I OSK 2133/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-03-04
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Mirosław Wincenciak, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożony przez pełnomocnika bez ważnego umocowania w terminie, może zostać skutecznie uzupełniony po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku, poprzez przedłożenie pełnomocnictwa udzielonego po terminie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzupełnienie braku formalnego wniosku o ustalenie odszkodowania, polegającego na niezałączeniu pełnomocnictwa, w trybie art. 64 § 2 K.p.a. w zakreślonym terminie, konwaliduje wadliwie podjętą czynność od dnia jej podjęcia, a nie od dnia konwalidacji. W związku z tym, jeśli wniosek został złożony przez pełnomocnika bez ważnego umocowania, ale brak ten został uzupełniony w terminie, należy uznać, że wniosek został złożony skutecznie w dacie pierwotnego złożenia, a tym samym nie doszło do przekroczenia materialnoprawnego terminu do jego złożenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożonego przez pełnomocnika A. K. i M. K. w dniu 27 grudnia 2005 r. Pełnomocnik nie dołączył do wniosku pełnomocnictw od A. K. i M. K. Organ administracji wezwał do uzupełnienia tego braku. Pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwa z datą 10 lutego 2006 r. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że wniosek został złożony po terminie, ponieważ pełnomocnictwa zostały udzielone po terminie, a zatem czynność nie została skutecznie dokonana w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał to stanowisko za błędne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz punkt 3 decyzji Prezydenta m. st. Warszawy. Zasądził od Wojewody [...] na rzecz A. K. i M. K. solidarnie kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie NSA Mirosław Wincenciak del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Weiher po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. i M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1213/17 w sprawie ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz punkt 3 (trzeci) decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2016 roku nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. K. i M. K. solidarnie kwotę 1200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 1213/17, oddalił skargę A. K. i M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2017r. utrzymał w mocy pkt. 3 orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] lipca 2016r. w odmowie uwzględnienia wniosku skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...]/6 z obrębu [...] o powierzchni 109m2, zajętą pod drogę gminną - ul. K. w W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 27 grudnia 2005r. do Prezydenta m.st. Warszawy wpłynął wniosek o ustalenie odszkodowania złożony przez adwokata R. F. - pełnomocnika wnioskodawców R. K. i J. K. Pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo udzielone przez ww. wnioskodawców z dnia 8 grudnia 2005r. W ww. wniosku jako uczestników postępowania wskazano także A. K. i M. K. W pkt 1 wniosku adw. R. F. wystąpił jako pełnomocnik R. K. Pełnomocnik wystąpił o ustalenie odszkodowania na rzecz R. K. za nieruchomość zajętą pod drogi ul. S. i ul. K. w W., natomiast w pkt. 4 wniosku wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz J. K., A. K. i M. K. Organ wskazał, że z treści wniosku złożonego w dniu 27 grudnia 2005r. o ustalenie odszkodowania wynika, że adw. R. F. reprezentował R. K. i J. K. A. K. i M. K. wymienił jedynie we wniosku jako uczestników, ale nie przedłożył wraz z wnioskiem stosownych pełnomocnictw udzielonych przez skarżących. Organ następnie przywołał treść art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 29 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływana jako "ustawa Przepisy wprowadzające", oraz wskazał, że koniecznym, a zarazem wystarczającym wymogiem skutecznego złożenia wniosku o odszkodowanie, jest złożenie go w ustawowym terminie oraz wykazanie się przysługującym w dniu 1 stycznia 1998r. prawem własności nieruchomości, która została zajęta pod drogę publiczną. Postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania może zostać wszczęte wyłącznie na wniosek strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Uprawniony do otrzymania odszkodowania jest właściciel nieruchomości (lub jego następca prawny), który w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2005r. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania. Bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, w terminie określonym w tym przepisie. Każdy ze współwłaścicieli nieruchomości niezależnie od pozostałych, ma własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. Termin do wystąpienia o odszkodowanie biegnie indywidualnie dla każdego z nich. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez jednego ze współwłaścicieli zajętej nieruchomości. W przypadku, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, każdy ze współwłaścicieli może się domagać należnego mu odszkodowania, w wysokości odpowiadającej jego udziałowi w prawie własności nieruchomości w precyzyjnie określonym ustawą terminie. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.
Następnie organ wskazał, że z treści wniosku z 27 grudnia 2005r. nie wynikało wprost czy został on złożony również w imieniu A. K. i M. K. Zgodnie z art. 33 § 3 K.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Dołączenie pełnomocnictwa do wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne jest wymogiem formalnym podania, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Ocena prawidłowości umocowania na podstawie pełnomocnictw dołączonych do wniosku z dnia 27 grudnia 2005r. doprowadziła organ I instancji do ustalenia, że umocowanie wynikające z tych dokumentów nie obejmowało złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania w imieniu A. K. i M. K. Dalej organ wskazał, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] stycznia 2006r. organ poinformował pełnomocnika o konieczności uzupełnienia na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. braku formalnego poprzez złożenie prawidłowego pełnomocnictwa. W związku z ww. pismem o uzupełnienie wniosku, adw. R. F. złożył pismo z dnia 20 lutego 2006r., do którego załączył pełnomocnictwa A. K. i M. K. z 10 lutego 2006r. do występowania o odszkodowanie w ich imieniu. Na podstawie oceny powyższych okoliczności organ doszedł do przekonania, że w dacie złożenia wniosku, a więc w dniu 27 grudnia 2005r. adw. R. F. nie był ich pełnomocnikiem i nie mógł występować w ich imieniu bez umocowania. W konsekwencji organ uznał, że pełnomocnik złożył wniosek o odszkodowanie w imieniu A. K. i M. K. w dniu 20 lutego 2006r. Przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że A. K. i M. K. utracili możliwość dochodzenia odszkodowania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. K. i M. K. podnosząc, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd I instancji stwierdził, że bezspornym jest, iż wniosek z dnia 27 grudnia 2005r. został podpisany przez adw. R. F., który nie posiadał stosownego umocowania do działania w imieniu skarżących. Wątpliwości organu I instancji, jak również nieprzedstawienie dokumentu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących skutkowały wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego w trybie art. 64 § 2 K.p.a. przez przedłożenie pełnomocnictw udzielonych adwokatowi przez skarżących. Na skutek wezwania organu pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwa skarżących, datowane 10 lutego 2006r. Sąd wskazał, że wbrew stanowisku skarżących, datowanie pełnomocnictw po dniu 27 grudnia 2005r. nie pozwala zastosować w przedmiotowej sprawie, na zasadach analogii, regulacji art. 103 K.c., w tym w szczególności możliwości potwierdzenia przez mocodawców czynności prawnych dokonanych przez pełnomocnika. Sąd wyjaśnił, że powoływane w skardze reguły art. 103 K.c. odnoszą się wprost do materii cywilnoprawnej, gdzie nie jest zasadne przyjmowanie nadmiernego rygoryzmu przy zawieraniu umów pomiędzy stronami. W sytuacji gdy ustawa przywidziała końcowy termin skuteczności konkretnej czynności, to nie sposób odwoływać się do reguł dotyczących zawierania umów, gdzie uzasadniona jest stosowna elastyczność. W ocenie Sądu I instancji przyjęcie odmiennej koncepcji oznaczałoby w istocie możliwość obejścia prawa zakreślającego konkretny termin, np. poprzez złożenie wniosku w imieniu dowolnej liczby potencjalnie zainteresowanych (pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym nie musi być adwokat lub radca prawny), z założeniem oczekiwania późniejszego ewentualnego potwierdzenia dokonanych czynności. Te same uwagi Sąd I instancji odniósł do wywodów skargi w zakresie możliwości zastosowania w sprawie reguł dotyczących zlecenia (art. 756 K.c.). W konsekwencji Sąd wskazał, że zestawienie dat złożenia wniosku i udzielania przez skarżących pełnomocnictwa adwokatowi pozwala stwierdzić, że dnia 27 grudnia 2005r. adwokat R. F. nie był umocowany do złożenia w imieniu skarżących wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zasadnie zatem wskazał organ, że art. 33 § 4 K.p.a., odnoszący się do przypadków mniejszej wagi, a więc prostych życiowych spraw, nie mających charakteru majątkowego, ponieważ ustalenie i wypłacenie odszkodowania z art. 73 ustawy o gospodarce nieruchomościami (winno być: ustawy Przepisy wprowadzające) zarówno ze względu na swój wyjątkowy charakter, jak i doniosłość skutków finansowych dla strony, takim przypadkiem nie jest.
Odnosząc się do wniosku skarżących Sąd I instancji wskazał, że organ słusznie stwierdził, że wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu, po dniu 31 grudnia 2005r. Z treści pisma pełnomocnika wnioskodawców z dnia 20 lutego 2006r. wynika, że dopiero dnia 20 lutego 2006r. skarżący wnieśli o ustalenie i przyznanie im odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. W dacie pierwotnego złożenia wniosku, tj. w dniu 27 grudnia 2005r. pełnomocnik nie był należycie umocowany do działania w imieniu i na rzecz skarżących, a w konsekwencji nie mógł skutecznie złożyć w ich imieniu wniosku. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu spowodowało wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżący utracili możliwość dochodzenia odszkodowania. Roszczenie powyższe przestaje przysługiwać niezależnie od tego z jakiego powodu uprawniona osoba nie złożyła stosownego wniosku. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, działa wyłącznie na wniosek strony. Z uwagi na stwierdzenie przez organ, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 73 ustawy o gospodarce nieruchomościami (winno być: ustawy Przepisy wprowadzające), będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia, żądanie skarżących o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę nie zostało uwzględnione. Sąd I instancji, badając sprawę także poza zakresem skargi, nie spostrzegł w zaskarżonej decyzji tego rodzaju wad, które przemawiałyby za jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli A. K. i M. K. zaskarżając go w całości. Wskazanemu wyrokowi zarzucono na zasadzie:
I. art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. przez brak rozpoznania w ich całokształcie zarzutów formułowanych wobec treści skarżonej decyzji, a w konsekwencji brak poczynienia rzeczywistych ustaleń co do naruszeń tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, jak również brak wykazania w uzasadnieniu wydanego wyroku okoliczności stanowiących podstawę do ustaleń zawartych w tym uzasadnieniu, a jedynie skrótowe odniesienie się do argumentacji zawartej w skardze co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi pomimo istnienia jej uzasadnionych podstaw;
II. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wniosek A. K. i M. K. o przyznanie odszkodowania został złożony po upływie terminu w tym przepisie określonego, a w konsekwencji winno dojść do odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania na ich rzecz.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, względnie o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Spór, który powstał w niniejszej sprawie, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o skuteczność potwierdzenia czynności pełnomocnika w sytuacji gdy sama czynność dokonana została z zachowaniem terminu prawa materialnego, o którym mowa w art. 43 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, zaś jej potwierdzenie nastąpiło już po upływie tego terminu. Odnosząc się do powyższej kwestii należy zauważyć, iż strona, poza wypadkami czynności wymagających jej osobistego działania, może działać w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (art. 32, art. 33 § 1. 2 K.p.a.). Pełnomocnik powinien złożyć pełnomocnictwo do akt sprawy dokonując pierwszej czynności procesowej (vide: wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 599/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest zapatrywanie, że niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa przy podaniu o wszczęcie postępowania administracyjnego jest jednym z braków podania, o którym mowa w art. 64 § 2 K.p.a. W razie dostrzeżenia tego braku organ winien wezwać do jego usunięcia i dopiero niezłożenie pełnomocnictwa w terminie zakreślonym w wezwaniu do jego złożenia, zawierającym pouczenie o skutkach niezłożenia, prowadzi do wydania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. decyzji o pozostawieniu podania bez rozpoznania (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1993r. sygn. akt II SA 1308/92, PiŻ 1994/14/15; postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2008r. sygn. akt II GSK 361/07; postanowienie NSA z dnia 29 października 2007r. sygn. akt I FSK 1274/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Nie ulega wątpliwości, iż udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną polegającą na złożeniu oświadczenia woli przez mocodawcę i może nastąpić w dowolnej formie, w szczególności nawet w sposób dorozumiany. Wymóg dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy jest tylko deklaratoryjnym potwierdzeniem udzielonego wcześniej pełnomocnictwa w zmaterializowanej formie, która uwzględnia, wynikającą z art. 14 § 1 K.p.a., zasadą formy pisemnej lub dokumentu elektronicznego obowiązującą w postępowaniu administracyjnym (vide: postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006r. sygn. akt II OSK 270/06; postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2005r. sygn. akt II OSK 241/05; postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2008r. sygn. akt II FSK 1260/07; wyrok NSA z dnia 15 maja 2018r. sygn. akt I OSK 2659/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego też powodu uzupełnienie braku pełnomocnictwa w trybie art. 64 § 2 K.p.a. powoduje, że czynność, którą początkowo oceniono jako dokonaną z owym brakiem, należy uznać za skuteczną. Poprzez konwalidację nieprawidłowo podjęta czynność staje się czynnością prawidłową ale nie od chwili jej konwalidacji, lecz od dnia jej podjęcia (vide: wyrok NSA z dnia 7 marca 2013r. sygn. akt II OSK 2123/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem brak podania w postaci niezałączenia pełnomocnictwa został usunięty w terminie przewidzianym prawem, to w tej sytuacji nie ma znaczenia data umieszczona na pełnomocnictwie, choć pełnomocnictwo mogłoby też nie wskazywać tej daty. Tym samym data udzielenia pełnomocnictwa może być późniejsza od daty wezwania strony do usunięcia braku podania. Istotne jest tylko, czy pełnomocnictwo w rzeczywistości udzielone zostało dla sprawy, do której akt zostało dołączone i czy swoim zakresem obejmuje tą sprawę (vide: wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998r. sygn. akt I SA/Lu 641/97, Lex nr 33427).
Należy zgodzić się z autorem kasacji, iż uregulowania odnoszące się do instytucji pełnomocnictwa zawarte w K.p.a. nie są kompletne i dlatego w razie wątpliwości należy posiłkowo stosować zasady wyrażone w K.c. W sytuacji przekroczenia przez pełnomocnika zakresu umocowania, a więc także w sytuacji gdy osoba działająca jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, to ważność czynności owego falsus procuratora zależy od ich potwierdzenia przez osobę udzielającą pełnomocnictwa (art. 103 § 1 i art. 104 K.c.). Potwierdzenie to winno być dokonane w toku postępowania administracyjnego, w którym taka sytuacja wystąpiła, a więc musi nastąpić przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie. Potwierdzenie ma charakter uniwersalny, obejmuje zarówno formę, jak i termin dokonania czynności oraz przewidziane w niej skutki. Tym samym ma ono moc wsteczną, gdyż odnosi się do chwili dokonania czynności w imieniu mocodawcy (vide: M.Romańska [w:] H.Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019r. wydanie II, uwagi do art. 33; wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2017r. sygn. akt II SA/Kr 910/17 i przywołane tam orzecznictwo, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, akceptując zapatrywania organów obu instancji o przekroczeniu przez skarżących terminu do złożenia wniosku o odszkodowane w trybie art. 73 ww. ustawy. Dostrzeżenie przez organ I instancji braków wniosku z dnia 27 grudnia 2005r. inicjującego postępowanie odszkodowawcze, skutkowało wezwaniem pełnomocnika wnoszącego ów wniosek do usunięcia stwierdzonych braków. Uzupełnienie tych braków, w tym także przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących w zakreślonym przez organ terminie, konwalidowało nieprawidłowo podjętą czynność wszczęcia przez skarżących postępowania na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające. Przy czym konwalidacja ta nastąpiła od dnia podjęcia czynności, a nie od dnia konwalidacji, jak wadliwie przyjęto to w toku dotychczasowego postępowania. Implikuje to konieczność uznania poprawności wniosku z dnia 27 grudnia 2005r., w tym także w zakresie zachowania materialoprawnego terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ww. ustawy.
Powyższe uwagi podważają stanowisko zarówno Sądu I instancji, jak i organów administracji wyrażone w kwestii możliwości potwierdzenia przez stronę czynności pełnomocnika i skuteczności takiej konwalidacji. Argumentacja odwołująca się konieczności zachowania dalej idących rygorów na gruncie prawa administracyjnego przy ocenie skuteczności konwalidacji czynności pełnomocnika nie znajduje oparcia w prawie i brzmi nieprzekonywująco. Trafnie zatem postawiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające.
Nie są natomiast trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004r. sygn. akt OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014r. sygn. akt II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Autor kasacji nie wskazuje na tego rodzaju okoliczności, natomiast podważa dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zarzutów skargi, którą uważa za wadliwą i niepełną, w szczególności poprzez odmowę uwzględnienia regulacji K.c. przy ocenie skuteczności konwalidacji czynności pełnomocnika procesowego. Skoro zarzuty naruszenia regulacji odnoszących się do uzupełnienia braków formalnych podania i skuteczności konwalidacji czynności pełnomocnika procesowego na gruncie przepisów K.c., były zawarte w skardze, to ocena owych zarzutów zaprezentowana w motywach zaskarżonego wyroku nie skutkuje naruszeniem art. 134 § 1 P.p.s.a., także wtedy gdy ocena ta jest wadliwa.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Natomiast mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowią naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011r. sygn. akt I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 2693/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wskazywana w uzasadnieniu tegoż zarzutu wadliwość zapatrywania prawnego wyrażonego w zaskarżonym wyroku i pominięcie dotychczasowego dorobku judykatury, nie stanowią tamy dla poznania podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego wyroku. Możliwa była zatem kontrola kasacyjna zaskarżonego orzeczenia. W tych okolicznościach zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może być uznany za zasadny.
Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie w jakim była zaskarżona w administracyjnym toku instancji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło