II SA/Gd 608/20
WyrokWSA w Gdańsku2021-01-20
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Diana Trzcińska, Magdalena Dobek - Rak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę jest bezprzedmiotowe, jeśli wysokość odszkodowania została wcześniej ustalona w trybie cywilnoprawnym, mimo zarzutów dotyczących ważności tego ustalenia?Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania jest bezprzedmiotowe, jeśli kwestia ta została już rozstrzygnięta w trybie cywilnoprawnym. Ustalenie odszkodowania w drodze cywilnoprawnej, nawet jeśli dotyczyło majątku wspólnego małżonków i zostało podpisane przez jednego z nich, wyklucza możliwość ponownego ustalania tego odszkodowania w postępowaniu administracyjnym, chyba że ważność czynności cywilnoprawnej została skutecznie podważona w odpowiednim trybie. W przypadku braku takich dowodów, organy administracji prawidłowo umarzają postępowanie.Stan faktyczny
Skarżący domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, kwestionując ważność protokołu z 1998 r., na mocy którego ustalono odszkodowanie w trybie cywilnoprawnym. Zarzucił, że protokół został podpisany tylko przez jednego z małżonków (jego matkę), a jego ojciec (współwłaściciel) nie wyraził zgody, co stanowiło czynność przekraczającą zwykły zarząd. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na wcześniejsze ustalenie odszkodowania w trybie cywilnoprawnym. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o umorzeniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody z dnia 1 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala skargę.
W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody (dalej jako "Wojewoda") z dnia 1 czerwca 2020 r., którą utrzymał w mocy decyzję Starosty (dalej jako "Starosta"), wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia 26 listopada 2019 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział ½ części, za pozbawienie prawa własności działki nr [..] w B., gmina W. (obecnie działki [..] i [..] położone w O., gmina W).
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wójt Gminy (dalej jako "Wójt") decyzją z dnia 16 września 1991 r., wraz z aneksem do decyzji z dnia 27 września 1991 r., zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej we wsi B., oznaczonych jako działki nr [..] i [..], stanowiących własność na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej T. i A. małżonków K., na działki nr [..]-[..]. Na mocy aneksu do decyzji z dnia 27 września 1991 r. nowopowstała działka nr [..] o powierzchni 1128 m2 została przejęta nieodpłatnie na własności Gminy jako droga dojazdowa do działek budowlanych.
Na mocy protokołu nr [..] sporządzonego w dniu 2 grudnia 1998 r. pomiędzy A. K. a Gminą ustalono wysokość odszkodowania należnego za przejęcie przez Gminę na własność działki nr [..] na kwotę 3.400 zł.
Pismem z dnia 21 września 2018 r. W. K. wystąpił do organu z zaproszeniem do podjęcia rokowań w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział ½ części, za pozbawienie prawa własności działki nr [..] położonej w B., gmina W. (obecnie działka oznaczona numerem [..] i [..] położonej w O., gmina W.).
Pismem z dnia 15 października 2018 r. W. K. wniósł do Starosty o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przysługujący mu udział w wprawie własności działki nr [..] wydzielonej z przeznaczeniem pod drogę, na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1985, nr 22, poz. 99 ze zm.), dalej jako u.g.g.w., w zw. z art. 98 ust. 3 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2020 r., poz. 65 ze zm.), dalej jako u.g.n.
Uzasadniając skarżący wskazał, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt
[..], nabył spadek po zmarłym T. K. w udziale 1/3 oraz zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt [..], nabył spadek po zmarłej A. K. w udziale ½. Dalej wnioskodawca zakwestionował ważność protokołu nr [..] z dnia 2 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania wskazując, że T. K. nie podpisał tego protokołu, zaś nie można domniemywać zgody małżonka na dokonanie przez drugiego małżonka czynności prawnej przekraczającej zwykły zarząd majątkiem wspólnym.
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2018 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawnie z wniosku W. K. wskazując, że między ówczesnymi właścicielami działki nr [..] a Gminą doszło do ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie prawa własności tej działki. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Wojewody z dnia 14 czerwca 2019 r. W konsekwencji Starosta w dniu 1 października 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęcie przez Gminę na własność działki nr [..] położonej w B., gmina W.
Decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. Starosta umorzył postępowanie uznając je za bezprzedmiotowe. Jak wskazał, za działki wydzielone w wyniku podziału z przeznaczeniem pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Starosta uznał, że odszkodowanie za przejęcie na własność przez Gminę nieruchomości obejmującej przedmiotową działkę nr [..], zostało ustalone na mocy protokołu nr [..] sporządzonego w dniu 2 grudnia 1998 r. pomiędzy A. K. a Gminą.
Odnosząc się do zarzutu nieważności wymienionego protokołu nr [..] Starostwa stwierdził, że czynność ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie własności nieruchomości stanowi czynność zwykłego zarządu w rozumieniu art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W odwołaniu skarżący zakwestionował ustalenia organu pierwszej instancji, w szczególności pominięcie, że na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt [..], stwierdzono nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia 16 września 1991 r. w części, tj. w zakresie orzeczenia o nieodpłatnym przejęciu na własność Gminy nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości B., działka nr [..] i [..] o łącznej powierzchni 1482 m2 (aneks do decyzji).
Decyzją z dnia 1 czerwca 2020 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż wysokość należnego odszkodowania za przejęcie przez Gminę własności działki nr [..] zostało ustalone w trybie cywilnoprawnym na podstawie protokołu nr [..] z dnia 2 grudnia 1998 r.
Odnosząc się do decyzji Kolegium w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Wojewoda uznał, że nie ma ona znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wysokość odszkodowania została ustalona w drodze cywilnoprawnej.
W skardze do sądu W. K. zarzucił:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą podstawy do umorzenia postępowania, a w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 104 § 1 k.p.a. i niewydanie decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie mimo istnienia podstaw ku temu;
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie uzgodnienia miały miejsce i strony zawarły porozumienie w sprawie wysokości odszkodowania, podczas gdy protokół z dnia 2 grudnia 1998 r. został podpisany wyłącznie przez A. K. mimo, że dzielona nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków, a także mimo to, że rzeczony protokół nie został podpisany przez T. K., po którym skarżący odziedziczył co najmniej prawo do 1/6 części odszkodowania za działkę nr [..], a wreszcie mimo to, że w sprawie nie przeprowadzono dowodu potwierdzającego, że osoba reprezentująca Gminę podczas sporządzania protokołu była umocowana do zawarcia w imieniu Gminy umowy w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania należnego za działkę nr [..];
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 § 1 w zw. z art. 36 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), dalej jako k.r.o., poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że czynność prawna A. K. podjęta w dniu 2 grudnia 1998 r., a polegająca na uzgodnieniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wchodzącą w skład majątku wspólnego małżonków jest ważna mimo, iż stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem wspólnym, a dokonana została bez zgody współmałżonka;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713), dalej jaki u.s.g., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że Gmina była należycie reprezentowana przy zawieraniu umowy z dnia 2 grudnia 1998 r.
W uzasadnieniu skarżący zakwestionował możliwość uznania, że protokół z dnia 2 grudnia 1998 r., podpisany jedynie przez jednego współmałżonka, może stanowić dowód uzgodnienia odszkodowania w drodze cywilnoprawnej oraz to, że dla stwierdzenia skuteczności czynności przekraczającej zwykły zarząd, jaką jest ustalenie odszkodowania, wystraczający jest brak sprzeciwu drugiego współmałżonka. Ponadto strona wyraziła wątpliwość co do prawidłowej reprezentacji Gminy w toku zawierania ww. protokołu, gdyż w aktach sprawy brak jest wskazania podstawy prawnej i umocowania dla osoby podpisującej ów protokół i dokonującej uzgodnień ze współwłaścicielką nieruchomości przeznaczonej pod drogę.
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Stanowisko w sprawie zajęła także Gmina, która wniosła o oddalenie skargi jako niezasadnej. W ocenie uczestnika postępowania zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty odpowiada prawu. Uczestniczka stoi na stanowisku, że odszkodowanie zostało ustalone na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Gminą a A.K. działającą również w imieniu męża – T. K. Wobec wykorzystania cywilnoprawnego trybu ustalenia odszkodowania bezprzedmiotowe stało się wydanie decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania. Odnosząc się zaś do zarzuty niewłaściwej reprezentacji Gminy, uczestnik wskazał, że już z samego protokołu wynika, że sekretarz gminy działał z upoważnienia Wójta, zatem zarzut ten jest chybiony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewody utrzymującą w mocy rozstrzygniecie Starosty o umorzeniu postepowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną w wyniku podziału z przeznaczeniem pod drogę publiczną. W ocenie sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Kwestią sporną w sprawie było to, czy organy prawidłowo stwierdziły bezprzedmiotowość postępowania w świetle art. 105 § 1 k.p.a., co doprowadziło do umorzenia postępowania z wniosku skarżącego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej u.g.n.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że przesłanki stanu bezprzedmiotowości postępowania mogą być dwojakiego rodzaju: mieć charakter podmiotowy, dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania, jak i przedmiotowy, dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego. W akcie stosowania prawa administracyjnego organ dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, kształtując jego sytuację prawną, co oznacza, że przesłanki podmiotowe odnoszą się do zdolności określonego podmiotu do bycia podmiotem obrotu prawnego i zagadnienia identyfikacji sfery interesu prawnego tego określonego podmiotu, a przesłanki przedmiotowe - do tego, jakie określone i skonkretyzowane obowiązki mają być nałożone, a jakie uprawniania przyznane. W bezprzedmiotowości postępowania chodzi o przeszkody, czy to wynikające z przepisów postępowania administracyjnego, czy to z przepisów materialnych, które wykluczają możność autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków strony w akcie stosowania prawa administracyjnego.
W rozpoznawanym wypadku skarżący, jako spadkobierca byłych właścicieli działki nr [..] w B., stanowiącej obecnie działki nr [..] i [..], domagał się ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość przeznaczoną pod drogę, a przejętą na własność przez Skarb Państwa z mocy prawa, stosowanie do art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99), dalej jako u.g.g.w., w brzmieniu z dnia, w którym decyzja Wójta Gminy z dnia 16 września 1991 r. stała się ostateczna.
Podstawą powyższego żądania był art.129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa, m.in. w art. 98 ust. 3 u.g.n. Z kolei ten przepis przewiduje, że decyzja o ustaleniu odszkodowania na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego nieruchomości) może być wydana, tylko w wypadku braku uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy właścicielem a właściwym organem.
W świetle tych regulacji należy stwierdzić, że tryb decyzyjny (administracyjny) ustalenia odszkodowania jest obligatoryjnie poprzedzany trybem cywilnoprawym – konsensualnym. Przyjęcie przez ustawodawcę reguły, że kwestia odszkodowania może być załatwiona w dwóch równoprawnych trybach opartych na odmiennych metodach regulacji (cywilnoprawnej oraz administracyjnoprawnej) oznacza, że zastosowanie jednej metody wyklucza stosowanie drugiej. Innymi słowy załatwienie kwestii odszkodowania w trybie cywilnoprawnym wyklucza prowadzenie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie tego odszkodowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania zatem możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy tryb cywilnoprawny zakończy niepowodzeniem. Tylko bowiem w takim wypadku zostaje spełniona przesłanka braku porozumienia co do wysokości odszkodowania i strona postępowania może następnie skorzystać z norm regulujących ustalanie i wypłatę odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 596/13; z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1479/16; z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 2674/18, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie i sąd orzekający w niniejszej sprawie również podziela taką wykładnię art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 98 ust. 3 u.g.n.
Natomiast podstawą prawną podziału nieruchomości i przejęcia wydzielonej działki przez jednostkę samorządu terytorialnego były przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z jej art. 12 ust. 1 podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 5).
W związku z tym, zarówno w stanie prawnym obowiązującym w dacie zatwierdzenia podziału przedmiotowej działki, jak i aktualnie, możliwe było prowadzenie rokowań w kwestii wypłacenia odszkodowania oraz jego wysokości, a także ustalenie samego odszkodowania w trybie cywilnoprawnym – konsensualnym. W orzecznictwie bowiem nie budzi wątpliwości, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy z 1985 r. (który został wprowadzony od dnia 10 kwietnia 1991 r. i miał tożsamą treść, co stanowiący podstawę decyzji podziałowej art. 12 ust. 5 u.g.g.w.) nie wyklucza prowadzenia rokowań w trakcie prowadzania postępowania podziałowego, jak i nie wyraża zakazu ustalania odszkodowania w wyniku rokowań (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 958/06, dostępny w CBOSA).
W ustalonych przez organy okolicznościach niniejszej sprawy wynika, że decyzją z dnia 16 września 1991 r. Wójt Gminy zatwierdził przedłożony przez właścicieli działek nr [..] i [..] w B. projekt podziału tych działek. W aneksie do tej decyzji z dnia 27 września 1991 r. wskazano, że nowopowstała działka nr [..] została przeznaczona pod drogę dojazdową do działek budowlanych. Ponadto w aneksie tym wskazano, że przejęcie tej działki na własność Gminy następuje nieodpłatnie. Z kolei w dniu 2 grudnia 1998 r. A. K. podpisała protokół nr [..], na mocy którego byli właściciele działki nr [..] uzyskali od Gminy kwotę 3.400 zł tytułem odszkodowania za przejecie na własność jednostki samorządu terytorialnego działki nr [..].
Jak już natomiast wskazano, ustalenie odszkodowania w drodze cywilnoprawnej – a taki charakter mają negocjacje między właścicielem przejętej działki a organem, na który przeszło prawo własności gruntu – stanowi negatywną przesłankę do orzekania o odszkodowaniu w drodze administracyjnej. Dokonanie oceny czynności cywilnej należy do organów administracyjnych tylko w kontekście, w jakim, jest to konieczne do oceny, czy ta czynności rozporządzająca była dokonana ze skutkiem prawnym dla sfery prawnej strony postępowania administracyjnego w sprawie o odszkodowanie i w pełnym zakresie jego interesu prawego wynikającego z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Wobec tego ocena oświadczenia złożonego w toku negocjacji wymagała ustalenia, czy podmiot je składający był do tego uprawniony.
Mianowicie, protokół z dnia 2 grudnia 1998 r. został podpisany wyłącznie przez A. K. w sytuacji, gdy nieruchomość, za którą ustalono odszkodowanie w dniu wydania decyzji podziałowej stanowiła przedmiot współwłasności małżonków K. W związku z tym, rozważając kwestię skuteczności dokonanej przez nią czynności w odniesieniu także do T. K. i tym samym uznania, że odszkodowanie zostało ustalone wobec obojga małżonków co wyłącza możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za działkę nr [..] z wniosku spadkobiercy, wymaga sięgnięcia do regulacji ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej jako k.r.o.).
W ocenie sądu, roszczenie odszkodowawcze stanowiło składnik majątku wspólnego małżonków K., jako przedmiot majątkowy nabyty w trakcie trwania małżeństwa bądź też jako dochód z tego majątku wspólnego. To zaś oznacza, że każdy z małżonków, zarówno na gruncie stanu prawnego obowiązującego w chwili wydania decyzji podziałowej, jak i obecnie miał prawo zarządu majątkiem wspólnym. Przy czym, należy zauważyć, że o ile w obecnym stanie prawnym, w ocenie sądu, zrzeczenie prawa do odszkodowania jako forma umownego zwolnienia z długu pozostaje poza katalogiem ustalonym w art. 37 § 1 k.r.o., to zgodnie ze stanem prawnym, obowiązującym w dniu wydania decyzji podziałowej, zgoda współmałżonka była konieczna na czynności prawne przekraczające zwykły zarząd majątkiem wspólnym (art. 36 § 2 k.r.o. w brzmieniu z września 1991 r.). Analizując jednak okoliczności sprawy sąd uznał, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż prowadząc negocjacje w sprawie odszkodowania i podpisując protokół ustalający jego kwotę, A.K. działała bez zgody współmałżonka lub też, że dokonała działania z przekroczeniem zakresu zwykłego zarządu majątkiem wspólnym.
Zgodnie z aneksem do umowy podziałowej, przejęcie na własność Gminy działki nr [..] miało nastąpić nieodpłatnie, a zatem w sposób niewątpliwie niekorzystny dla właścicieli, natomiast przeprowadzone negocjacje i protokół stanowią działanie na korzyść interesów właścicieli i trudno uznać, aby współmałżonek biorącej udział w negocjacjach A. K. mógł sprzeciwiać się takim działaniom. Tym bardziej, że brak jest w aktach jakichkolwiek dowodów, jak również nie przedstawił takich skarżący, wskazujących, że T. K. kwestionował ustalenia protokołu i sprzeciwiał się działaniom małżonki również w jego imieniu. Na to, że ustalenia związane z odszkodowaniem za przejęty grunt były dokonywane w imieniu obojga małżonków wskazuje także treść protokołu, gdzie posłużono się sformułowaniami "właściciele otrzymują", "my niżej podpisani, właściciele ww. działek, oświadczamy, że [...]", których żadna z osób podpisujących protokół nie kwestionowała.
Sąd wojewódzki zaznacza przy tym, że cywilnoprawny charakter umowy zawartej między właścicielami i Zarządem Gminy uniemożliwia ocenę jej skuteczności w inny sposób, niż przed sądem powszechnym. Takie też jest aktualne stanowisko judykatury zajęte w licznych sprawach inicjowanych przez reprezentującego skarżącego pełnomocnika r. pr. Ł. L., m.in. w wyroku NSA z dnia 17 listopada 2020 r., sygn akt I OSK 1177/20, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia nsa.gov.pl.
Niezasadny okazał się także zarzut strony skarżącej, że osoba biorąca w imieniu organu udział w negocjacjach nie była upoważniona do reprezentowana organu. Wprawdzie skarżący trafnie wskazał, że zgodnie z art. 31 u.s.g. to wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz, lecz nie oznacza to, że każda czynność władcza dokonywana jest osobiście przez wójta. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 33 ust. 1 u.s.g. wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, którego jest kierownikiem, zaś na mocy art. 39 ust. 2, zarówno w obecnym brzmieniu jak i w dacie sporządzania protokołu, wójt mógł upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych, o których mowa w ust. 1, w imieniu wójta. Taką możliwość przewiduje także art. 268a k.p.a. Dekoncentracji kompetencji wójt może dokonać w zakresie swojej właściwości w regulaminie organizacyjnym, zakresie czynności lub odrębnym upoważnieniem. W związku z tym, skoro ustawodawca przewidział możliwość dekoncentracji zadań wójta i scedowania niektórych z nich na jego zastępców lub pracowników urzędu gminy, to w sytuacji, gdy daną czynność wykonuje pracownik Urzędu Gminy, posługujący się przy tej czynności stanowiskiem służbowym, papierem z pieczęcią Urzędu oraz pieczęcią służbową z oznaczeniem "z up. WÓJTA", brak jest podstaw do kwestionowania uprawnienia takiej osoby do reprezentowania wójta przy danej czynności i domagania się przedłożenia pełnomocnictwa dla tej osoby. Wskazane wyżej oznaczenia, które niewątpliwie zawiera sporny protokół, powodują, że tak sporządzony dokument należy uznać za pochodzący od organu ze wszystkimi tego konsekwencjami. Poza tym, z niewiadomych powodów skarżący kwestionuje umocowanie do dokonania w imieniu Gminy ustaleń w zakresie odszkodowania za przejęta działkę wyłącznie Kierownika Referatu, a nie drugiego z pracowników Urzędu – Sekretarza Gminy, który również działał z upoważnienia Wójta.
Wobec powyższego, w ocenie sądu, negocjacje z dnia 2 grudnia 1998 r. zostały przeprowadzone przez uprawnionych pracowników Urzędu Gminy, działających z upoważnienia Wójta. Ponadto sąd uznał, że A. K. mogła, jako współwłaścicielka nieruchomości objętej wspólnością majątkową małżeńską ustalić z przedstawicielami organu odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą działkę nr [..] w B., gmina W. (obecnie działka nr [..] i [..] położone w O., gmina W.), ze skutkiem również wobec małżonka i skutecznie dokonała tej czynności. Okoliczność ta została prawidłowo ustalona i uwzględniona przez orzekające w sprawie organy.
W takiej sytuacji za prawidłowe należy uznać ustalenia organów, że w sprawie doszło do ustalenia odszkodowania za działkę przejętą pod drogę w trybie cywilnoprawnym, wobec czego nie było podstaw prawnych do żądania przez spadkobiercę byłych właścicieli ustalenia odszkodowania w drodze administracyjnej. Zainicjowane takim wnioskiem skarżącego postępowanie administracyjne było wobec tego bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i jako takie podlegało umorzeniu.
Powyższej oceny nie zdołały natomiast podważyć zarzuty skargi. Nie znajdują uzasadnienia zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, co wynika z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż w ocenie sądu postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, to zaś umożliwiło organom ustalić nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Te działania doprowadziły natomiast do prawidłowych wniosków, że w sprawie zostało już ustalone odszkodowanie w drodze cywilnoprawnej, której to czynności nie podważono w przewidzianym trybie. W tym stanie rzeczy wykluczona była możliwość ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt w trybie administracyjnym, jak domagał się tego skarżący. Organy administracji zobowiązane były więc do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co też prawidłowo uczyniły.
Z tych względów Wojewódzki Sąd administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 p.p.s.a., gdyż wniosek w tej sprawie zgłosił zarówno skarżący, jak i organ.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło