VII SA/Wa 1580/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-30
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Włodzimierz Kowalczyk, Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawcy, którzy nie wykazali interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, mogą być uznani za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, podobnie jak w postępowaniu zwykłym, strona musi legitymować się interesem prawnym wynikającym z przepisów prawa materialnego. Samo sąsiedztwo nieruchomości z inwestycją nie jest wystarczające do uznania się za stronę, jeśli nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza brak ograniczeń w jej zagospodarowaniu wynikających z przepisów odrębnych. Wnioskodawcy, którzy nie wykazali takiego interesu prawnego, nie mogą być uznani za strony, a postępowanie w ich sprawie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący, M. K., M. K. i W. S., domagali się stwierdzenia nieważności decyzji, twierdząc, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. GINB umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie wykazali interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Monika Kramek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. K., M. K. i W. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
I.
Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. K. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych tj. budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami wewnętrznymi: wodociągową, kanalizacyjną, elektryczną, c.o., gazową, wewnętrzną instalacją wodociągową od budynku do studzienki wodomierzowej, wewnętrzną instalacja kanalizacji deszczowej, wewnętrzną instalacją kanalizacji sanitarnej od budynku do studzienki, wewnętrzną instalacją elektryczną WLZ od budynku do zestawu złączowo-pomiarowego w K. przy ul. [...] na działce nr [...], obręb [...] Podgórze.
Decyzją z [...] lutego 2018 r. znak [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania B. B. oraz I. i J. F., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję budowlaną.
Decyzja Wojewody stała się prawomocna.
II.
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. znak: [...] w części wszczętej wnioskiem M.] M. K. i W. S .
W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że pomimo złożenia wniosku o unieważnienie wyłącznie decyzji Prezydenta Miasta K. z . czerwca 2017 r. zobowiązany był, wobec tego że pierwotne postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją Wojewody [...] wydaną w wyniku rozpoznania odwołania, prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego ostatniego organu.
Jednocześnie GINB zwrócił uwagę, że w rozpatruje w tej sprawie wyłącznie wniosek M. K., M. K. i W. S., natomiast wniosek J. F. będzie przedmiotem odrębnego procedowania.
Nadto, mając na względzie, że niniejsze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane wnioskiem z 11 grudnia 2019 r., zaś ustawa z 13 lutego 2020 r. weszła w życie 19 września 2020 r., w sprawie należy stosować przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji (sprzed 19 września 2020 r.).
Dalej organ wskazał, że przedmiotem spornej inwestycji jest budowa budynku mieszkalnego dwulokalowego na działce nr [...] w K. przy ul. [...] wraz z instalacjami wewnętrznymi oraz miejscami postojowymi dla mieszkańców budynku (Projekt zagospodarowania terenu, 1.1. przedmiot inwestycji, str. 4).
M. K., M. K. i W. S.] nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r. i nie wykazali własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego kwestionowanie tej decyzji.
M.K. swój interes prawny w kwestionowaniu ww. decyzji Wojewody wywodzi z tytułu przysługującego jej prawa współwłasności działki nr ewid. [...] (zob. KW nr [...]).
W S swój interes prawny w kwestionowaniu ww. decyzji Wojewody wywodzi z tytułu przysługującego mu prawa własności działki nr ewid. [...] (zob. KW nr [...]).
M. K. nie wykazał natomiast, aby przysługiwał mu tytuł prawny do jakiejkolwiek nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji.
Z projektu budowlanego wynika, że projektowany budynek mieszkalny jednorodzinny dwulokalowy ma wysokość 11,80 m w kalenicy (zob. proj. bud. Przekrój A-A, rys. nr A-5, str. 109).
Analiza projektu zagospodarowania terenu wykazała, że działka inwestycyjna nr ewid. [...] graniczy bezpośrednio z działkami nr ewid. [...] i [...] (należącymi do skarżących). Przy czym działki nr ewid. [...] i [...] są zabudowane budynkami mieszkalnymi.
Ponadto z analizy projektu zagospodarowania terenu wynika, że narożnik projektowanego budynku został zaplanowany w odległości ok. 6 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 27,5 m od granicy działki nr ewid. [...].
Miejsce gromadzenia odpadów stałych zostało zaprojektowane w odległości ok. 12 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 20 m od granicy działki nr ewid. [...]. Dwa miejsca postojowe zostały zaplanowane w odległości ok. 14 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 22 m od granicy działki nr ewid. [...].
Mając na uwadze usytuowanie elementów projektowanej inwestycji jak również wysokość projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (wynoszącą 11,80 m w kalenicy) GINB stwierdził, że działki nr ewid. [...] i [...] nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń - które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa - w zakresie możliwości zagospodarowania ww. działek. Innymi słowy, M.K. i W. S. mogą bez przeszkód zagospodarować działki będące ich własnością, zaś realizacja spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na zakres - wyznaczony przepisami prawa - dopuszczalnego zagospodarowania.
Działki należące do wnioskodawców nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia wyznaczonym na podstawie § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) dotyczący sytuowania budynków od granicy z sąsiednią działką budowlaną, § 13 (przesłanianie obiektów budowlanych), § 19 (sytuowanie miejsc postojowych od granicy działki), § 23 (sytuowanie miejsc do gromadzenia odpadów stałych) oraz § 57 ww. (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 1 (nasłonecznienie pokoi mieszkalnych).
Z akt sprawy, zwłaszcza dokumentacji projektowej spornej inwestycji nie wynika, aby realizacja zaplanowanego przedsięwzięcia pozbawiła nieruchomość wnioskodawców dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja), wpływała na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i nast. rozporządzenia).
Sporne przedsięwzięcie inwestycyjne nie niesie ze sobą ponadnormatywnych uciążliwości w zakresie emisji zanieczyszczeń, czy też pól elekromagnetycznych.
Działki stanowiące własność M.K. i W. S. nie znajdują się w obszarze oddziaływania zakwestionowanej inwestycji, oni sami zaś nie są ograniczeni w możliwości ich zagospodarowania.
Wnioskodawcy nie wykazali również, pomimo ciążącego na nich obowiązku, jaki z dotychczas dopuszczalnych sposobów zagospodarowania należących do nich nieruchomości, będzie niedopuszczalny - w świetle przepisów prawa - wskutek zrealizowania spornego przedsięwzięcia.
GINB wyjaśnił jednocześnie, odwołując się do orzecznictwa sądowego, że położenie nieruchomości w sąsiedztwie planowanej inwestycji nie jest tożsame ze znajdowaniem się tej nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu.
Organ wskazał również, że z powoływanego przez Strony art. 6 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie wynika dla nich, w związku z realizacją spornej inwestycji, ograniczenia w możliwości zabudowy i zagospodarowania należących do nich działek. Jest to bowiem przepis ogólny, który znajduje zastosowanie na etapie ustalania warunków zabudowy, z którego wynika, że ustalenie warunków zabudowy powinno odbyć się z poszanowaniem interesów innych osób.
Odnośnie do kwestii, że sporny budynek przypuszczalnie będzie pełnił funkcję użytkową oraz zamieszkania zbiorowego przez co ruch pojazdów kołowych będzie wzmożony, generujący uciążliwości natury akustycznej oraz wibracyjnej nie przystający do jednorodzinnego charakteru zabudowy GINB wskazał, że z projektu budowlanego wynika, że jego przedmiotem jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że sposób zagospodarowania wnętrza budynku wobec braku przepisów prawa określających warunki co do tego, jakie i ile pomieszczeń o konkretnej funkcji może się znajdować w budynku jednorodzinnym nie może prowadzić do wniosku, że w wyniku realizacji inwestycji powstanie obiekt o innym przeznaczeniu, niż określono to w projekcie budowlanym. Przedmiotem oceny organów administracji architektoniczno-budowlanej są roboty budowlane wynikające z projektu budowlanego, a nie potencjalny sposób użytkowania obiektu w przyszłości, tj. po zrealizowaniu inwestycji.
Nawet gdyby jednak sporny obiekt generował tego rodzaju uciążliwości, to nie mogłyby one stanowić podstawy do uznania, że należące do wnioskodawców działki znajdują się w obszarze oddziaływania sporej inwestycji. Są to bowiem okoliczności faktyczne mogące jedynie powodować zmniejszenie komfortu korzystania z nieruchomości, nie powodujące zaś ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Skarżący mogą skorzystać ze środków prawnych przysługujących im z mocy przepisów prawa cywilnego, które zapewniają ochronę przed różnego rodzaju immisjami.
W tej sytuacji w sprawie znajdował zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. bowiem w przypadku, gdy organ stwierdzi w trakcie postępowania, że podmiot w nim występujący nie ma przymiotu strony, powinien umorzyć postępowanie.
Z uwagi na formalny charakter niniejszego rozstrzygnięcia, merytoryczne zarzuty wnioskodawców dotyczące m.in. naruszenia przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie wymaganego współczynnika intensywności zabudowy, przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego oraz sytuowania miejsc do gromadzenia odpadów stałych nie mogły zostać poddane ocenie w ramach niniejszego postępowania.
III.
Po zbadaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wywiedzionego przez M.K., M.K. i W. S., GINB decyzją z [...] maja 2021 znak [...] utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu GINB powtórzył i podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko podkreślając brak wykazania przez wnioskodawców interesu prawnego.
Za bezzasadny uznano zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. W ocenie GINB postępowanie przed organem pierwszej instancji było prowadzone w sposób sprawny, a czynności podejmowane przez organ doprowadziły do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny Interes obywateli.
Z uwagi na formalny charakter niniejszego rozstrzygnięcia, merytoryczne zarzuty wnioskodawców dotyczące m.in. naruszenia przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przepisów rozporządzenia nie mogły zostać poddane ocenie.
IV.
Skargę na powyższą decyzję wywiedli M. K., M. K. i W. S[...] zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 oraz art. 28 ust. 2 P.b. poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji bezpodstawną odmowę przyznania statusu strony wnioskodawcom w niniejszym postępowaniu skutkującą umorzeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sytuacji, w której nieruchomości wnioskodawców znajduję się w strefie oddziaływania spornej inwestycji;
2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z . czerwca 2017 r. nr . w sytuacji, w której wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
3. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 oraz ust. 3a P.b. poprzez:
- brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego wyrażającego się w bezpodstawnej odmowie analizy treści projektu budowlanego stanowiącego podstawę wydania decyzji Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę w zakresie jego zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z powołaniem się na rzekomy brak obowiązku organu administracji architektoniczno-budowalnej merytorycznego sprawdzenia projektu podczas, gdy istota postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wyraża się w samoistnym prawie i obowiązku organu orzekającego kontroli zasadności zarówno merytorycznej jak i formalnej badanej decyzji;
- odmowę weryfikacji zasadności oświadczeń projektantów dotyczących zgodności projektu z obowiązującymi przepisami prawa;
- odmowę weryfikacji poprawności przyjętych rozwiązań projektowych w aspekcie przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych usytuowanych w sąsiednich budynkach;
- wadliwe przyjęcie, że projekt spełnia wymogi rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa pożarowego.
4. nadto zaskarżonej decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wyrażający się w przyjęciu, że nieruchomości wnioskodawców nie znajdują się w strefie oddziaływania spornej inwestycji pomimo braku merytorycznego sprawdzenia tej kwestii.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania.
Skarżący nie zgodzili się z GINB, że nie przysługuje im przymiot strony. Teza taka w sytuacji braku przeprowadzenia konkretnej i merytorycznej kontroli wniosku oraz projektu budowlanego jest przedwczesna i wadliwa. Błędne są wskazania organu jakoby to wnioskodawcy za jedyną przesłankę oddziaływania wskazali sam fakt bycia właścicielem sąsiadujących nieruchomości.
W ocenie Skarżących ustalając krąg stron w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę czy to w trybie zwyczajnym czy też nadzwyczajnym powinno się brać pod uwagę art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. stanowiący, że każdy ma prawo - w granicach określonych ustawą - do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przepis ten jest z tej samej daty, co znowelizowany art. 28 ust. 2 P.b., a dodatkowo jest on ucieleśnieniem zasady wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.
Działki M. K. oraz W. S. bezpośrednio sąsiadują od swojej strony zachodniej z działką inwestycyjną. Ich wzajemna bliskość bezsprzecznie powoduje, że inwestycja oddziałuje na sąsiadujące nieruchomości. Okoliczność ta sama w sobie przesądza istnienie interesu prawnego uczestników.
W sytuacji braku dokonania przez GINB sprawdzenia wniosku oraz projektu zarówno na płaszczyźnie materialnej jak i formalnej przedwczesne są twierdzenia, że wnioskodawcom nie przysługuje status strony. Brak pogłębionej analizy uniemożliwia rzetelną i wyczerpująca odpowiedź na pytanie czy sporna inwestycja oddziałuje na nieruchomości wnioskodawców. Przyjęcie przez organ postępowania jurysdykcyjnego, że oświadczenie projektanta stanowi w swej istocie niewzruszalny dowód prawdziwości treści w nim zawartych prowadzić musi do nieakceptowalnych wniosków. Oto bowiem organ nie byłby ani uprawniony ani zobowiązany do interwencji nawet w tych przypadkach, w których treść oświadczenia w jawny sposób byłaby sprzeczna z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ ma to obowiązek weryfikować.
Organ w sposób rażący uchybił obowiązkowi sprawdzenia zgodności projektu z obowiązującym planem zagospodarowania. Projektowana inwestycja w rażący sposób uchybia wymogom dotyczącym przeznaczenia oraz powierzchni zabudowy terenu inwestycyjnego wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki.
Za błędne uznano stanowisko organu wskazujące, że nie ma on prawa, ani też obowiązku prowadzenia weryfikacji merytorycznej wyliczeń i oświadczeń projektanta zawartych we wniosku oraz projekcie budowlanym. Sprawdzanie zawartości merytorycznej projektu architektoniczno-budowlanego w toku postępowań nadzwyczajnych jest nie tylko możliwe, a wręcz konieczne.
Organ ma obowiązek dokonać merytorycznej analizy konkretnych zapisów projektu budowlanego, konfrontując go z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Brak dokonania przedmiotowych czynności nadzorczych czyni niemożliwym skonkretyzowanie charakteru oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomości sąsiednie wnioskodawców. O ile projekt budowlany powinien zawierać informacje o obszarze oddziaływania (art. 34 ust. 3 pkt 5 P.b.), to ustalenia projektanta w tym zakresie nie są dla organów wiążące. Prawidłowe ustalenie stron postępowania wymaga ostatecznego określenia tego obszaru przez organy orzekające, które nie mogą powoływać się w tym względzie jedynie na fakt ustalenia obszaru oddziaływania w projekcie budowlanym i we własnym zakresie zobowiązane są do jego zweryfikowania.
Skarżący wskazali również na szereg wad decyzji budowlanej, które nie zostały zbadane przez organ, w szczególności zaś niezgodność z planem miejscowym, niezgodności powierzchni biologicznie czynnej, czy wadliwego przeznaczenia budynku, czy niezgodność z normami technicznymi i przeciwpożarowymi.
V.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI.
Skarga jest bezzasadna.
W postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego immanentnie związane jest - co do zasady - z normami prawa materialnego, tj. należy ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1559/06). Interes prawny pojawia się zatem zawsze wtedy, gdy ustalony zostanie związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegający na tym, że akt stosowania normy prawnej może mieć wpływ na sytuację podmiotu ustaloną właśnie przepisem prawa materialnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 2164/97).
Cechą wyróżniającą interesu prawnego jest przy tym to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania danego przepisu prawa.
W postępowaniu budowlanym, dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę, tak określony interes prawny ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 P.b., a więc w nieco węższym podmiotowo zakresie, bowiem odwołującym się do wymienionych w tym przepisie osób tj. inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu jest przy tym definiowany w art. 3 pkt 20 P.b. i rozumie się go jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy. Słusznie GINB przy tym wskazuje, że w tej sprawie należy stosować przepisy Prawa budowlanego określające przymiot strony w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r. i która jeszcze bardziej zawęziła krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu budowlanym.
Jednocześnie należy podkreślić, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a zatem w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, ustalenie interesu prawnego następuje także we wskazany sposób, a więc przy uwzględnieniu kręgu podmiotowego określonego w art. 28 ust. 2 P.b. Tryb nadzwyczajny nie zmienia bowiem tego, że nadal mamy w takiej sprawie do czynienia z "kontrolą" udzielonego pozwolenia na budowę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 598/06; wyroki WSA w Warszawie z 17 czerwca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 470/08; wyrok z 3 września 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 904/08).
Jak wyżej wskazano, w postępowaniu dotyczącym czy to wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też w postępowaniu nadzwyczajnym takiej decyzji dotyczącym, strona, aby możliwa była merytoryczna ocena formułowanych przez nią zarzutów, winna legitymować się interesem prawnym. Pojęcie to, przewidziane we wspomnianym już art. 28 k.p.a., wskazuje na potrzebę odnalezienia konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której można skutecznie żądać czynności organu w sprawie. Interes prawny musi zatem wynikać z przepisu prawa, być konkretny i aktualny w danym momencie.
Jeżeli więc w sprawie mamy do czynienia z właścicielem nieruchomości, jej zarządcą lub użytkownikiem wieczystym należy zbadać, czy nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, o którym mowa w art. 3 pkt 20 P.b. Wskazane w tym przepisie pojęcie "przepisów odrębnych", które należy uwzględnić przy ustalaniu obszaru oddziaływania planowanej inwestycji to przede wszystkim przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Istotne są jednak również przepisy dotyczące np. ochrony środowiska (m.in. dotyczące ochrony przed hałasem), a także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego, czego nie należy mylić z potrzebą zbadania zgodności inwestycji z planem lub decyzją o warunkach zabudowy.
Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno zatem nastąpić konkretnie, na potrzeby każdej, indywidualnie ocenianej sprawy przy wzięciu pod uwagę funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanego zamierzenia. Jeżeli w efekcie analizy "założeń projektowych" organ dojdzie do wniosku, iż jakaś nieruchomość może znaleźć się w takim obszarze oddziaływania, jej właściciel lub zarządca winien zostać uznany za stronę postępowania. Podkreślić należy, że organ w tym przypadku nie analizuje rzeczywistego sposobu wykorzystania obiektu, a sposób założony, o który wnioskuje strona i na który uzyskuje pozwolenie na budowę.
VII.
W niniejszej sprawie bez jakiejkolwiek wątpliwości należy stwierdzić, że M. K. nie wykazała, aby posiadał interes prawny. Pomimo wskazywania przez organ na konieczność udokumentowania własnego interesu prawnego Skarżący nie wskazał nawet z czego konkretnie wywodzi prawo do kwestionowania decyzji budowlanych. Nie wskazał jakiejkolwiek nieruchomości, którą można byłoby ocenić jako znajdującą się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Skarga w tym zakresie podmiotowym jest zatem oczywiście bezzasadna, stanowiąc w istocie gołosłowną polemikę z oceną organu.
Wbrew twierdzeniom skargi, M.K. oraz W. S. swój interes prawny wywodzą z prawa własności odpowiednio działek nr ewid. [...] (KW nr [...]) i nr ewid. [...] (KW nr [...]).
Sąd w całości podziela argumentację GINB wskazującą na to, że nieruchomości te, pomimo sąsiadowania z nieruchomością inwestycyjną, nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, polegającej na budowie budynku mieszkalnego. Przeciwne twierdzenia wskazanych Skarżących wynikają zaś z faktu niezadowolenia realizowaną inwestycją niż z mającego swoje źródło w przepisach prawa interesu prawego.
Organ słusznie przy tym przeanalizował projekt budowlany wskazując, że parametry budynku, odczytane m.in. z projektu zagospodarowania terenu i przekroi poprzecznych wskazują na znaczne oddalenie inwestycji i brak nie tylko naruszenia ale w ogóle samego zagrożenia możliwości swobodnego zainwestowania działek Skarżących. Jeżeli więc narożnik projektowanego budynku został zaplanowany w odległości ok. 6 m od granicy najbliżej leżącej działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 27,5 m od granicy działki nr ewid. [...], to trudno w ogóle mówić o tym, aby interes prawny Skarżących doznawał jakichkolwiek naruszeń. To samo dotyczy miejsca gromadzenia odpadów stałych, czy też zaprojektowanych miejsc postojowych. Podkreślenia wymaga także to, że takie umiejscowienie obiektu i związanej z nim infrastruktury technicznej nie narusza praw Skarżących, a wskazywane przez nich okoliczności świadczą co najwyżej o interesie faktycznym. Żadnego znaczenia nie ma przy tym twierdzenie o ciągach przewodów kominowych, zagrożonych sporną inwestycją, jest to bowiem wyłącznie gołosłowne twierdzenie Skarżących, a nie udowodniony fakt. Trudno też w sposób uzasadniony twierdzić, że obiekt budowlany o przeciętnej wysokości, oddalony znacznie od budynków Skarżących (z pomiarów dokonanych przez Sąd na ogólnodostępnej internetowo mapie - patrz https://mapy.geoportal.gov.pl - wyszukiwanie po identyfikatorze działki inwestycyjnej tj. [...] wynika, że jest to min. 18,5 m) oddziałuje negatywnie na nieruchomości Stron.
Z tych więc powodów organ słusznie uznał, że po wszczęciu postępowania nieważnościowego i przeanalizowaniu przesłanki interesu prawnego trójki Skarżących, stwierdzono jego brak. W konsekwencji GINB zasadnie przyjął, że w sprawie należy umorzyć postępowanie w części, dotyczącej M.K., M. K. i W. S.
Za oczywiście bezzasadny uznano przy tym zarzut nr 1 skargi wskazujący na naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 oraz art. 28 ust. 2 P.b.
Po pierwsze, art. 61a § 1 k.p.a. w ogóle w sprawie nie znajdował zastosowania, gdyż organ nie odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego, a po jego wszczęciu i przeprowadzeniu w niezbędnym zakresie umorzył to postępowanie. Powołanie tego przepisu należy zatem traktować jako swego rodzaju omyłkę pisarską.
Po drugie, nieruchomości Skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. To, że leżą w sąsiedztwie nieruchomości inwestycyjnej nie daje jeszcze ich właścicielom uprawnienia do kwestionowania sąsiedniej zabudowy, jeżeli ta nie ma jakiegokolwiek wpływu na zagospodarowanie tych nieruchomości. Ponadto wskazać należy, że inwestor w zasadzie wyczerpał całość przysługującego mu na podstawie planu miejscowego współczynnika powierzchni biologicznie czynnej, zaś działka inwestycyjna w kształcie objętym wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę na wysokości nieruchomości Skarżących przewidywała wyłącznie teren zielony (biologicznie czynny), bez jakiejkolwiek zabudowy. Inna rzecz w jaki sposób jest on rzeczywiście wykorzystywany, co jednak nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Chybiony jest także zarzut nr 2 skargi. Organ zasadnie podkreślił, że aby dokonać oceny istnienia wady kwalifikowanej, w pierwszej kolejności należy mieć pewność, że wnioskodawca który się tego domaga w rzeczywistości jest stroną postępowania tj. legitymuje się interesem prawym. Tym samym bez znaczenia są okoliczności powielane przez Skarżących ze skargi wywiedzionej przez J F.
Niezasadny jest także zarzut nr 3 skargi. Wbrew ocenie Skarżących, organ prawidłowo rozpatrzył materiał dowodowy na który składa się cała dokumentacja ze sprawy o pozwolenie na budowę. Podobnie jak wcześniej należy wskazać, że w zaskarżonych decyzjach organ nie stwierdził braku po jego stronie jak i po stronie organu orzekającego w trybie zwykłym obowiązku merytorycznego sprawdzenia projektu, weryfikacji oświadczeń projektantów, czy też poprawności przyjętych rozwiązań projektowych. Zarzuty w tym zakresie również został przeniesiony do niniejszej sprawy ze sprawy J. F.
Chybiony jest, o czym już wskazano wyżej, zarzut poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych. Nieruchomości dwójki Skarżących nie znajdują się bowiem w obszarze oddziaływania inwestycji, co szeroko opisał organ, a Sąd ten pogląd podzielił.
Jakkolwiek więc Sąd nie ma wątpliwości, że Skarżący M. K., M. K. i W. S. nie mają interesu prawnego uzasadniającego ich wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji budowlanych, o tyle za zasadne uznaje wskazanie tym Skarżącym innych możliwości działania w sprawie, celem ochrony nie tyle przed sporną inwestycją (ta bowiem w zaprojektowanej formie nie powoduje żadnych negatywnych prawnie oddziaływań na sferę uprawnień Skarżących), co przed jej rzeczywistym niezgodnym z prawem wykorzystywaniem przez inwestora.
Po pierwsze należy zauważyć, że działka inwestycyjna nr ewid. [...] została podzielona na dwie działki nr ewid. [...] (zabudowana budynkiem mieszkalnym) i [...] (niezabudowana). Wskazany podział nie zrywa jednak związku obu działek z wydaną i pozostająca w obrocie prawnym decyzją o pozwoleniu na budowę. Oznacza to zatem, że wykorzystanie działki nr ewid. [...] może następować wyłącznie w sposób przewidziany w pozwoleniu na budowę a więc jako teren powierzchni biologicznie czynnej, na co inwestor wyraził zgodę, inaczej nie otrzymałby pozwolenia na budowę. Żadne inne wykorzystanie tego terenu np. na parking samochodowy, bądź pod dalsza zabudowę kubaturową nie wchodzi w rachubę, niezależnie od tego, czy równolegle narusza przepisy techniczne o lokalizowaniu parkingów od granic nieruchomości i budynków mieszkalnych wskazanych w rozporządzeniu ws. warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kwestia ta w oczywisty sposób wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania i jest przez Sąd podnoszona wyłącznie sygnalizacyjnie, celem zwrócenia na nią uwagi Skarżących.
Po drugie, w razie bezprawnej zmiany sposobu użytkowania zaprojektowanego obiektu mieszkalnego (wynajem komercyjny powierzchni mieszkalnych), co do zasady osobom mających status Strony, oceniany tym razem na zasadzie art. 28 k.p.a., przysługiwać będzie prawo poddania takiej zmiany kontroli organów nadzoru budowlanego. Również i ta sprawa wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło