II SAB/Wa 661/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. T. na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianę decyzji postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu J. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] września 2020 r. J. T. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca"), działając za pośrednictwem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej także: "organ"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianę - w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: "k.p.a.") - ostatecznej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] wydanej w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o nadaniu skarżącemu stopnia [...]. Na podstawie akt niniejszej sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżący J. T. wystąpił do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z wnioskiem o zmianę - w trybie art. 154 § 1 k.p.a. - ostatecznej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] wydanej w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o nadaniu skarżącemu stopnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów odmówiła skarżącemu wszczęcia postępowania w powyższym przedmiocie, a następnie - w wyniku rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy - powyższe postanowienie utrzymała w mocy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2017 r. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1140/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.T. na postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2017 r.. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o zmianę ostatecznej decyzji. Skarżący wniósł od powyższego wyroku WSA w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 3864/18, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1140/17 oraz jednocześnie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], zasądzając od tego organu na rzecz skarżącego kwotę 426,10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że usprawiedliwiona jest podstawa kasacyjna opierająca się na zarzucie naruszenia art. 154 k.p.a. NSA stwierdził bowiem, że odmawiając wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego i rozpatrzenia sprawy z punktu widzenia przesłanek określonych w przepisie art. 154 k.p.a., organ administracji naruszył ten przepis w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, uchylając na podstawie art. 188 P.p.s.a. zarówno zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji, jak i obydwa wydane przez organ w sprawie postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rzeczą organu będzie w tej sytuacji uwzględnienie przedstawionej w wyroku NSA oceny prawnej i merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżącego w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r., w związku z powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3864/18, sekretariat Wydziału II WSA w Warszawie zwrócił Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów akta administracyjne w sprawie ze skargi J. T. W e-mailu z dnia [...] sierpnia 2020 r. (wysłanym z adresu poczty elektronicznej [...] na adres poczty elektronicznej [...]) skarżący, powołując się na wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., wezwał Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów do niezwłocznego przekazania zasądzonych na jego rzecz kosztów postępowania sądowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Następnie, w e-mailu z dnia [...] września 2020 r. (wysłanym z adresu poczty elektronicznej [...] na adres poczty elektronicznej [...]) skarżący, powołując się ponownie na wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., wezwał Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów do zwrotu zasądzonych kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie, skarżący wezwał organ do załatwienia jego wniosku złożonego w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. W piśmie z dnia [...] września 2020 r. J. T., działając za pośrednictwem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. o zmianę - w trybie art. 154 § 1 k.p.a. - ostatecznej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2005 r. wydanej w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. o nadaniu skarżącemu stopnia [...]. W treści skargi skarżący powołał się zarówno na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3864/18, jak i na ponaglenia z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz z dnia [...] września 2020 r. Ponadto, skarżący wskazał, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów od 2015 r. nie rozpoznaje merytorycznie wniosku złożonego przez niego na podstawie art. 154 k.p.a., co - w ocenie skarżącego - czyni zasadną skargę na bezczynność. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych akt NSA w sprawie sygn. akt I OSK 3864/18 oraz z załączonego do skargi odpisu e-maila zawierającego ponaglenie z dnia [...] września 2020 r. Ponadto, skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o odrzucenie skargi, bądź też - ewentualnie - o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ zauważył na wstępie, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, że skarżący nie wniósł do organu ponaglenia. Organ podniósł, że skarżący jest profesjonalistą – [...], a więc należy od niego oczekiwać znajomości przepisów prawa. W związku z tym, organ stwierdził, że za ponaglenie nie można uznać e-maila skarżącego z dnia [...] września 2020 r., w którym wystąpił on o zwrot kosztów sądowych. Zdaniem organu, złożone przez skarżącego podanie z dnia [...] września 2020 r. jest dotknięte brakami formalnymi, gdyż nie zostało złożone za pośrednictwem platformy ePUAP, czy też podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ponadto, organ uznał, że z treści wspomnianego e-maila nie wynika, aby skarżący składał ponaglenie w zakresie załatwienia sprawy, a jedynie w zakresie wypłaty zasądzonych przez NSA kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie, organ uznał, że zachodzi podstawa do zastosowania przepisu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niezależnie od powyższego, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała jednocześnie na przepis art. 286 § 2 P.p.s.a., który stanowi, iż termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Mając na względzie powyższy przepis, organ zauważył, że do dnia sporządzania przedmiotowej odpowiedzi na skargę, do organu nie wpłynęły akta administracyjne z sądu pierwszej instancji po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie sygn. akt I OSK 3864/18. W tej sytuacji, organ uznał więc, iż nie rozpoczął się bieg do załatwienia wniosku skarżącego. W konsekwencji, organ uznał, że nie pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Z tych względów, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów uznała, że skargę należy oddalić w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. W świetle przepisu art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje to, że skarga złożona do sądu administracyjnego zostaje oceniona jako niedopuszczalna, co z kolei skutkuje jej odrzuceniem (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, t. 9 komentarza do art. 52 P.p.s.a. i powołane tam postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 78/11, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Łd 32/11, Legalis). Jeśli chodzi o skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej, wskazać należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie nie jest kwestionowane, że warunkiem dopuszczalności takiej skargi jest uprzednie wyczerpanie na drodze administracyjnej środka zaskarżenia przysługującego skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, co wynika z ogólnej zasady wyrażonej w art. 52 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 37 § 1 przewiduje środki, które służą zwalczaniu bezczynności organu lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez ten organ. Stosownie do treści tego przepisu, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Nie ulega wątpliwości, że ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 k.p.a. W tej sytuacji, przyjmuje się, że ponaglenie może być wniesione w jeden ze sposobów określonych w art. 63 § 1. Musi ono zawierać uzasadnienie, czyli wskazanie okoliczności świadczących w ocenie strony o bezczynności lub przewlekłości, jak również powinno spełniać wymagania określone w art. 63 § 2-3a (por. m.in. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, t. 12 komentarza do art. 37 k.p.a.). Dopuszczalna jest forma złożenia podania w postaci elektronicznej. Zastrzeżenia, które należy dodać przy takiej formie wnoszenia podania to, że można uznać za skuteczne złożenie podania, jeżeli złożone w postaci elektronicznej zostało opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym (por. prof. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2021, t. 6 komentarza do art. 63 k.p.a.). Zgodnie z art. 63 § 3a k.p.as., podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno m.in. być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej. W rozpoznawanej sprawie z niekwestionowanych ustaleń Sądu wynika, że skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność organu poprzez przesłanie w dniu [...] września 2020 r. zwykłego e-maila, który wysłany został z adresu poczty elektronicznej [...] na adres poczty elektronicznej [...]. W tej sytuacji, o ile - wbrew twierdzeniom organu - można przyjąć, że skarżący w treści owego e-maila, powołując się na wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., wezwał jednak Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów do załatwienia jego wniosku złożonego w dniu [...] kwietnia 2017 r. o zmianę - na podstawie art. 154 k.p.a. - decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r., co w konsekwencji mogłoby zostać uznane za ponaglenie, o tyle zgodzić się należy z oceną organu, że dołączony do skargi wydruk wiadomości e-mail z dnia [...] września 2020 r., wysłanej przez stronę skarżącą na adres e-mailowy organu, nie stanowi ponaglenia, w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., bowiem takiej formy nie przewidują przepisy prawa, jako właściwej do kierowania wobec organów administracji żądań wywołujących skutki prawne. Nie ulega wątpliwości, że z Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że ponaglenie można wnieść wyłącznie w sposób właściwy dla podania, a więc korzystając z przewidzianych przepisami prawa możliwości, tak co do formy, jak i sposobu złożenia. W myśl art. 63 § 1 k.p.a. można to uczynić w formie pisemnej, w tym w postaci dokumentu elektronicznego, który winien spełniać wymogi określone w przepisie art. 63 § 3a k.p.a. Skarżący, będąc [...] oraz doktorem nauk [...], powinien zdawać sobie sprawę z tego, iż zawierające ponaglenie pismo może zostać złożone jedynie osobiście bądź przesłane tradycyjnie, czy też przesłane z wykorzystaniem innych środków komunikacji elektronicznej, w tym poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jednolity Dz. U. z 2019r., poz. 700). Tymczasem, skarżąca z żadnej z tych możliwości nie skorzystał, ograniczając się do nieprzewidzianej przez k.p.a. formy "zwykłej" korespondencji mailowej, nie wniesionej za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. W tej sytuacji, skoro wniesienie ponaglenia, w trybie art. 37 § 1 k.p.a., jest wymogiem formalnym umożliwiającym wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, a w tej sprawie skarżący tego wymogu nie spełnił, gdyż wiadomości e-mailowej z dnia [...] września 2020 r. nie można zakwalifikować jako ponaglenia, w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., za zasadne należało uznać odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Na marginesie, należy jedynie zauważyć, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego, które nie jest uwierzytelnione w odpowiedni sposób, jest podaniem obarczonym brakiem formalnym, podlegającym usunięciu na żądanie organu (por. m.in. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, t. 12 komentarza do art. 63 k.p.a. i powołany tam wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II SAB/Gd 25/07, LEX nr 338685; podobnie: dr hab. M. Romańska /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod. red. H. Knysiak-Sudyka, wyd. II., WKP 2019, t. 16 komentarza do art. 63 k.p.a. i powołany tam m.in. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1901/17, LEX nr 2450427). W związku z tym, nie ulega wątpliwości, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów powinna wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych ponaglenia. Niemniej, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak powyższego działania po stronie wspomnianego organu nie ma żadnego istotnego znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż strona skarżąca - przesyłając ponaglenie w formie zwykłego e-maila (zwykłej poczty e-mail) - nie wyczerpała prawidłowo stosownego trybu, a więc jej skarga na bezczynność Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jest niedopuszczalna. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie, orzekając na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o zwrocie stronie skarżącej kwoty 100 złotych z tytułu uiszczonego wpisu od skargi.