I SA/Rz 883/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" spółka z o.o. z/s w K. na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...] w przedmiocie udzielania i rozliczania dotacji dla jednostek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania - postanawia - I. odrzucić skargę, II. zwrócić "A" spółka z o.o. z/s w K. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego. I SA/Rz 883/21 Uzasadnienie "A" spółka z o.o. z/s w K. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wniosła skargę na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] grudnia 2020r., nr [...], zmieniająca uchwałę w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych jednostek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 1930 – dalej ustawa o finasowaniu zadań oświatowych) – w § 1 uchwały – poprzez ustalenie, że wraz z informacją o miesięcznej liczbie uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzednim organ prowadzący szkołę zobowiązany jest przekazać uwierzytelnioną kopię list obecności potwierdzających uczestnictwo na zajęciach, podczas gdy przepisy art.26 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych jasno wskazują, że przekazanie dotacji następuje po przekazaniu wyłącznie informacji o miesięcznej liczbie uczniów, bez potrzeby i konieczności przedkładania jakichkolwiek innych dokumentów, a ponadto warunkiem otrzymania dotacji jest wyłącznie złożenie wniosku o dotację wraz z planowaną liczbą uczniów oraz przekazanie danych do systemu informacji oświatowej. Z uwagi na powyższe naruszenie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 1 zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego – na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 – dalej: P.p.s.a.). Jako podstawę prawną skargi wskazano art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019r., poz. 506 ze zm. – dalej: u.s.g.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że § 1 zaskarżonej uchwały wskazuje, że wraz z informacją o liczbie uczniów, którzy uczestniczyli w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w miesiącu poprzednim, jednostka oświatowa jest zobowiązana przedłożyć uwierzytelnioną kopię list obecności potwierdzających ich uczestnictwo na zajęciach – wyłącznie w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Zdaniem skarżącej, z art. 36 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych wynika, że organ dotujący ma uprawnienie wyłącznie do wglądu do list obecności w toku postępowania kontrolnego, nie jest przy tym uprawniony do posiadania takich list obecności w toku postępowania kontrolnego. Tymczasem Rada Powiatu w zaskarżonej uchwale wprowadziła zapis powodujący de facto, że kontrola prawidłowości pobrania dotacji przeprowadzana jest przez cały czas, przy czym nie w oparciu o wgląd do list obecności, a na podstawie kserokopii tych dokumentów, a więc w szerszym zakresie uprawnień niż wynikający z art. 36 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Ponadto przekazanie list obecności powodowałoby dla beneficjenta dotacji niczym nieuzasadniony wydatek wykonania kserokopii tych dokumentów. Według skarżącej, przekazanie list jest nieproporcjonalnym obowiązkiem nakładanym na beneficjenta dotacji, a zaskarżona uchwała czyni iluzorycznym prawo kontroli prawidłowości pobrania dotacji, gdyż kontrola wykonywana jest już na etapie przyznawania dotacji, ustalania jej wysokości i wypłaty poszczególnych części dotacji w trakcie trwania roku budżetowego. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W ocenie organu skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna, gdyż skarżącej nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi z uwagi na brak interesu prawnego. Organ wskazał, że skarżąca nie pobierała dotacji i takowa może zostać przyznana dopiero w styczniu 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Do wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, przez co rozumieć należy spełnienie przez nią określonych w ustawie warunków formalnych, bez których nadanie jej właściwego biegu nie jest możliwe. W przypadku zatem wniesienia skargi, sąd bada z urzędu jej dopuszczalność pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona uchwała podlega kontroli sądowoadministracyjnej jako akt prawa miejscowego organu jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) i okoliczność ta jest niesporna. W związku z przedmiotem zaskarżenia podstawę prawną wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady powiatu stanowi art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 920 – dalej: u.s.p.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego (nie zaś wskazywany w skardze przepis art. 101 u.s.g., który dotyczy wnoszenia skarg na uchwały organów gminy). Jest to przepis szczególny do ogólnej normy art. 50 P.p.s.a., określającej podmioty, którym przysługuje legitymacja skargowa. Z powołanego przepisu art. 87 ust. 1 u.s.p. wynika, że warunkiem dokonania przez sąd kontroli merytorycznej zaskarżonej uchwały jest stwierdzenie, że strona wnosząca skargę wykazała istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Skarga składana w trybie art. 87 ust. 1 u.s.p. nie ma charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, lecz konieczne jest wykazanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu skarżącego a kwestionowanym aktem, skutkującym naruszeniem jego interesu prawnego. Innymi słowy, strona powinna udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, na przykład zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia realizacji jej uprawnienia lub interesu prawnego. Składający skargę musi zatem wykazać naruszenie własnego aktualnego i realnego interesu prawnego, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją. Niespełnienie tej przesłanki winno natomiast skutkować odrzuceniem skargi - stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Powyższe stanowisko jest powszechnie reprezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) i wojewódzkich sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 31 marca 2015r., sygn. akt I OSK 2933/14, LEX nr 1977759, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 6 lutego 2020r., sygn. akt II SA/Ke 787/19, dost. CBOiS). Podkreśla się również, że wykazywane przez stronę skarżącą naruszenie gwarantowanych jej przez prawo uprawnień powinno być aktualne, a zatem nie może odnosić się do przyszłych, hipotetycznych sytuacji. Nie jest zatem wystarczające wykazanie samej potencjalnej możliwości naruszenia interesu prawnego w przyszłości. Związek ten powinien mieć charakter aktualny, realny i indywidualny. W szczególności interesem prawnym nie legitymuje się podmiot jedynie zainteresowany podjęciem albo uchyleniem określonego aktu, który nie oddziałuje bezpośrednio na jego sferę prawną. Podmiot ten dysponuje bowiem jedynie interesem faktycznym (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2018r., sygn. akt II OSK 3147/17, LEX nr 2524307, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2020r., sygn. akt II SA/po 916/19, LEX nr 2775303, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 10 października 2019r., sygn. akt II SA/Bk 651/19, LEX nr 2726133). Podzielając powyższe poglądy prawne, Sąd w niniejszej sprawie stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że w jej sytuacji pomiędzy jej własną, prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, zachodzi taki związek, że uchwała ta narusza – pozbawia lub ogranicza – jej interes prawny lub uprawnienie. W przedmiotowej skardze, nie zostały co do tego wskazane żadne okoliczności, mimo, że skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie stwierdził tego również Sąd w kontekście okoliczności sprawy. W skardze wskazano jedynie, że skarżąca jest organem prowadzącym dwie niepubliczne szkoły mające siedzibę w S. Natomiast z odpowiedzi na skargę wynika, że skarżąca dotychczas nie ubiegała się o przyznanie dotacji od organu rejestrującego – Powiatu [...] i obecnie takowej nie pobiera oraz że najwcześniej może się o jej przyznanie ubiegać w styczniu 2022r. W przekonaniu Sądu z całokształtu okoliczności wynika, że skarżąca jest jedynie zainteresowana stwierdzeniem nieważności § 1 zaskarżonej uchwały, która aktualnie nie oddziałuje bezpośrednio na jej sferę prawną, co oznacza, że legitymuje się ona jedynie interesem faktycznym, nie zaś aktualnym interesem prawnym. Z przedstawionych względów, Sąd uznał, że wobec braku wykazania przez skarżącą, że w następstwie podjęcia zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia przysługującego jej interesu prawnego lub uprawnienia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, Sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Tym przepisem szczególnym jest w rozpoznawanej sprawie cytowany uprzednio przepis art. 87 ust. 1 u.s.p. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., Sąd odrzucił skargę. W przedmiocie zwrotu uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.