kwestionuje, że wydane w sprawie postanowienia nie zostały jej doręczone. Przepis art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, II GSK 1684/14 podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, legitymując się przy tym pieczątką firmy (zob. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 520/16). Powinnością każdej jednostki organizacyjnej jest bowiem zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Zatem skarżąca nie może zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca zawiadomienie o zajęciu z dnia [...]r. jest do tego uprawniona (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 641/18 dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94 - Lex Polonica nr 328918; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98 - Lex nr 37900). W tym stanie rzeczy skarżąca była zobowiązana do przekazania na rzecz organu egzekucyjnego wierzytelności zobowiązanego, wymagalnych po dacie otrzymania zawiadomienia o ich zajęciu, tj. po dniu [...]r. Wbrew twierdzeniom skarżącej, iż na dzień dokonania zajęcia zobowiązany nie posiadał wierzytelności wobec skarżącej, ani wierzytelności nie powstały również po dacie zajęcia, kontrola podatkowa przeprowadzona przez Urząd Skarbowy w P. wykazała, iż takie wierzytelności jednak istniały - z tytułu faktur wystawionych przez zobowiązanego na rzecz skarżącej w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 lipca 2019 r. Wierzytelności w łącznej kwocie [...] zł zostały przez skarżącą uregulowane na rzecz zobowiązanego gotówką, pomimo, że skarżąca została poinformowana o obowiązku przekazania zajętych wierzytelności do organu egzekucyjnego. Wierzytelności zobowiązanego wobec skarżącej powstały w związku ze sprzedażą towarów (art. 535 i nast. Kodeksu Cywilnego) udokumentowaną wystawionymi fakturami, a okoliczność zapłaty gotówką, czy przelewem jest dla powstania wierzytelności z tytułu sprzedaży irrelewantna. Za pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych należy uznać zarzut skarżącej, że zobowiązany nie posiadał wobec niej wierzytelności, gdyż zapłata za sprzedany jej towar nastąpiła w gotówce. Zasadnie zatem organ egzekucyjny wezwał skarżącą do przekazania na rachunek organu egzekucyjnego całości zajętych kwot w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami, gdyż zgodnie z art. 70 § 1 u.p.e.a. od zajętych kwot naliczane są odsetki. Organ egzekucyjny prawidłowo – zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. określił skarżącej wysokość zajętej a nieprzekazanej wierzytelności. W aktach administracyjnych nie ma pism z dnia 25 lipca 2019 r. i z dnia 26 sierpnia 2020 r., na które powołuje się skarżąca. Akta te zawierają pisma skarżącej z dnia 18 i 21 listopada 2019 r. podpisane przez JG, działającej jako Prezes Zarządu skarżącej. Skarga do tut. Sądu również została podpisana przez JG - Prezesa Zarządu skarżącej. Odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącej, wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające tylko z dokumentów. W świetle powyższych uwag stwierdzić należało, że zarzuty skargi są niezasadne, a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego jest zgodne z prawem. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.