II SA/Sz 930/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. P. i M. P. na postanowienie Z. K. W. P. S. P. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Z. K. W. P. S. P. w S. solidarnie na rzecz skarżących M. P. i M. P. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] nakazał M. P. i M. P., prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "P. S. C. M. P., M. P. (dalej określane także jako "strony"), aby urządzenie sygnalizacyjno – alarmowe systemu sygnalizacji pożarowej w wysokim budynku mieszkalnym wielorodzinnym, użytkowanym jako usługowy, przy ul. [...] w K. połączyć z obiektem Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w K. oraz wykonać przegląd techniczny i czynności konserwacyjne istniejącej instalacji systemu sygnalizacji pożarowej. Od ww. decyzji odwołanie złożył M. P. - pełnomocnik "P. S. C. M. P., M. P.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] Komendant Państwowej Straży Pożarnej, powołując się na przepis art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej zwanej "K.p.a.", stwierdził niedopuszczalność odwołania M. P., złożonego pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że do odwołania nie dołączono wymaganych dokumentów upoważniających M. P. do działania w imieniu stron. Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że pismem z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 134 oraz art. 33 § 3 K.p.a., wezwał M. P. do usunięcia braków formalnych odwołania w zakresie przedstawienia dokumentów poświadczających jego umocowanie do działania w imieniu stron w postępowaniu odwoławczym przed organem Państwowej Straży Pożarnej w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem uznania odwołania za niedopuszczalne. Organ podał, że w aktach sprawy znajdują się kopie czterech pełnomocnictw: 1. uwierzytelniona przez M. P. i M. P. kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2010 r. udzielonego M. P. przez M. P. i M. P. w formie pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym; 2. uwierzytelniona przez M. P. i M. P. kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2007 r. udzielonego przez M. P. i M. P. sobie nawzajem w formie pisemnej; 3. uwierzytelniona przez M. P. i M. P. kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2007 r. udzielonego M. P. przez M. P. w formie pisemnej podpisem urzędowo poświadczonym; 4. uwierzytelniona przez M. P. i M. P. kserokopia pełnomocnictwa z dnia [...] października 2004 r. udzielonego M. P. przez M. P. w formie pisemnej podpisem urzędowo poświadczonym. W ocenie organu, pełnomocnictwa, o których mowa w pkt 3 i 4 uprawniałyby M. P. do reprezentowania osób będących stronami postępowania administracyjnego do działania w ich imieniu gdyby spełniały wymogi formalne wynikające z art. 33 § 3 K.p.a. Złożone pełnomocnictwa są natomiast kserokopiami potwierdzonymi "za zgodność" przez M. P. i M. P.. Organ odwoławczy wskazał dalej, że w dniu [...] maja 2021 r. wpłynęło pismo, w którym M. P. poinformował, że wszelkie pełnomocnictwa znajdują się w aktach zgromadzonych przez organ I instancji. Jednocześnie w opinii M. P. ww. pełnomocnictwa uprawniają go do reprezentowania M. P. i M. P. w postępowaniu odwoławczym. Reasumując, Komendant Wojewódzki stwierdził, że M. P. nie uzupełnił braków formalnych odwołania, określonych w piśmie z dnia [...] maja 2021 r., co skutkowało koniecznością uznania wniesionego odwołania za niedopuszczalne. M. P. i M. P. – dalej : "Skarżące", reprezentowane przez M. P., zaskarżyły opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżące wniosły o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, 2) stwierdzenie nieważności postępowania organu w związku z naruszeniem w prowadzonym postępowaniu odwoławczym: art. 40 § 2 K.p.a. polegającym na wprowadzanie i utrzymywanie strony w błędzie i wykorzystywanie tego błędu w postępowaniu odwoławczym; art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprzeczności do obowiązku organu, aby ten prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; art. 9 K.p.a. poprzez naruszenie zasady czuwania organu nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu obowiązane są udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, które organ mimo składanych wniosków przez skarżące zignorował; art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., polegającym na zignorowaniu wniosku pełnomocnika strony zawartego w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. od decyzji administracyjnej organu podległego; art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającym na prowadzeniu odwołania od decyzji administracyjnej przez organ, który jest zagrożony wyłączeniem z postępowania, tj. przed rozpatrzeniem zagadnienia wstępnego do niniejszego odwołania, ze skarg złożonych do WSA z dnia 29 maja 2021 r. i z dnia 11 czerwca 2021 r. 3) zawieszenie jakichkolwiek działań przez organ do czasu rozpoznania ww. skarg. W uzasadnieniu skargi Skarżące rozwinęły argumentację przedstawionych wyżej zarzutów. Dodatkowo podkreśliły, że były przez organ I instancji utrzymywane w przekonaniu, że pełnomocnik M. P. jest należycie umocowany do reprezentacji w tej sprawie, bowiem brał udział w czynnościach postępowania, zapoznawał się z aktami sprawy, a organ kierował korespondencję w sprawie do pełnomocnika, w tym doręczył mu decyzję. Zdaniem Skarżących istotne w sprawie jest też to, że nie tylko okazały oryginały pełnomocnictw organowi, to dodatkowo ustnie przekazały organowi, że pełnomocnik - M. P. ma nadal nieodwołane, ważne pełnomocnictwa. Skarżące wykonały kopie z oryginałów i złożyły pełnomocnictwa w kserokopii na piśmie do akt sprawy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik Skarżących podtrzymał zarzuty i wnioski przestawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, bowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do tego rodzaju uchybień zasadom postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiło zakwestionowanie przez organ odwoławczy dopuszczalności odwołania wniesionego przez M. P. - jako pełnomocnika M. P. i M. P.. Zdaniem organu, w aktach sprawy brak jest dokumentów, które uprawniają M. P. do reprezentowania ww. stron w postępowaniu odwoławczym, skoro przedłożone organowi I instancji pełnomocnictwa nie są oryginałami, ani urzędowo poświadczonymi odpisami. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 33 § 3 K.p.a., pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ administracji publicznej może, w razie wątpliwości, zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Jak wynika z przyjętych w zaskarżonym postanowieniu ustaleń, w aktach organu I instancji znajdowały się kopie czterech opisanych tam pełnomocnictw udzielonych przez skarżące M. P. do reprezentowania ich i prowadzenia ich spraw związanych z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą pod firmą "P. S. C.". Są to pełnomocnictwa z 2004, z 2007 r. oraz z 2010 r., z podpisami M. P. i M. P. z dopiskiem z daty [...].01.2020 r. – "Za zgodność z oryginałem" autentycznymi (a nie skserowanymi podpisami obu skarżących). Podpisy te autoryzują i aktualizują wcześniej sporządzone pełnomocnictwa, których zresztą organ I instancji nie kwestionował. W tym stanie rzeczy stanowisko organu odwoławczego, iż w aktach brak jest pełnomocnictwa dla M. P. (męża i ojca skarżących) uznać należy za bezpodstawne. W ocenie Sądu, organ odwoławczy – co do zasady – nie miał żadnych podstaw do zakwestionowania tych pełnomocnictw. Z utrwalonych poglądów w orzecznictwie sądów administracyjnych wynika, że brak pełnomocnictwa w przypadku odwołania składanego przez pełnomocnika stron postępowania należy traktować jako brak formalny, o którego uzupełnienie należy wezwać pełnomocnika. Jednakże w przypadku nieusunięcia przez pełnomocnika braku formalnego przez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania strony odwołującej się, konieczne jest wezwanie samego odwołującego się o podpisanie odwołania. Przyjmuje się, że jeżeli pismo mogło być wniesione przez samą stronę, to strona mogła też samodzielnie uzupełnić jego braki, a wykładnia przepisów dotyczących zastępstwa procesowego, służących wykonywaniu prawa do dochodzenia przez stronę jej uprawnień w postępowaniu, nie może ograniczać stronie realizacji tego prawa. Z tego względu, brak pełnomocnictwa nie stanowi braku formalnego, który uniemożliwiał nadanie odwołaniu dalszego biegu, ponieważ istniejąca przeszkoda mogła zostać przezwyciężona także przez podpisanie odwołania przez odwołujące się. Nawet w sytuacji, gdy osoba działająca jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, to ważność czynności owego falsus procuratora zależy od ich potwierdzenia przez osobę udzielającą pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2133/18). W rozpatrywanej sprawie zatem w przypadku uznania przez Komendanta Wojewódzkiego, że pomimo wezwania nie zostały złożone wymagane pełnomocnictwa upoważniające M. P. do reprezentowania w sprawie M. P. i M. P., obowiązkiem organu było zatem wezwanie strony (stron) do podpisania odwołania, wyjaśniając im powód swojego żądania w tym zakresie. Na obowiązek taki wskazuje przywołane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1587/16, wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2416/15, por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2480/20, postanowienie NSA z 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15, wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 203/16), a nadto wynika on z treści art. 9 K.p.a. Odpowiednie formułowanie pism urzędowych kierowanych do stron postępowania wpisuje się w obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto, organ winien czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wydając zaskarżone postanowienie organ naruszył przepis art. 134 K.p.a., bowiem w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi płynące z uzasadnienia niniejszego wyroku i w sytuacji uznania, że w sprawie brak jest oryginału pełnomocnictwa do złożenia w imieniu Skarżących odwołania od decyzji organu I instancji, organ powinien zawiadomić Skarżące o możliwości osobistego podpisania odwołania, zakreślając im stosowny termin i informując o konsekwencjach związanych z jego niepodpisaniem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania obejmujące uiszczony przez skarżące wpis od skargi (100 zł) Sąd orzekł na mocy art. 200 powołanej wyżej ustawy. Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, stosownie do postanowień art. 119 pkt 3 ww. ustawy.