I GSK 1079/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 323/21 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2021 r. nr SKO.EA/418/3/2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz S. K. 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 323/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpoznaniu wniosku skarżącego kasacyjnie o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie tego organu z dnia 16 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 323/21 skargę stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, a także wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2019 r. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 § 1 i art. 3a § 1, art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez uznanie, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie powstaje z mocy prawa bez konieczności wydawania decyzji przedmiocie ustalenia wysokości i obowiązku zapłaty, a egzekucja jest dopuszczalna w oparciu o tytuł wykonawczy, który nie musi być oparty na decyzji administracyjnej, 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 § 2 w związku z art. 21 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie mają do niej zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej, a obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie powstaje z mocy prawa bez konieczności wydawania decyzji w przedmiocie jej ustalenia, 3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 67 ust. 1 i 2 w związku z art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych poprzez uznanie, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za parkowanie nie musi być skonkretyzowany w drodze decyzji administracyjnej administracyjnego i nie stosuje do niej przepisów k.p.a., 4) naruszenie prawa materialnego tj. art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt k.p.a. przez uznanie, że postanowienie, które w uzasadnieniu nie odnosi się przepisów prawa na podstawie których strona żąda rozstrzygnięcia - jest zgodne z prawem, 5) obrazę przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu do zarzutów skargi dotyczących art. 2 § 2 ordynacji podatkowej oraz mechanicznym posłużeniem się uzasadnieniem innego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który dotyczył innego przedmiotu sporu, 6) naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Karty (Konwencji) Praw Człowieka poprzez oddalenie skargi bez zbadania zarzutów skargi dotyczącego art. art. 2 § 2 ordynacji podatkowej oraz mechanicznym posłużeniem się uzasadnieniem innego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który dotyczył innego przedmiotu sporu. Nadto zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zarzucono nieważność postępowania w postaci pozbawienia strony możliwości obrony swych prawa przez wydanie wyroku oddalającego skargę bez zbadania istoty sprawy i uznanie, że jej istotą jest postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o zwrot nadpłaty podczas, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powinno umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i – w razie kontroli instancyjnej – Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (por. wyroki NSA z: 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11 i 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11). Realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej nie służy również ograniczenie się do powielania stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracyjne lub jego prostej akceptacji. Zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy dowodząc swoich racji strona skarżąca wspiera je określonymi zarzutami, co zobowiązywać powinno sąd do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej weryfikacji i analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego oraz ich wzajemnej relacji, a brak wskazanej analizy stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09; z 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1832/09; z 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09). W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie wywiązał się w pełni z zakreślonych obowiązków wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie poddaje się kontroli instancyjnej. Zawiera co prawda zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty skargi, wyjaśnia zastosowane w sprawie przepisy, a ściślej przytacza ich brzmienie, przytacza podstawę prawną rozstrzygnięcia, jednak na 4 stronie uzasadnienia zaskarżonego wyroku zawiera błędne wskazania, że dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej kluczowe jest ustalenie czy kwota, której dotyczy postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o zwrot nadpłaty. W dalszej część uzasadnienia wyroku (na stronie 6) Sąd I instancji wskazał, że argumentacja skargi zmierza w istocie do podważenia istnienia obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, co skarżący wywodzi z braku wydania decyzji określającej wysokość tej opłaty, a także prawidłowo wskazał w konkluzji, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 13 czerwca 2019 r. Jednakże są to sprzeczności wymagające wyjaśnienia oraz sporządzenia w pełni zrozumiałego i prawidłowego uzasadnienia, które podda się kontroli instancyjnej. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną. Skoro nie była możliwa merytoryczna kontrola w toku rozumowania, który doprowadził Sąd I instancji do podjętego rozstrzygnięcia to w konsekwencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).