I SA/Wa 464/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. B. i M. B. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], Minister Rozwoju, Pracy i Technologii odmówił przywrócenia terminu H.B. do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Wojewoda [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz H.B. i M.B. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej za prawo własności udziału w wysokości [...] części stanowiącego własność H.B. i M.B. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w nieruchomości położonej w mieście [...], w dzielnicy T., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr [...] w ciągu ul. [...] na ode. ul. [...] - granica miasta", w pkt 2 o zobowiązaniu Prezydenta [...] do wypłaty ustalonego w punkcie 1 odszkodowania na rzecz H.B. i M.B. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] złożył Prezydent Miasta [...] oraz H.B. Do odwołania H.B. z dnia 17 lutego 2020 r. dołączono wniosek o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji Wojewody. Po rozpatrzeniu wniosku, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że została ona doręczona H.B. w dniu 23 stycznia 2020 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 6 lutego 2020 r. (czwartek). Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, a w szczególności ze stempla pocztowego, odwołanie od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. zostało nadane w placówce Urzędu Pocztowego [...] w dniu 17 lutego 2020 r. Tak więc został przekroczony termin na złożenie odwołania przez H.B. W dniu 17 lutego 2020 r. H.B. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji W.M. Art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem w myśl przepisu art. 58 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Przesłanki wymienione w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. muszą być spełnione łącznie, aby można było przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. A contrario, nie spełnienie którejkolwiek z nich eliminuje możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, dla której termin ma być przywrócony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 792/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). We wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawczyni wskazała, że okolicznością, która spowodowała, iż odwołanie nie zostało wniesione w ustawowym terminie była choroba, która uniemożliwiała sporządzenie i nadanie odwołania. Do wniosku załączono druk ZUS ZLA, w którym wskazano niezdolność do pracy w terminie od 5 do 10 lutego 2020 r. Jak wynika ze stempla pocztowego odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 17 lutego 2020 r. Wobec powyższego, Minister stwierdził, że wskazywana przez stronę przyczyna uchybienia terminu trwała do 10 lutego 2020 r., zaś odwołanie wraz z wnioskiem zostało nadane w dniu 17 lutego 2020 r., a zatem z zachowaniem ustawowego terminu, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Niemniej przy ocenie braku winy po stronie zainteresowanego, organ administracji powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy". W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". W konsekwencji więc "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 329). We wniosku o przywrócenie terminu H.B. wskazała, że przyczyną spóźnienia przy wniesieniu odwołania był fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim w okresie od 5 lutego do 10 lutego 2020 r. z powodu choroby, która uniemożliwiła sporządzenie odwołania. W ocenie organu odwoławczego choroba nie może zostać uznana za przeszkodę uniemożliwiającą sporządzenie odwołania od decyzji administracyjnej i złożenie go przez osobę inną niż strona postępowania. Tym bardziej, że zgodnie z treścią art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Biorąc pod uwagę wymienioną przez stronę okoliczność, nie można uznać, iż niedotrzymanie terminu na wniesienie odwołania nastąpiło bez jej winy, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. Kwestia ta nie mogła być przeszkodą w złożeniu odwołania od decyzji w sprawie odszkodowania, w terminie określonym w przepisach k.p.a. "Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu." Wyrok NSA z 17.12.2015 r. II OSK 1004/14, LEX nr 1999997. Skargę na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli H.B. i M.B. zarzucając mu naruszenie: art. 59 § 2 k.p.a., art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 6 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu skarżącej do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła dostatecznie przyczyny uchybienia i dostatecznie uzasadniła przywrócenie jej tego terminu, a przyczyną nie wniesienia przez nią odwołania w terminie był fakt, iż przebywała ona zwolnieniu lekarskim, art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a w szczególności pominięcia przez organ II instancji faktu iż skarżąca od 5 lutego 2020 r. do 10 lutego 2020 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i w związku z tym była to przeszkoda uzasadniająca uniemożliwienie jej złożenia odwołania, art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego czyli pominięcie przez organ faktu, iż skarżąca wystarczająco uprawdopodobniła okoliczność, iż nie złożyła odwołania od decyzji z przyczyn nagłych jakim była choroba i przebywanie na zwolnieniu lekarskim, art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność, iż przebywanie na zwolnieniu lekarskim jest wystarczającym powodem na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia , o rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji organu I instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Sprawa została rozpatrzona na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest zatem spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zatem to zainteresowany - wnioskujący powinien zadbać, aby warunki w tym przepisie wskazane zostały spełnione oraz uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Wprawdzie uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce. Podzielić należy pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie, według którego chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można/winno wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym, bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie, bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić prezentowaną przez siebie argumentacją; swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania została doręczona skarżącej w dniu 23 stycznia 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 6 lutego 2020 r. Odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej 17 lutego 2020 r. Wraz z odwołaniem skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnosząc, że nie było możliwe sporządzenie i nadanie przez nią odwołania z uwagi na chorobę w okresie od dnia 5 lutego 2020 r. do dnia 10 lutego 2020 r. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie wskazujące na jej niezdolność do pracy we wskazanym terminie. Z uwagi na nadanie przez skarżącą w placówce pocztowej odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia w dniu 17 lutego 2020 r., słusznie Minister uznał, że zachowany został termin ustawowy wskazany w art. 58 par. 2 k.p.a. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ II instancji, że nie są to okoliczności, które uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy - uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 10 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1057/20, CBOSA). Sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika (tak też NSA w wyroku z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3170/19, CBOSA). Niekwestionowane jest też w orzecznictwie, że przebywanie strony na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Nie każda choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu i to właśnie zainteresowany musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu korzystanie ze zwolnienia lekarskiego było okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności. To z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. np. wyrok NSA z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 471/20, z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 761/19, wyrok WSA w Gdańsku z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1410/19, WSA w Warszawie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1657/19, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżąca powyższego nie wykazała. Należy przy tym zauważyć, że decyzja organu I instancji została w tym samym dniu, co skarżącej doręczona jej mężowi M.B. zamieszkałym pod tym samym adresem. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała by nie istniała możliwość skorzystania z pomocy męża, który jest również stroną postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Ponadto należy zauważyć, że zaświadczenie lekarskie zostało wystawione skarżącej w dniu 8 lutego 2020 r. (sobota), a więc po dacie upływu terminu do wniesienia odwołania, a niezdolność do pracy została wskazana z datą wsteczną. Jak wynika z treści zaświadczenia zostało ono wystawione w gabinecie lekarskim znajdującym się w [...], co oznacza, że skarżąca zmuszona była do udania się do gabinetu ze swojego miejsca zamieszkania – [...]. Okoliczność ta świadczy zdaniem Sądu o tym, że choroba skarżącej nie wykluczała, wbrew jej twierdzeniom, możliwości nadania odwołania w placówce pocztowej. Z dokonanej przez Sąd oceny prawnej, jak i analizy akt sprawy nie wynika, aby organ dopuścił się zarzucanego mu naruszenia art. 6, 7, 77 i 80 k.p.a. Wręcz przeciwnie, w zakresie przedmiotu sprawy organ ustalił należycie stan faktyczny, nie dokonał dowolnej oceny dowodów. Tym samym działał na podstawie prawa, które też przytoczył w uzasadnieniu zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zaś skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, to Minister zasadnie postanowił o odmowie jego przywrócenia, nie naruszając art. 58 § w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. Końcowo, w związku z wnioskami skargi, wyjaśnić należy, że Sąd dokonywał w niniejszym postępowaniu wyłącznie oceny postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Poza zakresem kontroli Sądu pozostawała decyzja Wojewody o ustaleniu odszkodowania, która została zresztą uchylona decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.